Kościół Świętej Trójcy w Warszawie – główny kościół parafii ewangelicko-augsburskiej św. Trójcy znajdujący się na placu Stanisława Małachowskiego 1 w Warszawie.

Historia thumb|left|Świątynia na rysunku Adolfa Kozerskiego; ilustracja z „Tygodnika Ilustrowanego” z 1863

Ponieważ ustawodawstwo Mazowsza do XVIII wieku nie zezwalało na odprawianie nabożeństw dysydenckich, warszawscy ewangelicy musieli w tym celu jeździć do Węgrowa na Podlasiu.

15 stycznia 1777 ewangelicy otrzymali przywilej królewski zezwalający na budowę kościoła. Spośród trzech projektów (Dominika Merliniego, Jana Chrystiana Kamsetzera i Szymona Zuga) król Stanisław August Poniatowski wybrał projekt Zuga. Inspiracją dla architekta był rzymski Panteon oraz drezdeński kościół Najświętszej Marii PannyTomkiewicz W., Piękno wielorakie, Warszawa 1971, s. 218.. Budynek uzyskał wysokość 58 m, a średnica rotundy 33,4 m. Świątynia górowała nad niską okoliczną zabudową.

Budowę kościoła rozpoczęto 24 kwietnia 1777. Cztery lata później, 30 grudnia 1781 nastąpiło uroczyste otwarcie i poświęcenie świątyni. Kościół ze względu na swe położenie był wówczas najwyższą (58 m) i jedną z najobszerniejszych budowli Warszawy. Oglądanie panoramy miasta i jego okolic stanowiło stałą atrakcję dla przyjezdnych gości i samych warszawiaków. W celu wyeksponowania świątyni wyburzono budynki na czterech sąsiednich posesjach, a w ich miejscu urządzono plac Ewangelicki.

W 1825 w kościele odbył się koncert Fryderyka Chopina dla cara Aleksandra I, który przyjechał do Warszawy na obrady Sejmu. Chopin zagrał na niedawno wynalezionym instrumencie – eolomelodikonie. Zachwycony monarcha podarował młodemu muzykowi drogi pierścień z brylantem.

Krzyż kopuły kościoła został przyjęty za punkt główny sieci triangulacyjnej utworzonej dla potrzeb projektowania kanalizacji i wodociągów przez Williama i Williama Heerleina Lindleyów.

Po wybuchu II wojny światowej, w trakcie obrony Warszawy 16 września 1939, kościół został zbombardowany. Po wojnie zniszczenia budynku oszacowano na ok. 70%.

Po zakończeniu wojny, w 1945 powracający ewangelicy przystąpili do odbudowywania swojej świątyni. Plany odbudowy sporządzone przez architekta Teodora Burschego zostały zatwierdzone przez Biuro Odbudowy Stolicy.

Rekonstrukcja odbywała się w latach 1949–1957. 18 listopada 1956 odbyło się pierwsze nabożeństwo.

W 1965 roku świątynia została wpisana do rejestru zabytków. W 2019 zakończył się jej remont generalny.

Inne informacje W 1857 warszawski fotograf Karol Beyer wykonał serię 12 fotografii pokrywającą kompletny dookólny widok z kopuły kościoła. Kościół przez wielu był uważany za centralny punkt Warszawy, co ustalono przy pomocy wielu różnych pomiarów geodezyjnych pod koniec XIX wieku. 2 sierpnia 1959 w świątyni odbyło się pierwsze ekumeniczne nabożeństwo w języku esperanto odprawione przez duchownych mariawickich. W 1991 podczas IV pielgrzymki do ojczyzny, kościół odwiedził papież Jan Paweł II, a 25 maja 2006 przybył do niego Benedykt XVI w ramach spotkania ekumenicznego podczas pielgrzymki do Polski. 7 maja 2022 roku w kościele miało miejsce nabożeństwo, w trakcie którego ordynowano na urząd prezbitera 9 diakonek pełniących służbę w Kościele Ewangelicko-Augsburskiego.

Dzwony Na wieży wiszą trzy dzwony wykonane w różnych latach oraz odlewniach. Poświęcono je w 2015 roku. +Dane dzwonówWaga (kg)TonŚrednicaRok odlaniaOdlewniaMały dzwon~160 kgdis"64 cm1859Petersilge w WarszawieŚredni dzwon~280 kga'82 cm1875Ed. Albrecht in WismarDuży dzwon~350 kgh'84 cm2015Jan Felczyński, Przemyśl

Przypisy

Linki zewnętrzne Wirtualny spacer po kościele św. Trójcy

Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie) Kategoria:Świątynie luterańskie w województwie mazowieckim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Trójcy Świętej Trójcy Kategoria:Kościoły w diecezji warszawskiej Kościół Trójcy Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w XVIII wieku Kategoria:Śródmieście Północne