Okręg Stanisławów SZP, ZWZ, wreszcie Armii Krajowej noszący kryptonimy „Kawon”, „Karaś”, „Struga”, „Światła”.
Formowanie i zmiany organizacyjne Okręg rozwijał się w trudnych warunkach geopolitycznych. Jego inspektoraty, położone nad granicą, inwigilowane były przez NKWD i inne służby specjalne ZSRR. W 1942 i ponownie w 1943 Niemcy rozbili sztab okręgu, aresztując jego kadrę. Do organizowania nowego sztabu KG Armii Krajowej delegowała z Warszawy nowych oficerów.
W planach operacyjnych Obszaru Lwowskiego Armii Krajowej do jego zadań zaliczano unieruchomienie przez przynajmniej trzy dni węzłów kolejowych w Stanisławowie i Chodorowie, telekomunikacji oraz ruchu na szosach Podkarpacia. Rozpatrywano też opanowanie Stanisławowa. Okręg otrzymał również zadanie osłony ludności polskiej przed nasilającymi się o pogromami Polaków ze strony UPA.
Na początku marca 1944 okręg stanisławowski liczył ponad 5 tys. ludzi w szeregach Armii Krajowej oraz około 2 tys. osób cywilnych w szeregach samoobronyT. Krząstek, W 54 rocznicę powstania..., s. 33., uzbrojonych 300 karabinów i 2000 granatówUzbrojone było około 32% stanu ewidencyjnego.. Zorganizowany był w 90 plutonów pełnych i 16 szkieletowych.
10 marca 1944 kpt. Herman wydał rozkaz operacyjny do „Burzy”.
Warunki geopolityczne Okręg Stanisławów Armii Krajowej obejmował obszar około 16.000 km². Liczba ludności wynosiła około 1,4 miliona. Charakteryzował się najmniejszym procentem ludności narodowości polskiej wśród okręgów Armii Krajowej. Do używania języka polskiego przyznawało się 22,4% ludności, do ukraińskiego i ruskiego – 68,9%. Do obrządku rzymskokatolickiego przyznawało się 16,6%, a greckokatolickiego 72,9%. Występowały tu silne tendencje nacjonalistyczne. Polacy skupieni byli w trzech większych miastach – Kołomyi, Stanisławowie i Stryju, gdzie język polski używało 42% do 65%, a rzymskich katolików było około 35%. Liczbę grekokatolików szacowano na 18 do 28%.
Struktura organizacyjna w 1944 Struktura organizacyjna podana za Atlas polskiego podziemia niepodległościowego: Inspektorat Stanisławów Armii Krajowej Inspektorat Kołomyja Armii Krajowej Inspektorat Stryj Armii Krajowej Samodzielny Obwód Stanisławów-Miasto 30 czerwca 1944 komenda Obszaru Lwów swoim rozkazem dokonała reorganizacji wprowadzając trzy podokręgiKomenda Obszaru Lwów odtwarzała dowództwo Okręgu Korpusu Lwów z 1939.. Powstał Podokręg Stanisławów Armii Krajowej w składzieJ. Kwiek, Materiały sympozjum „Operacja zbrojna Armii Krajowej krypotonim Burza...”, s. 43.: Inspektorat Stryj Armii Krajowej Inspektorat Drohobycz Armii Krajowej Samodzielny Obwód Stanisławów.
Obsada personalna okręgu Komendanci por. Jan Wyszyński „Roman Leszczyński” (komendant Okręgu ZWZ-2 Stanisławów do marca 1940)Polskie podziemie 1939-1941. T.1: Lwów-Kołomyja-Stryj-Złoczów. Warszawa; Kijów: Centralne Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji RP; Państwowe Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy; Rytm, 1998 , s. 85. ppłk Jan Rogowski „Włodzimierz” (20 stycznia 1942 – 10 listopada 1942) 11 listopada 1942 – 15 stycznia 1943, vacat kpt. Władysław Herman „Żuraw” (15 stycznia 1943 – 31 lipca 1944)
Szef sztabu kpt.-mjr Rudolf Jan Majewski (luty 1942 – 10 listopada 1942)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986.
Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Materiały sympozjum nt: Operacja zbrojna Armii Krajowej kryptonim Burza na ziemiach południowo-wschodnich II RP w 1944. Biblioteczka Na Kresach Południowo-Wschodnich 1939-1945 nr 7. Kraków 1994
Kategoria:Jednostki organizacyjne Armii Krajowej rozwiązane w 1944