USS Texas (BB-35) – amerykański pancernik typu New York, należącego do drugiego typoszeregu drednotów w United States Navy. Zbudowany w latach 1911–1914, był drugim okrętem amerykańskiej marynarki noszącym nazwę pochodzącą od stanu Teksas. Okręt-muzeum na terenie San Jacinto Battleground State Historic Site stanu Teksas.
Na początku swojej służby „Texas” brał udział w operacjach na wodach meksykańskich podjętych w reakcji na incydent w Tampico w kwietniu 1914 roku. Po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do I wojny światowej eskortował alianckie konwoje na Oceanie Atlantyckim. W okresie międzywojennym pełnił służbę na obydwu oceanach, w połowie lat 20. przechodząc znaczącą modernizację. Po ataku na Pearl Harbor w 1941 roku uczestniczył w bitwie o Atlantyk, później ostrzeliwał cele nabrzeżne w czasie kampanii północnoafrykańskiej, lądowania w Normandii oraz w południowej Francji. Pod koniec 1944 roku został przeniesiony na teatr działań na Pacyfiku. Tam zapewniał wsparcie artyleryjskie żołnierzom atakującym Iwo Jimę i Okinawę.
„Texas” został wycofany ze służby w 1946 roku, będąc odznaczonym pięcioma odznaczeniami bojowymi (battle stars) oraz francuską Legią Honorową za służbę w czasie II wojny światowej i współcześnie jest zachowany jako okręt muzeum w San Jacinto State Park na przedmieściach Houston w Teksasie. Wśród innych pancerników będących okrętami muzealnymi wyróżnia się tym, że jest najstarszym zachowanym drednotem. Wśród okrętów amerykańskich wyróżnia się także jako ten, który kilkakrotnie był przełomową jednostką: pierwszym amerykańskim pancernikiem, na którym zamontowano działa przeciwlotnicze, pierwszą jednostką, której ogień artyleryjski był kierowany za pomocą dalocelowników, pierwszym okrętem liniowym, z którego pokładu wystartował samolot, oraz pierwszym pancernikiem, który został okrętem muzealnym. Jest także pierwszym pancernikiem, który został uznany za U.S. National Historic Landmark.
Budowa Budowa obydwu pancerników typu New York, pierwszych amerykańskich drednotów z nowo opracowanymi działami 14-calowymi (kal. 356 mm), została autoryzowana przez Kongres 24 czerwca 1910 roku i miała zostać sfinansowana z budżetu marynarki na 1910 roku. Pancernik nr 35, dla którego Sekretarz Marynarki, George von Lengerke Meyer, wybrał nazwę „Texas”, miał być zbudowany w stoczni prywatnej. Oferty były przyjmowane w okresie od 27 września do 1 grudnia tegoż roku; najlepszą, opiewającą na sumę 5 530 000 dolarów nie wliczając kosztów opancerzenia i uzbrojenia, przedstawiła Newport News Shipbuilding & Drydock Co. ze stanu Wirginia. Kontrakt został podpisany 17 grudnia 1910 roku, a plany przekazane do stoczni 24 grudnia. Stępkę okrętu położono w Newport News 17 kwietnia 1911 roku, ceremonia wodowania odbyła się 18 maja 1912 roku, zaś matką chrzestną została panna Claudia Lyon, córka pułkownika Cecila A. Lyona, teksańskiego członka Republican National Committee. Świadkami wodowania było około 15 tysięcy widzów. Uroczystość, jako jedna z pierwszych tego typu w historii US Navy, została uwieczniona na taśmie filmowej. Nazwy użyto po raz drugi w historii US Navy, nosiło ją lub miało nosić również sześć jednostek floty Skonfederowanych Stanów Ameryki. Aby zwolnić ją dla nowego pancernika, wcześniejszy „Texas” został przemianowany na „San Marcos”.
Po zakończeniu prac wyposażeniowych oraz odbyciu prób zdawczo-odbiorczych 12 marca 1914 jednostka weszła do służby, pierwszym dowódcą został komandor Albert W. Grant. Całkowity koszt budowy okrętu wyniósł 10 971 525 dolarów.
Opis konstrukcji thumb|Członkowie załogi pancernika pozujący do zdjęcia na lufach dział 14-calowych, 1918 Według stanu na 1914 rok długość całkowita pancernika wynosiła 174,65 m (na konstrukcyjnej linii wodnej 172,3 m), szerokość maksymalna 29,03 m, wyporność konstrukcyjna 27 000 długich ton (ts), pełna 28 400 ts. Zanurzenie w zależności od wyporności wahało się pomiędzy 8,50 a 9,06 m. Siłownia została skonstruowana na podstawie powiększonego projektu siłowni zainstalowanej na wcześniejszym pancerniku „Delaware”. Napęd stanowiły dwie pionowe, czterocylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 28 100 ihp, poruszające trójłopatowe śruby. Maszyny zasilane były w parę przez 14 kotłów Babcock & Wilcox rozmieszczonych w czterech pomieszczeniach kotłowni, opalanych węglem, z zainstalowanymi wtryskiwaczami mazutu. Projektowana prędkość maksymalna wynosiła 21 węzłów, zapas 3000 ts węgla zapewniał zasięg 9600 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 10 węzłów.
Głównym uzbrojeniem artyleryjskim było 10 dział (później w wersjach Mk 8 i Mk 12), w pięciu dwudziałowych wieżach artyleryjskich, rozmieszczonych po dwie na dziobie i rufie, w superpozycji, z piątą wieżą na śródokręciu. Od chwili wejścia do służby, do stycznia 1915 roku (zakończenie budowy brytyjskiego pancernika „Queen Elizabeth”), obie jednostki typu New York były pancernikami uzbrojonymi w najpotężniejsze działa na świecie. Każde z dział miało długość lufy 45 kalibrów, masę do 62,6 ts i w modyfikacji Mk 12 wystrzeliwało pocisk przeciwpancerny o wadze 680 kg na odległość 21 km przy kącie podniesienia 15° i prędkości początkowej 792 m/s. Masa obrotowa wieży artyleryjskiej (bez amunicji) wynosiła 532 ts, maksymalna prędkość obrotu 100° na minutę, podniesienia 4° na sekundę. Pierwotna artyleria średniego kalibru, przeznaczona do zwalczania niszczycieli i torpedowców przeciwnika, składała się z 21 dział Mk 8 kal. 127 mm, na podstawach Mk 13, nominalnej długości lufy 51 kalibrów (faktycznie około 50,6 kalibra), z których 18 zostało umieszczonych w kazamatach pokładu bateryjnego, po dziewięć na burtę, dwa na pokładzie po bokach nadbudówki dziobowej oraz ostatnie na pokładzie rufówki. W toku eksploatacji ich liczba ulegała sukcesywnemu zmniejszeniu, pod koniec służby pozostawiono jedynie sześć takich dział. Na „Texasie” zainstalowano cztery podwodne wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm, co różniło obydwa pancerniki typu New York od pozostałych amerykańskich pancerników tego okresu, mających po dwie wyrzutnie torpedowe.
Opancerzenie okrętu było zaprojektowane według typowego dla owych czasów projektu, jako nieznaczne rozwinięcie schematu opancerzenia wcześniejszego typu Wyoming. Wykonały je trzy firmy: Carnegie Steel, Bethlehem Steel oraz Midvale Steel. Burty na linii wodnej chronione były pasem pancernym maksymalnej grubości 305 mm (12 cali), kazamaty artylerii średniego kalibru pancerzem grubości do 280 mm (11 cali), pokład pancerny miał grubość do 102 mm (4 cale). Cytadela pancerna, chroniąca najważniejsze mechanizmy pancernika, tworzona przez pas burtowy oraz pokład, zamknięta była z przodu i z tyłu grodziami grubości od 229 do 280 mm (9 do 11 cali). Wieże artylerii głównej miały pancerz czołowy grubości równej kalibrowi armat: 356 mm (14 cali), boczny 229 mm, tylny 203 mm (8 cali), zaś górny 146 mm (5,75 cala), barbety miały grubość do 305 mm. Na obu pancernikach typu Texas, jako jedynych w US Navy, przechowywano pociski głównego kalibru w odwróconej pozycji (czubem w dół) w żeliwnych pojemnikach. Pancerna , umieszczona w dolnej partii nadbudówki dziobowej, była chroniona pancerzem maksymalnej grubości 305 mm. Całość płyt pancernych wykonana była ze stali utwardzanej powierzchniowo. Bierna ochrona podwodnej części kadłuba opierała się na podwójnym dnie rozciągającym się od stępki po pokład pancerny, umieszczonych wewnątrz wzdłużnych grodzi przeciwtorpedowych oraz wykorzystanych jako dodatkowe zabezpieczenie rejonu urządzeń napędowych bunkrów węglowych.
W trakcie swej długiej służby „Texas” przechodził różnorodne modernizacje konstrukcji i uzbrojenia. W 1916 roku, jako pierwszy amerykański pancernik, otrzymał uzbrojenie przeciwlotnicze: dwa działa Mk 10 kal. 76 mm (3 cale) na pojedynczych podstawach ustawionych na szczycie pylonów dźwigów okrętowych. Ich liczba już w następnym roku wzrosła do ośmiu sztuk. Jednocześnie zdemontowano pięć dział kal. 127 mm, wszystkie trzy z otwartego pokładu oraz dwa pierwsze, licząc od dziobu, z kazamat, pozostawiając ich jedynie 16. W tym samym czasie, również jako pierwszy okręt liniowy US Navy, został wyposażony w centralny system kierowania ogniem artylerii głównego kalibru. Jeden z dalmierzy, ustawiony na dachu podwyższonego mostku nawigacyjnego w nadbudówce dziobowej, stał się wówczas znakiem charakterystycznym pancernika, odróżniającym go od bliźniaczego „New York”. Pod koniec I wojny światowej na dachach dwóch wież artyleryjskich będących w superpozycji zainstalowano platformy startowe dla samolotów myśliwskich Sopwith Camel. Istniały one do 1925 roku, przenosząc oprócz Cameli także samoloty Nieuport 28 oraz Hanriot HD.2.
W latach 1925–1927 obydwa okręty typu New York przeszły gruntowną modernizację, której założenia oparto na doświadczeniach działań I wojny światowej. W jej trakcie usunięto charakterystyczne dla amerykańskich pancerników maszty kratownicowe, zastępując je trójnożnymi. Na szczycie przedniego masztu umieszczono obszerne pomieszczenie, mieszczące centralę kierowania ogniem, na wzór brytyjski. Dotychczasowe kotły opalane węglem wymieniono na sześć kotłów typu Bureau Express na paliwo płynne, którego zapas wynosił odtąd 5200 ts, dając zasięg maksymalny 15 400 mil morskich przy 10 węzłach. Część dział kal. 127 mm przeniesiono do pomieszczenia pokład wyżej, z uwagi na zalewanie ich dotychczasowych stanowisk przez fale. Zainstalowano katapultę na wieży artyleryjskiej na śródokręciu. Poprawiono ochronę przeciwtorpedową, zabudowując na burtach zewnętrzne bąble przeciwtorpedowe, mające pochłaniać i rozpraszać energię podwodnych wybuchów. W rezultacie szerokość kadłuba wzrosła do 32,33 m, wyporność standardowa przekroczyła 30 000 ts, nieznacznie wzrosło zanurzenie oraz zmalała prędkość maksymalna.
W późniejszych latach „Texas” był wyposażany w coraz to nowsze wzory uzbrojenia, głównie przeciwlotniczego, oraz wyposażenia. Armaty przeciwlotnicze kal. 76 mm zostały wymienione na nowsze Mk 21 i ich liczba wzrosła do dziesięciu, a na pokładzie pojawiło się małokalibrowe uzbrojenie przeciwlotnicze. W grudniu 1938 roku otrzymał wyposażenie radarowe: pracujący w zakresie UHF (80 cm, 400 MHz) eksperymentalny radar CXZ zbudowany przez komercyjną firmę Radio Corporation of America (RCA). W 1940 roku „Texas” był wśród zaledwie czternastu jednostek, które otrzymały wczesny radar dozoru powietrznego typu CXAM-1. W późniejszych latach okręt był wyposażany w nowocześniejsze systemy artyleryjskie, kierowania ogniem i radary. Wiązało się to także ze wzrostem liczebności załogi, dla której należało znaleźć nowe pomieszczenia bytowe. W 1944 roku przeorganizowano system wydawania posiłków i unowocześniono urządzenia kuchni okrętowej. Wszystko to spowodowało, że w 1945 roku wyporność pełna pancernika przekroczyła 34 000 ts, a jego prędkość maksymalna spadła do 18 węzłów.
Zmiany uzbrojenia pancernika w czasie przedstawia poniższa tabela (stan na koniec poszczególnych lat):
Rok19141917192719411942194319441945Działa kal. 356 mm1010101010101010Działa kal. 127 mm21161666666Działa plot. kal. 76 mm-881010101010Działa plot. Bofors kal. 40 mm------4040Działka 27,9 mm L/75---163232--Działa plot. Oerlikon kal. 20 mm---1638384444Wkm-y plot. Browning kal. 12,7 mm---8----Wyrzutnie torped kal. 533 mm44------
Po modernizacji lat 1925–1927 na wyposażenie lotnicze okrętu wchodziły następujące typy samolotów: Vought FU-1 (do 1930 roku), Vought O3U (1931–1938), Curtiss SOC Seagull (1938–1941) oraz Vought OS2U Kingfisher (1941–1945, z przerwą na czas wsparcia ogniowego desantu w Normandii).
Lata 1914–1917 thumb|„Texas” około roku 1916 24 marca 1914 „Texas” opuścił stocznię Norfolk Naval Shipyard i wyruszył w kierunku Nowego Jorku. 26 marca zatrzymał się na nocny postój w Tompkinsville i następnego dnia wpłynął do New York Navy Yard. Tam spędził trzy tygodnie, w czasie których instalowano mu elementy systemu prowadzenia ognia.