Posąg Żubra w Spale – statua żubra naturalnej wielkości znajdująca się w Spale, która pierwotnie była częścią pomnika stojącego w Zwierzyńcu, upamiętniającego polowanie zorganizowane przez cesarza Aleksandra II w Puszczy Białowieskiej.

Historia Pomnik żubra wzniesiono pierwotnie w Zwierzyńcu koło Białowieży, gdzie w roku 1860 cesarz Aleksander II polował wraz z gośćmi i Wydarzenie to upamiętniono, fundując potężny pomnik, który został odlany w Petersburgu w zakładach Ogariewa. Pomnik Żubra, którego projektantem był Mihály Zichy stanął w Zwierzyńcu w 1862. thumb|center|Pomnik żubra z okresu przed I wojną światową stojący w Zwierzyńcu W czasie I wojny światowej przez Białowieżę przeszedł front. Wycofujący się Rosjanie – z osobistego rozkazu cesarza Mikołaja II – zabrali rzeźbę w głąb Rosji. W 1915 przewieziono posąg do Moskwy. Po wojnie rząd polski wystąpił o jego zwrot. W 1924 posąg żubra trafił do Warszawy i stanął na dziedzińcu Zamku Królewskiego. W 1928 roku prezydent Ignacy Mościcki zadecydował o przeniesieniu rzeźby do Spały, gdzie znajdowała się prezydencka rezydencja myśliwska.

Siedem lat później potężne zwierzę stało się znakiem graficznym Jubileuszowego Zlotu Harcerstwa Polskiego. thumb|center|Żubr spalski jako znak graficzny Jubileuszowego Zlotu ZHP w Spale II wojnę światową posąg żubra przetrwał nienaruszony. Według miejscowej legendy pod koniec wojny Niemcy podjęli decyzję o przewiezieniu rzeźby do Berlina. Z przyczyn logistycznych zrezygnowali z tego przedsięwzięcia. Jeden z oficerów odciął jednak łeb zwierzęcia i w styczniu 1945 próbował wywieźć do Niemiec. Niemiecki oficer został zastrzelony, a głowa żubra powróciła na miejsce.

Od 1981 władze Białowieży bezskutecznie ubiegały się o zwrot rzeźby. W Spale powstało wówczas Towarzystwo Obrony Spalskiego Żubra. Ostatecznie, w 2014, w Zwierzyńcu odsłonięto wierną replikę posągu.

Przypisy

Bibliografia Andrzej Kobalczyk: Żubr od cara, magazyn Powiaty Polskie. Jarosław Kobacki: Rodzinne wyprawy rowerowe po powiecie tomaszowskim (1). Spała, „Echo Powiatu Tomaszowskiego i Opoczyńskiego” nr 18 z 18 maja 2001.

Kategoria:Rosyjskie pomniki w Królestwie Kongresowym Żubr, Spała Kategoria:Pomniki w Polsce odsłonięte w XIX wieku Żubr