250px|right 250px|right Zgrupowanie nr 1 Okręgu Armii Krajowej Wilno – oddziały bojowe Wileńskiego Okręgu Armii Krajowej.

Jego żołnierze brali udział w działaniach zbrojnych operacji Ostra Brama na terenie Wilna.

Formowanie i zmiany organizacyjne W końcu kwietnia 1944 na podstawie rozkazu organizacyjnego Komendy Okręgu „Wiano” utworzono na terenie inspektoratów A, BC i F Zgrupowania Armii Krajowej Okręgu Wileńskiego. Dowódcą Zgrupowania nr 1 na terenie inspektoratu A został mjr dypl. Antoni Olechnowicz ps. „Pohorecki”.

W myśl rozkazu operacyjnego nr 1 wydanego w dniu 26 czerwca przez Komendanta Okręgu, Zgrupowanie AK nr 1 przekształciło się w Zgrupowanie Bojowe nr 1 „Wschód". Z jego „starego” składu pozostała 3 Brygada i OO 1. Jej nowy skład uzupełniony został 8. i 13 Brygadą ze Zgrupowania AK nr 3 oraz III/77 pp i V/77 pp z Okręgu Nowogródzkiego.

Po południu 7 lipca, dowódca zgrupowania wydał rozkaz rozwiązania oddziałów i przejścia do konspiracji. Wykonała go początkowo 8 Brygada oraz, w późniejszym czasie także 7 Brygada i OP „Gozdawy”. Komendant Okręgu „Wilk” uznał rozkaz za nieuzasadniony, a mjr „Pohorecki” został pozbawiony funkcji dowódcy. Nowym dowódcą zgrupowania został mjr Aleksander Wasilewski „Olesiński”. Pomiędzy 7 a 17 lipca nastąpił powrót do pierwotnego składu Zgrupowania AK. Do 3 Brygady i OO 1 dołączyła reaktywowana 7 Brygada (wraz z wchłoniętym oddziałem „Gozdawy”) oraz nowo powstała w lipcu 2 Brygada i OR 1. 18 lipca wszystkie oddziały zgrupowania zostały rozbrojone przez sowietów.

Działania w operacji Ostra Brama Na początku lipca w skład zgrupowania wchodziły następujące bygady: 3, 5, 7 i nowo powstała 2 Brygada. Brygada „Szczerbca” przebywała w Onżadowie, 5 Brygada „Łupaszki” odpoczywała w okolicach jezior Sużańskich, a jej trzeci szwadron stacjonował w Mejrańcach. 7 Brygada „Wilhelma” przebywała w okolicach Puszczy Rudnickiej.

Jeszcze 26 czerwca mjr dypl. Teodor Cetys „Sław” i ppłk Zygmunt Blumski „Strychański” przedstawili do zatwierdzenia ppłk. „Wilkowi” plan akcji na Wilno. Rozkaz operacyjny nr 1 „Ostra Brama” zawierał ogólne wytyczne walki o miasto i wycinkowe rozkazy dla oddziałów partyzanckich. Planowano między innymi utworzenie Zgrupowania Bojowego nr 1 „Wschód” pod dowództwem mjr. A. Olechnowicza „Pohoreckiego”. Składać się ono miało z 3, 8 i 13 brygad oraz III/77 pp) i V batalionu kpt. „Sztremera”.

Skład i obsada personalna Dowództwo: dowódca – mjr dypl. Antoni Olechnowicz ps. „Pohorecki” szef sztabu – kpt. Aleksander Wasilewski ps. „Olesiński” adiutant – ppor. „Jerzy” oficer operacyjny – por. Jan Urbanowicz ps. „Ryszard” oficer informacyjny – ppor. Wacław Walicki ps. „Poręba” kwatermistrz – por. Wacław Sawicz ps. „Emil” oficer łączności – kpt. Kornel Lewandowski ps. „Tokarczyk” lekarz – dr Teresa Filipowicz-Iwanowska ps. „Teresa” Oddziały: 2 Wileńska Brygada Armii Krajowej – por. Wiktor Korycki ps. „Kaziuk” 3 Wileńska Brygada Armii Krajowej – kpt. Gracjan Fróg ps. „Szczerbiec” 5 Wileńska Brygada Armii Krajowej – mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka” 7 Wileńska Brygada Armii Krajowej – por. Wilhelm Tupikowski ps. „Wilhelm” Brygada Partyzancka „Gozdawy” – por. Jerzy Rożałowski ps. „Gozdawa”, stan 200–300 Oddział Rozpoznawczy – dowódca por. Zygmunt Gebert-Błażejewski ps. „Grom”, stan 100 (powstał na początku lipca) Oddział Osłonowy – dowódca por. Józef Ditmejer ps. „Wilczur”; stan 180

Skład Zgrupowania Bojowego nr 1 „Wschód" 3 Brygada Oddział osłonowy nr 1 8 Oszmiańska Brygada Armii Krajowej 13 Mołodeczańska Brygada Armii Krajowej III/77 pułku piechoty V/77 pułku piechoty

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Zgrupowania Okręgu Wilno AK Kategoria:Wojsko na Wileńszczyźnie