Tadeusz Kurcyusz, „Fiszer”, „gen. Mars”, „Morski”, „Żegota” (ur. 15 października 1881 w Warszawie, zm. 1944 tamże) – pułkownik dyplomowany artylerii inżynier Wojska Polskiego, Komendant Główny Narodowych Sił Zbrojnych.
Życiorys Syn Ludwika, inżyniera i ziemianina, i Michaliny z Fiszerów, która była siostrą słynnego Franca Fiszera, filozofa, popularnej postaci wśród warszawskich literatów i artystów.
W 1909 w Liège uzyskał dyplom inżyniera. Od 1914 służył w armii rosyjskiej. Był od 1917 oficerem sztabu I Korpusu Polskiego na Wschodzie, a referentem cywilnym w Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu w 1918. Jako oficer I. byłego korpusu polskiego reskryptem Rady Regencyjnej z 25 października 1918 roku został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopniaDziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej, 1918, R. 1, nr 1, Warszawa 1918, s. 8..
W Wojsku Polskim od listopada 1918. Był kolejno: szefem adiutantury Sztabu Generalnego, oficerem Oddziału Organizacyjno–Mobilizacyjnego SG, kierownikiem referatu mobilizacyjnego w Inspektoracie Kawalerii. Szef sztabu tegoż inspektoratu od 1919, a następnie szef sztabu 1 Dywizji Strzelców Armii gen. Hallera. W latach 1921–1922 był słuchaczem kursu doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. W tym samym okresie pozostawał oficerem nadetatowym 30 pułku artylerii polowej w Białej Podlaskiej. Po ukończeniu kursu i uzyskaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego przydzielony został do Oddziału IV Sztabu Generalnego w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 33 z 16 września 1922 r.. 9 grudnia 1925 roku został przesunięty na stanowisko szefa Oddziału IV Sztabu GeneralnegoDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 130 z 9 grudnia 1925 roku, s. 709..
W 1924 był Generalnym Wojskowym Komisarzem Kolejowym – szefem Służby Transportowo-Kolejowej w Oddziale IV Sztabu Generalnego WP. W czasie pełnienia służby na tym stanowisku pozostawał oficerem nadetatowym 2 dywizjonu artylerii konnej.
W czasie przewrotu majowego 1926 roku opowiedział się po stronie władz legalnychStanisław Haller, Wypadki warszawskie od 12 do 15 maja 1926 r., Kraków 1926, s. 23.. 16 maja 1926 roku został przeniesiony do dyspozycji szefa Sztabu GeneralnegoDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 5 czerwca 1926 roku, s. 178.. Od 1926 dowódca 26 pułku artylerii polowej, a od 1927 był dowódcą 27 pułku artylerii polowej we Włodzimierzu Wołyńskim. Pułkownik Sztabu Generalnego artylerii ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923. W 1931 przeniesiony w stan spoczynku. Członek ZG Związku Oficerów W Stanie Spoczynku i Związku Hallerczyków.
Od połowy 1940 w konspiracji w Tajnej Armii Polskiej. Szef sztabu Wojskowych Oddziałów Skonfederowanych od grudnia 1940, a od stycznia 1941 szef sztabu Konfederacji Zbrojnej. Po scaleniu KZ z ZWZ we wrześniu 1941 był Szefem Komunikacji w KG ZWZ–AK. Około 26 sierpnia 1942 aresztowany i osadzony na Pawiaku. W grudniu tego samego roku wykupiony z więzienia i przeniesiony do rezerwy personalnej KG AK. Po zwolnieniu z więzienia bez wiedzy AK związał się z NSZ.
Od 1 sierpnia 1943 do śmierci (22 lub 23 kwietnia 1944) był dowódcą Narodowych Sił Zbrojnych. Często mylnie jest przedstawiany jako pełnomocnik dowódcy Armii Krajowej ds. scalenia NSZ. Pośmiertnie awansowany na generała brygady NSZ.
Tadeusz Kurcyusz był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Eugenia Thieme, z którą miał córką Irenę. Po śmierci żony ożenił się powtórnie z Zofią ZieglerTadeusz Kurcyusz, Polski Słownik Biograficzny, t. XVI, 1971. Polski Słownik Biograficzny podaje błednie, że Jerzy Kurcyusz był jego bratem. W rzeczywistości rodzicami, urodzonego w 1908 Jerzego, byli: Stanisław Antoni Izydor Kurcyusz i Teresa z domu Przyrembel.
Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A18-8-2)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych (czterokrotnie: po raz 1, 2 i 3 w 1922)Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 314) Złoty Krzyż Zasługi (29 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 438 „za zasługi około organizacji armji” - jako pułk. S.G. Tadeusz Kurcjusz. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Złoty Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego (pośmiertnie, 1944) Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego (pośmiertnie, po 1992) Krzyż Komandorski Orderu Korony Rumunii (Rumunia) Krzyż Komandorski Orderu Orła Białego (Jugosławia) Krzyż Oficerski Orderu Lwa Białego (Czechosłowacja) Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja, 1922)Decyzja Naczelnika Państwa L. 3625.22 G. M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 250) Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée)
Przypisy
Bibliografia Rocznik Oficerski 1924, s. 11, 721, 736. Rocznik Oficerski 1928, s. 401, 447.
Kategoria:Członkowie Komendy Głównej AK Kategoria:Członkowie Związku Hallerczyków Kategoria:Generałowie Narodowych Sił Zbrojnych Kategoria:Komendanci Główni NSZ Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 26 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 27 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Pułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy walk przewrotu majowego 1926 (strona rządowa) Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego (Rada Regencyjna)