Franciszek Machalski (ur. 29 sierpnia 1902 w Białobrzegach, zm. 25 marca 1958 w Tarnobrzegu) – polski inżynier górniczy, organizator budowy i dyrektor pierwszej w Polsce kopalni siarki w Piasecznie (obecnie powiat sandomierski).
Życiorys Urodził się w rodzinie rolników, Jana i Agaty z domu Kloc. W 1913 rozpoczął naukę w Gimnazjum Realnym w Łańcucie. Od 1 maja 1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Łańcucie. 9 stycznia 1919 ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego. Służył w kompanii karabinów maszynowych w Przemyślu. Walczył w obronie Lwowa oraz w wojnach polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Od 20 lipca 1920 służył w oddziale telegraficznym 12 pułku artylerii we Lwowie. W czasie służby wojskowej ukończył kurs karabinów maszynowych i kurs instruktorów telegraficznych. Został odznaczony Odznaką Honorową „Orlęta”. 15 października 1920 został zdemobilizowany w celu kontynuowania nauki. W 1921 uzyskał świadectwo dojrzałości w Państwowym Gimnazjum w Łańcucie i rozpoczął studia na Wydziale Górniczym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. 31 maja 1927 uzyskał dyplom inżyniera górniczego. Po ukończeniu studiów, rozpoczął pracę jako starszy dozorca górniczy w Kopalni Węgla Kamiennego „Grodziec II” w Będzinie w Zagłębiu Dąbrowskim. Od 1 grudnia 1927 był kierownikiem pola górniczego w Kopalni Węgla Kamiennego „Jakub” w Będzinie, od 1 czerwca 1933 - kierownikiem robót górniczych, a od 1 września 1934 zawiadowcą w Kopalni Węgla Kamiennego „Dorota” w Kazimierzu Górniczym. W marcu 1939 został kierownikiem pola górniczego w Kopalni Węgla Kamiennego „Kazimierz-Juliusz” w Sosnowcu, od 1 kwietnia 1939 kierował robotami górniczymi w Kopalni Węgla Kamiennego „Sucha” k. Karwiny na Śląsku Cieszyńskim. Po ukończeniu skróconego kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy, 1 września 1932 został mianowany na stopień podporucznika piechoty rezerwy. 1 stycznia 1937 otrzymał awans na stopień porucznika rezerwy.
Po wybuchu II wojny światowej jako oficer rezerwy został objęty mobilizacją i zgłasił się do swojego pułku w Tarnowskich Górach. Po kampanii wrześniowej przedostał się do Rumunii, gdzie został internowany. Pod koniec 1939 uciekł z obozu i dotarł do Turcji, gdzie w styczniu 1940 został kierownikiem poszukiwań górniczo-geologicznych w Instytucie Badań i Poszukiwań Kopalin (prowadził prace poszukiwawcze i wydobywcze antymonu w prowincji Anatolia, w okolicy miejscowości Turhal). Od 1 grudnia 1943 był kierownikiem biura techniczno-administracyjnego działu motorów oraz kierownikiem odlewni w Fabryce Samolotów Sportowych w Ankarze.
Po zakończeniu wojny, wrócił w 1946 do kraju. W Katowicach, zgłosił się do pracy w przemyśle węglowym i podjął pracę w Zabrzańskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego. W 1954 na wiadomość o odkryciu złóż siarki, zgłosił się do Ministerstwa Górnictwa z prośbą o przeniesienie do tworzącego się przemysłu siarkowego. Został oddelegowany w czerwcu 1954 do Tarnobrzega, celem rozpoczęcia organizacji przyszłych kopalń i zakładów przetwórczych siarki. Po powołaniu „Kopalni Siarki Tarnobrzeg” (potem Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki Siarkopol) został ich dyrektorem naczelnym. 14 września 1954 otrzymał nominację na generalnego dyrektora górniczego III stopnia.
Był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W styczniu 1958 roku został radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z Okręgu Wyborczego Tarnobrzeg.
Żonaty z Zofią z domu Cierpisz. Ojciec Andrzeja (ur. 1931), magistra inżyniera elektryka.
Zmarł 25 marca 1958 w Tarnobrzegu, pochowany na cmentarzu w Żołyni.
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 1958) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi (1946) „za zasługi przy organizacji i uruchomieniu przemysłu węglowego”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (1954) - Uchwała Rady Państwa z dnia 30 listopada 1954 r. nr 0/953 - na wniosek Ministra Górnictwa. Odznaka Honorowa „Orlęta” Odznaka „Racjonalizator Produkcji” Srebrna Odznaka jubileuszowa za długoletnią pracę w górnictwie (35 lat) Źródło:.
Nagrody Nagroda Państwowa I stopnia (zespołowa) w zakresie geologii, górnictwa i energetyki za opracowanie metody eksploatacji i przerobu rudy siarkowej oraz za uruchomienie wielkoprzemysłowej produkcji siarki (pośmiertnie, 1964)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Internowani w Rumunii w czasie II wojny światowej Kategoria:Ludzie związani z Tarnobrzegiem Kategoria:Obrońcy Lwowa (1920) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką „Racjonalizator Produkcji” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1958