Histrioniczne zaburzenie osobowości (osobowość histrioniczna, zaburzenie osobowości histrionicznej, „aktor”) – zaburzenie osobowości, w którym występuje wzorzec zachowań zdominowany przesadnym wyrazem emocjonalnym, teatralnością zachowań, staraniami o zwrócenie na siebie uwagi i prowokacyjną seksualnością. Osoby z histrionicznym zaburzeniem osobowości mogą być pełne życia, czarujące, nadmiernie uwodzicielskie lub nieodpowiednio seksualne. Zazwyczaj mogą przejawiać szybko zmieniające się i płytkie emocje, które inni mogą odbierać jako nieszczere. Zaburzenie te często ma charakter ego-syntoniczny, co oznacza, że osoby dotknięte tym zaburzeniem zazwyczaj postrzegają swoje zachowanie jako normalne i mogą mieć trudności z rozpoznaniem jakiegokolwiek problemu.
Propozycje etiologii histrionicznych zaburzeń osobowości pozostają bardzo zróżnicowane. Psychoterapeuci zorientowani psychodynamicznie jako podstawowy mechanizm wskazują głównie wykorzystanie naturalnej, wrodzonej, dziecięcej seksualności. Wykorzystanie pozostaje rozumiane w kategoriach kontinuum, począwszy od „uwiedzenia” dziecka („córeczka tatusia”, „synek mamusi”) do skrajnego przypadku, jakim jest wykorzystanie seksualne (rodzina kazirodcza). Istotne znaczenie mają nastawienia rywalizacyjne i moralizatorskie jednego z rodziców, przeciwstawne do postawy uwodzącej drugiego. Bywa, że ten sam rodzic prezentuje sprzeczne czy ambiwalentne postawy wobec naturalnej seksualności i rywalizacji dziecka. Część analityków podkreśla znaczenie relacji z rodzicami, opisując odrzucającą, krytyczną matkę i niedojrzałego, uwodzącego w kontakcie ojca. Inni wskazują na poczucie winy córki wobec matki, generujące trudności w relacjach z mężczyznami (pacjentka wyrzeka się tego, czego nie dostała od męża matka). Nieprawidłowe postawy rodzicielskie generują konflikt w obszarze seksualności dziecka, prowadząc w przyszłości do nadmiernej seksualizacji relacji, z jednoczesnymi mechanizmami obronnymi tłumienia i zaprzeczania temu (osoba jest nieświadoma tego, że w kontaktach z płcią przeciwną pozostaje uwodzicielska). Obraz kliniczny zaburzeń pozostaje zależny od głębokości psychopatologii charakteru. Klinicyści zorientowani psychoanalitycznie i psychodynamicznie wyróżniają dwa typy opisywanego zaburzenia osobowości
Osobowość histeryczna, zaliczana do płytszych psychopatologii osobowości (subtelniejsza, dyskretnie uwodzicielska, dość dobre funkcjonowanie społeczne, dobra kontrola impulsów, zdolna do nawiązywania relacji). Osobowość histrioniczna, zaliczana do głębszych psychopatologii osobowości (chwiejna, impulsywna, nachalnie uwodzicielska, roszczeniowa, przerysowana, wroga, ujawniająca poważne trudności w budowaniu relacji interpersonalnych).
Klasyfikacja ICD-10 nie różnicuje dwóch powyższych typów zaburzeń osobowości, traktując je jako jedno zaburzenie o różnym nasileniu i zakresie.
Kryteria diagnostyczne (objawy) Kryteria diagnostyczne ICD-10 Światowa Organizacja Zdrowia umieszcza zaburzenia osobowości w grupie F60.4 klasyfikacji ICD-10Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10 – https://apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/..
Do rozpoznania zaburzenia muszą być spełnione co najmniej trzy poniższe kryteriaHistrionic Personality Disorder: European Description.: teatralność sugestywność płytka uczuciowość poszukiwanie docenienia (bycie w centrum) niestosowna uwodzicielskość koncentracja na atrakcyjności fizycznej
Kryteria diagnostyczne DSM-IVHistroniczne zaburzenie osobowości – kryteria diagnostyczne. brak poczucia komfortu w sytuacjach, w których nie jest się w centrum uwagi interakcje z innymi charakteryzujące się często niestosownym kuszeniem erotycznym (inappropriate sexually seductive) lub zachowaniami prowokacyjnymi przejawianie szybko się zmieniających i płytkich emocji konsekwentne wykorzystywanie wyglądu fizycznego do zwracania na siebie uwagi innych styl wypowiedzi nadmiernie impresjonistyczny i pozbawiony szczegółów samokreowanie się (self-dramatization), teatralność, wyolbrzymianie ekspresji emocji podatność na sugestie, czyli łatwe uleganie wpływom innych lub okoliczności uważanie związków za bardziej intymne niż są one w rzeczywistości
Leczenie Leczenie polega przede wszystkim na psychoterapii, natomiast leczenie farmakologiczne jest wskazane w przypadku występowania objawów depresji lub objawów zaburzeń lękowychhttp://psychiatria.mp.pl/zaburzenia_osobowosci/show.html?id=74826 Osobowość histrioniczna – dr n. med. Sławomir Murawiec..
Przykłady w kulturze Kobiety z histrionicznymi zaburzeniami osobowości często są bohaterkami filmów i książek. Jedną ze słynniejszych bohaterek filmowych, cierpiących na te zaburzenia, jest Scarlett O’Hara z filmu Przeminęło z wiatrem; podobne objawy można stwierdzić również u Blanche DuBois z filmu Tramwaj zwany pożądaniem i Carolyn Burnham z filmu American Beauty.
Zobacz też konwersja
Przypisy
Kategoria:Zaburzenia osobowości