thumb|Twierdza Kudak, w 1635 zdobyta i zniszczona przez Kozaków Powstanie Sulimy () – powstanie kozackie przeciw Rzeczypospolitej w 1635 pod dowództwem Iwana Sulimy.
Przyczyny powstania W 1635 Sejm wydał nowe rozporządzenie ograniczające swobody kozackie, zmniejszające liczbę wojska zaporoskiego i uchwalił budowę pierwszej niewielkiej twierdzy Kudak, mającej na celu blokowanie Dniepru i powstrzymywanie wypraw Kozaków w dół rzeki, które prowokowały ataki odwetowe Turków i Tatarów.
Przebieg W nocy z 3 na 4 sierpnia(Podhorodecki 1978:325) lub 11 na 12 sierpnia 1635(Dzięgielewski 1995:212) powracający z wyprawy łupieżczej nad Morzem Czarnym Iwan Sulima wraz z Kozakami nierejestrowymi zaatakował i zdobył budowaną polską twierdzę Kudak. Załoga zaskoczona nocnym atakiem nie zdołała się obronić. Po sześciogodzinnej obronie Kozacy zdobyli fortyfikację, wymordowali całą załogę wraz z dowódcą Jeanem Marionem, poddanym wcześniej torturom, a samą twierdzę zniszczyli.
Polska, zajęta koncentracją wojsk przeciwko Szwedom na Pomorzu, wysłała przeciwko buntownikom ekspedycję karną pod dowództwem Stanisława Koniecpolskiego, złożoną z Polaków i Kozaków rejestrowych. W wyniku ekspedycji Sulima z pięcioma najbliższymi pomocnikami został wydany przez starszyznę i zawieziony do Warszawy. Sulima przed straceniem 12 grudnia zmienił wyznanie na rzymskokatolickie i pomimo wstawiennictwa przed sejmem samego króla Władysława IV Wazy został stracony Za to za wstawiennictwem kanclerza wielkiego koronnego Tomasza Zamoyskiego uwolniono Pawła Pawluka.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Jan Dzięgielewski (1995). Encyklopedia historii Polski: dzieje polityczne. Morex. s. 212. . Natalia Jakowenko: Historia Ukrainy od czasów najdawniejszych do końca XVIII wieku Lublin 2000 Wyd. Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, , Wyd. II rozszerzone: Historia Ukrainy do 1795 roku, Warszawa 2011, Wydawnictwo Naukowe PWN, . Władysław Konopczyński: Dzieje Polski nowożytnej, tom I, wyd. I Warszawa 1936, wiele wznowień. Leszek Podhorodecki (1978). Stanisław Koniecpolski ok. 1592–1646. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, s. 325. Władysław Serczyk: Na dalekiej Ukrainie: Dzieje Kozaczyzny do 1648 roku, Kraków 1984, Wydawnictwo Literackie, .
Kategoria:Powstania kozackie w I Rzeczypospolitej Kategoria:Historia Polski 1572–1697