Bełda (do 1877 Przestrzele) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1877–1954 i 1973–1976 w woj. białostockim, a następnie w woj. łomżyńskim (dzisiejsze woj. podlaskie). Siedzibą gminy była BełdaGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Pierwsza odsłona (1877–1954)

Gmina powstała w 1877 roku, za Królestwa Polskiego w powiecie szczuczyńskim w guberni łomżyńskiej, z obszaru dotychczasowej gminy PrzestrzelePostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359)Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom V - Województwo Białostockie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.

W okresie międzywojennym gmina Bełda należała do powiatu szczuczyńskiego w woj. białostockim. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. 12 marca 1948 roku powiat szczuczyński przemianowano na powiat grajewski.

Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 26 gromad: Bełda, Bukowo, Ciszewo, Czarnawieś, Danowo, Karwowo, Kołaki, Kosiły, Kosówka, Kozłówka, Kuligi, Łamane Grądy, Łazarze, Miecze, Pieńczykowo, Pieńczykówek, Przestrzele, Rybczyzna, Rydzewo, Sikora, Skrodzkie, Sołki, Stoczek, Turczyn, Wojdy i Wólka PiotrkowskaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.

Druga odsłona (1973–1976)

Gminę Bełda reaktywowano wraz z reformą gminną 1 stycznia 1973 roku w woj. białostockim powiecie grajewskim. Gmina objęła nieco mniejsze terytorium niż w 1954 roku: sołectwa Czarnawieś, Kuligi, Rybczyzna i Wojdy odpadły do gminy Rajgród, a sołectwo Sikora odpadło do gminy Grajewo; powstało też nowe sołectwo w gminie Bełda – Wólka Mała z części sołectwa Sikora. Łącznie nowa gmina Bełda objęła 22 sołectwa: Bełda, Bukowo, Ciszewo, Danowo, Karwowo, Kołaki, Kosiły, Kosówka, Kozłówka, Łamane Grądy, Łazarze, Miecze, Pieńczykowo, Pieńczykówek, Przestrzele, Rydzewo, Skrodzkie, Sołki, Stoczek, Turczyn, Wólka Mała i Wólka PiotrkowskaUchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1)..

1 czerwca 1975 roku gmina znalazła się w nowo utworzonym woj. łomżyńskim.

2 lipca 1976 roku gmina została zniesiona przez połączenie z dotychczasową gminą Rajgród w nową gminę Rajgród.

Przyroda

Gmina obejmowała częściowy rezerwat faunistyczny o pow 11.58 ha utworzony w 1958; miejsce gnieżdżenia się czapli siwej w borze sosnowym obok szosy do Rajgrodu.

Przypisy

Belxda Belxda Kategoria:Bełda