Summa (śr. łac. suma, kapitał, treść) – średniowieczny gatunek literacki charakterystyczny zwłaszcza dla średniowiecznej filozofii i teologii scholastycznej. Summa jest całościowym kompendium, podręcznikiem mającym obejmować jakąś całą dziedzinę wiedzy albo całokształt myśli.
Gatunek rozwinął się zwłaszcza w wieku XIII.
Przykłady dzieł Summa theologiae (1266–73) – traktat teologiczno-filozoficzny św. Tomasza z Akwinu, jego najbardziej kompletne dzieło, będące obszerną syntezą nauk moralnych i politycznych w ujęciu teologicznym i metafizycznym. Summa contra gentiles (1264) – traktat teologiczno-filozoficzny św. Tomasza z Akwinu. Summa Logicae (łac. suma logiki) – dzieło Williama Ockhama napisane ok. roku 1323. Summa perfectionis (łac. summa doskonałości) – anonimowy traktat alchemiczny zawierający liczne przepisy alchemiczne oraz opisy procesów i aparatury chemicznej, napisany we Włoszech w XI albo XII w., przypisywany niejakiemu Gerberowi, który miał być rzekomo tożsamy z arabskim alchemikiem z VIII-IX w. Dżabirem ibn Hajjanem, postacią, jak się okazało, legendarną. Summa technologiae – dzieło filozoficzne Stanisława Lema, nawiązujące formą do summ średniowiecznych.
Bibliografia Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, OW RYTM, Warszawa 2003.
Kategoria:Średniowieczna literatura filozoficzna Kategoria:Gatunki literatury filozoficznej