Kwas nadjodowy – nieorganiczny związek chemiczny, kwas tlenowy jodu na stopniu utlenienia VII. W zależności od zawartości wody w cząsteczce występuje w postaci orto (o wzorze H5IO6) i meta (o wzorze HIO4).
Właściwości Kwas ortonadjodowy jest białym ciałem stałym, rozpuszczalnym w wodzie (około 3 kg/l w 20 °C) oraz w alkoholu etylowym. Z roztworów wodnych krystalizuje w postaci rozpływających się w powietrzu kryształów o temperaturze topnienia . Jest on słabym kwasem wielozasadowym: , pKa1 = 3,29 , pKa2 = 8,31 , pKa3 = 11,60
Kwas metajodowy, , teoretycznie powinien być bardzo mocnym kwasem, jednak w wodzie przekształca się w słaby .
Otrzymywanie Kwas nadjodowy jest otrzymywany przez utlenienie jodanów – elektrochemicznie, na anodzie wykonanej z :
lub za pomocą chloru:
Uzyskane w ten sposób nadjodany można przekształcić w kwas ortonadjodowy za pomocą stężonego kwasu azotowego. Produkt krystalizuje z mieszaniny reakcyjnej w postaci białych kryształów. Aby uzyskać kwas metajodowy, , kwas ortonadjodowy należy ogrzewać w temperaturze pod zmniejszonym ciśnieniem (12 mmHg). Inna metoda to rozpuszczenie w stężonym kwasie siarkowym i zmieszanie z oleum – kwas metanadjodowy wytrąca się wówczas w formie krystalicznej.
W wyniku ogrzewania kwasu ortonadjodowego w temperaturze powstaje kwas trinadjodowy, .
Zastosowanie Kwas ortojodowy jest używany w chemii organicznej do badania struktury związków organicznych. Może on oddzielać dwie grupy hydroksylowe z grup aldehydowych, znajdujących się przy sąsiadujących atomach węgla. Jest to pomocne przy określaniu struktur węglowodanów.
Przypisy
Bibliografia
Nadjodowy, kwas Kategoria:Utleniacze