Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa – instytut badawczy z siedzibą przy al. Krakowskiej 110/114 w Warszawie, istniejący od 1926 roku.
Działalność placówki skupia się na świadczeniu usług projektowych, inżynierskich i badawczych w zakresie lotnictwa i kosmonautyki. Instytut prowadzi współpracę międzynarodową z krajami Unii Europejskiej i transatlantycką w zakresie (przede wszystkim z firmą General Electric w ramach Engineering Design Center): silników lotniczych, aerodynamiki, konstrukcji lotniczych i badań materiałowych. Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa współpracuje także z Boeingiem, Airbusem i Pratt & Whitney oraz prowadzi badania dla innych sektorów gospodarki. W roku 2019 Instytut dołączył do Sieci Badawczej Łukasiewicz.
Historia Przed II wojną światową
Historia Instytutu Lotnictwa sięga początków niepodległości Polski, ale oficjalną datą rozpoczęcia działalności Instytutu jest 1 sierpnia 1926 roku. W początkowej fazie swojego funkcjonowania Instytut działał jako wojskowy Instytut Badań Technicznych Lotnictwa, następnie Instytut Techniczny Lotnictwa. Nazwa ta przetrwała do początku II wojny światowej. Profil działalności w latach 1926–1939 skupiał się przede wszystkim na badaniu i certyfikowaniu samolotów. Wszystkie polskie przedwojenne samoloty wojskowe były badane i certyfikowane w Instytucie. W okresie przed wybuchem II wojny światowej w Instytucie badano samoloty PZL P.11, PZL.23 Karaś, PZL.37 Łoś, PZL.38 Wilk, PZL.44 Wicher oraz samoloty RWD. Instytut wydawał zeszyty naukowe, które zawierały tłumaczenia fachowej, zagranicznej literatury lotniczej, metody obliczeń aerodynamicznych i wskazówki i przepisy dotyczące budowy sprzętu lotniczego.
W latach wojny Instytut przerwał swoją działalność, ale kadra pozostała w ścisłym związku z lotnictwem, podejmując pracę w renomowanych placówkach zagranicznych, szczególnie w Anglii, a także opracowując strategie reaktywacji ośrodka po wojnie.
Po II wojnie światowej W 1945 roku powołany został Instytut Techniczny Lotnictwa, który ulokowano w ocalałych budynkach na warszawskim Okęciu. 1 kwietnia 1948 roku Instytut zmienił nazwę na Główny Instytut Lotnictwa, a 3 marca 1952 roku nadano mu nazwę, którą posługuje się do dziś – Instytut Lotnictwa. Okres powojenny to czas, w którym kadra naukowo-badawcza i konstruktorska zajmowała się głównie projektowaniem i wytwarzaniem licencyjnych dwupłatowców Po-2 oraz samolotu myśliwskiego MiG-15.
W początkowej fazie swojej powojennej działalności w Instytucie opracowywano silniki pulsacyjne i strumieniowe. W początkowym okresie swojego funkcjonowania działalność Instytutu skupiała się nad badaniem sprzętu pozyskanego z ZSRR, wprowadzanego do licencyjnej produkcji w kraju. Obok tych prac, prowadzono również badania nad konstrukcjami rodzimej myśli technicznej. W 1946 roku pracowano nad samolotem LWD Szpak, rok później nad pierwszym szybowcem IS-1 Sęp, po którym były SZD-6 Nietoperz, SZD-8 Jaskółka, SZD-9 Bocian, SZD-19 Zefir, SZD-24 Foka. Na początku 1949 roku został przekazany do Głównego Instytutu Lotnictwa pierwszy powojenny motoszybowiec Pegaz konstrukcji inż. Tadeusza Chylińskiego napędzany pierwszym polskim powojennym silnikiem lotniczym, gdzie 16 lipca tegoż roku odbył się jego oblot oraz próby fabryczne i homologacyjne .. W 1950 roku na zlecenie Dep. Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Komunikacji w Głównym Instytucie Lotnictwa została dokonana przez inż. Tadeusza Chylińskiego przeróbka jednego z samolotów łącznikowych Piper Cub zakupionych przez Polskę z demobilu amerykańskiego na wersję sanitarną. Prototyp otrzymał znak rejestracyjny SP-ARF. Zbudowano serię 14 szt. wersji sanitarnej Pipera Cub i przekazano Lotniczemu Pogotowiu Sanitarnemu gdzie były używane w 14 miastach wojewódzkich Polski do końca maja 1955 r., po czym zostały skasowane. W 1952 roku utworzono w Instytucie płatowcowe biuro konstrukcyjne pod kierunkiem inż. Tadusza Sołtyka.. Zaprojektował on samoloty PZL TS-8 Bies i pierwszy polski samolot odrzutowy TS-11 Iskra, do którego silnik również został zaprojektowany w pracowniach Instytutu. W 1954 powstało także biuro F. Misztala, gdzie opracowano samolot pasażerski PZL MD-12. Inżynierowie Instytutu pod kierunkiem Bronisława Żurakowskiego zaprojektowali również pierwsze rodzime konstrukcje śmigłowców: BŻ-1 GIL, BŻ-4 Żuk i JK-1 Trzmiel. W 1957 roku biura konstrukcyjne przeniesiono do Ośrodka Konstrukcji Lotniczych przy WSK-Okęcie. W Instytucie prowadzono również prace związane z agrolotnictwem, w 1972 roku zaprojektowano i zbudowano latające laboratorium Lala-1. Był to mocno zmodyfikowany samolot An-2, na którym badano technologie użyte później przy budowie samolotu PZL M-15 (Belphegor).
Oprócz konstrukcji samolotowych placówka zaczęła się specjalizować w projektowaniu i badaniach obiektów latających, takich jak rakiety i cele latające, m.in. opracowano projekty celi latających TC-1, TC-2, Spec-3, Spec-4 oraz rakiety meteorologicznej Meteor 1. Kolejne lata działalności Instytutu, to przede wszystkim praca nad programem stworzenia samolotu szkolno-bojowego dla wojska, czego efektem był projekt samolotu I-22 Iryda. W instytucie zaprojektowano też czteromiejscowy, kompozytowy samolot osobowy I-23 Manager, dwumiejscowy samolot szkolny I-25 As, dwumiejscowy śmigłowiec szkolno-patrolowy IS-2 oraz poduszkowiec patrolowo-ratunkowy PRP-560 Ranger.
Po 2000 roku W kwietniu 2000 roku Instytut Lotnictwa wraz z GE podpisały porozumienie, które zapoczątkowało współpracę polskich inżynierów z amerykańskim koncernem. Na mocy porozumienia powstało Engineering Design Center.
3 lipca 2024, korzystając z norweskiego kompleksu testowego Andøya Space Sub-Orbital, Instytut Lotnictwa ze wsparciem finansowym Polskiej Agencji Kosmicznej dokonał pomyślnego wystrzelenia pierwszej polskiej rakiety suborbitalnej ILR-33 BURSZTYN 2K, która osiągnęła pułap 101 km. Rakieta korzystała z opracowanego w Instytucie Lotnictwa napędu wykorzystującego 98% nadtlenek wodoru jako utleniacz.
Struktura Instytut dzieli się na osiem głównych pionów merytorycznych: Centrum Badań Materiałów i Konstrukcji (CBMK) – zajmuje się badaniami materiałów i struktur wysoko obciążonych mechanicznie i cieplnieStrona Centrum Badań Materiałów i Konstrukcji (CBMK).. Centrum Technologii Bezzałogowych (CTB) Centrum Technologii Energetycznych (CTE) Centrum Technologii Lotniczych (CTL) – realizuje duże projekty innowacyjne wspólnie z partnerami z Unii Europejskiej. Specjalizuje się w dwóch obszarach: lotnictwo lekkie oraz kosmonautykaStrona Centrum Nowych Technologii (CNT).. Centrum Technologii Kompozytowych (CKT) – jego misją jest świadczenie usług badawczych w zakresie materiałów kompozytowych oraz dostarczanie nowych technologii wytwarzania dla przemysłu lotniczego. Centrum Technologii Kosmicznych (CTK) – zajmuje się prowadzeniem badań naukowych w zakresie technologii kosmicznych dla potrzeb ich implementacji przez przedsiębiorców w układzie krajowym oraz międzynarodowym. Centrum Usług Inżynierskich (CUI) Engineering Design Center (EDC) – współpracuje w ramach partnerstwa strategicznego z firmą General Electric. Specjalizuje się w ekspertyzach i pracach badawczo-rozwojowych w zakresie lotniczych silników odrzutowych oraz dziedzin pokrewnychStrona Engineering Design Center (EDC)..
Działalność Naukowa Projekty badawcze Międzynarodowe i własne Projekty własne Badanie struktur kriogenicznych i polodowcowych wybranych okołobiegunowych obszarów Marsa na podstawie danych spektrometrycznych i obrazowych. Badanie własności mikromechanicznych polikrystalicznych materiałów dwufazowych z wykorzystaniem metod dyfrakcyjnych oraz modeli krystalograficznych. BAKOMET – Opracowanie bezadhezyjnego połączenia metal-kompozyt do wprowadzania obciążeń skupionych w pierwszorzędowe struktury warstwowe z preimpregnatów węglowych. INNOLOT – Zaawansowane techniki wytwarzania zespołu turbiny napędowej. MICROS – Mikrosensoryczna technologia pomiaru funkcji życiowych żołnierza – element indywidualnego systemu, nawigacja autonomiczna żołnierza. MISTERY – Metodyka syntezy systemu sterowania statkiem powietrznym z uwzględnieniem sytuacji podwyższonego ryzyka. Objęcie ochroną patentową na wybranych rynkach europejskich wynalazku pt. „Sposób otrzymania nadtlenku wodoru zwłaszcza klasy HTP do zastosowań napędowych i układ do destylacji próżniowej” złożonego do Urzędu Patentowego RP pod numerem P.403721. OTEST – Innowacyjny optonumeryczny system do pomiaru pól przemieszczeń i analizy właściwości mechanicznych materiałów i elementów konstrukcji inżynierskich w różnych warunkach środowiskowych. PRELOT – Opracowanie technologii wytwarzania lotniczych struktur kompozytowych z preimpregnatów węglowych z pominięciem procesu autoklawowego. Wykonanie modelu numerycznego heliopauzy z uwzględnieniem pola magnetycznego. Analiza pracy systemu hybrydowego układu zasilania bezzałogowych systemów latających (BSL) – gospodarka energią. Budowa geologiczna najstarszych marsjańskich kraterów z okresu Late Heavy Bombardment na podstawie danych spektrofotometrycznych z sond Mars Express i Mars Reconnaissance Orbiter oraz analiza porównawcza z najstarszymi ziemskimi kraterami impaktowymi na podstawie zdjęć satelitarnych. Butterfly Wing – Demonstrator klapki mechanizacji skrzydła typu „Butterfly Wing” z wykorzystaniem materiału magnetoreologicznego – zadanie 1. COMOZ – Budowa, rozwój i uruchomienie Centrum Operacyjnego Misji Obserwacyjnych Ziemi. Detekcyjny system antykolizyjny śmigłowca z funkcją przewidywania manewru omijania przeszkód terenowych. MOSUPS – Dynamicznie podobny MOdel Samolotu w Układzie Połączonych Skrzydeł. ILX-27 – Bezzałogowy śmigłowiec – robot do zadań specjalnych. STARLET 7. Program Ramowy COMROTAG – Development and Testing of Computational Methods to Simulate Helicopter Rotors with Active Gurney Flap. DART – Direct Air Transport. ERA – Integrated Demonstrator for Autonomous Atol, Auto Taxi and Emergency Recovery for RPAS Air Traffic Insertion. FAMEC – Badania wytrzymałościowe i analiza mechanizmu zniszczenia superstopu na bazie niklu. GRACE – Green bi-propellant apogee rocket engine for future spacecraft. HYPROGEO – Hybrid Propulsion Module for transfer to GEO orbit. AEROFAST – Aerocapture for future space transportation – Przechwytywanie aerodynamiczne w przyszłym transporcie kosmicznym. AEROPORTAL – Portal wspomagający działalność badawczo-rozwojową ponad 7 tys. małych i średnich przedsiębiorstw lotniczych. ASCOS – Aviation Safety and Certification of new Operations and Systems – Bezpieczeństwo lotnictwa i certyfikacja nowych operacji i systemów. CopAIR-LA – Akcja koordynacyjna dla wspólnych projektów europejskich – Akcja wspierająca europejską współpracę badawczą w lotnictwie z krajami Ameryki Łacińskiej. CARGOMAP – Air cargo technology road map – Plan działań technologicznych na rzecz samolotu transportowego. ESPOSA – Efficient Systems and Propulsion for Small Aircraft – Wydajne systemy i napęd dla małych samolotów. GRASP – Green Advanced Space Propulsion – Alternatywne materiały pędne do zastosowań kosmicznych. PULCHER – Pulsed Chemical Rocket with Green High Performance Propellants. SAT – Small Air Transport Rdmp – Mały transport lotniczy. TFAST – Transition Location Effect on Shock Wave Boundary Layer Interaction. 6. Program Ramowy (2002 – 2009) FLITE 2 – Flite test easy- extension – Badania modalne konstrukcji samolotów w czasie lotu. AERONET III – Aircraft Emission and Reduction technologies – Akcja koordynująca działania w obszarze wpływu zagrożeń emitowanych przez lotnictwo i technologie ograniczenia zagrożeń. ADLAND – Adaptive Landing Gears for Improved Impact Absorption – Opracowanie sterowalnych podwozi lotniczych w celu poprawy absorpcji energii uderzenia. SCRATCH IV – Support for Collaborative Aeronautical Technical Research – Akcja wspierająca udział małych przedsiębiorstw w projektach Programu Ramowego – edycja IV.