Wincenty Jakub Dunin-Marcinkiewicz herbu Łabędź (biał. Вінцэнт Якуб Дунін-Марцінкевіч, Vincent Jakub Dunin-Marcinkievič; ur. w Paniuszkiewiczach, zm. 29 grudnia 1884 w Małej Lucynce) – białoruski i polskiJózef Gołąbek: Wincenty Dunin-Marcinkiewicz, poeta polsko-białoruski, Księgarnia Gebethner i Wolff, Wilno 1932. poeta, dramaturg, klasyk literatury polsko-białoruskiejJacek Kolbuszewski: Kresy, Wrocław 2002, s. 80. XIX w. Autor romantycznych wierszy, powieści i opowiadań. Popularyzator białoruskiego języka literackiego i kreator nowych gatunków oraz form literackich. Przodek polskiej poetki Barbary Czarnowieskiej.
Życiorys Wincenty Dunin-Marcinkiewicz pochodził z białoruskiej rodziny szlachty katolickiej. W 1840 r. poeta osiedlił się pod Mińskiem w majątku Mała Lucynka. W swoim majątku założył teatr autorski, w którym wystawiał także własne sztuki. W 1841 r. założył pierwsze białoruskie kółko teatralne. Zachęcał innych do zakładania szkółek ludowych. Poeta był prześladowany przez władze po napisaniu wierszy agitacyjnych w czasie powstania w 1863 roku.
Twórczość Jest uważany za jednego z pierwszych klasyków białoruskiej literatury. W swoich utworach często opisywał lud wiejski, jego kulturę, zwyczaje i obrzędy. Wiele wierszy pisał w języku białoruskim, a spod jego pióra wyszły m.in. poematy oraz sztuki teatralne. Pierwszy utwór drukowany, wydany w 1846 r., Sielanka został wystawiony po raz pierwszy w Mińsku w 1852 r. Początkowo utwory poety mają charakter sielankowy, np. zbiór Dudarz białoruski (1857). Późniejszą twórczość zaliczyć można do literatury realistycznej, m.in.: opowieści Wieczornice (1855), poemat Hapon (1855), a także farsę teatralną Szlachta pińska (1866).
Wincenty Dunin-Marcinkiewicz zajmował się również tłumaczeniem utworów polskich poetów. W 1859 r. podjął się przekładu Pana Tadeusza Mickiewicza, którego rękopis po wydaniu dwóch ksiąg skonfiskowała carska cenzura. Przekład ten został wydany dopiero po śmierci tłumacza w 1907 r.
Stanisław Moniuszko napisał cztery ze swoich 20 oper do libretta Dunin-Marcinkiewicza, w tym do opery Sielanka, pierwszej opery, w której część libretta napisano po białorusku.
Upamiętnienie W dniu 3 września 2016 roku odsłonięto na Placu Wolności w Mińsku wspólny pomnik Dunin-Marcinkiewicza i Stanisława Moniuszki. mały|Pomnik Wincentego Dunin-Marcinkiewicza i Stanisława Moniuszki w Mińsku
Przypisy
Bibliografia Dzieje literatury europejskiej, pod red. Władysława Floryana, PWN, Warszawa 1989. J. Huszcza: Antologia literatury białoruskiej od XIX do XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1993.
Linki zewnętrzne
Дунин-Марцинкевич Винцент (w języku rosyjskim) Mój przodek był białoruskim poetą (dokument pdf) Publikacje Wincenty Dunina-Marcinkiewicza w bibliotece Polona
Kategoria:Białoruscy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Białoruscy poeci XIX wieku Kategoria:Białoruscy tłumacze Kategoria:Ludzie związani z Mińskiem (Imperium Rosyjskie) Wincenty Dunin-Marcinkiewicz Kategoria:Pisarze polskojęzyczni Kategoria:Poeci języka białoruskiego Kategoria:Polscy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Polscy poeci XIX wieku Kategoria:Pisarze związani z Mińskiem Kategoria:Szlachta Imperium Rosyjskiego Kategoria:Urodzeni w 1808 Kategoria:Zmarli w 1884