Jan Krzysztof Kelus (ur. 21 lutego 1942 w Warszawie) – polski socjolog, działacz polityczny, kompozytor, autor i wykonawca piosenek tzw. drugiego obiegu. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Studiował prawo, ale ostatecznie ukończył socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Do marca 1968 był – według jego własnych słów – apolityczny aż do bólu. Dopiero wtedy zaangażował się w działalność opozycyjną. W 1969 aresztowany w ramach „sprawy taterników”. Należał do współpracowników KOR, w ramach którego współorganizował wsparcie prawne i finansowe dla robotników biorących udział w proteście 25 czerwca 1976.
W latach 70. pracował jako socjolog w Instytucie Wenerologii Akademii Medycznej w Warszawie. Równocześnie działał w ówczesnej opozycji demokratycznej. Współpracownik Biura Interwencyjnego KSS „KOR”. Był często nękany przez SB. W 1979 usunięto go z powodów politycznych z Akademii Medycznej.
Na początku lat 80. XX w. założył z przyjaciółmi Niezależną Oficynę Wydawniczą CDN, największy w historii drugoobiegowy dom wydawniczy w Polsce. W stanie wojennym był internowany w Białołęce (przebywał w celi wraz z Januszem Onyszkiewiczem i Henrykiem Wujcem).
Obecnie wraz z żoną Urszulą Sikorską-Kelus mieszka we wsi Miętkie na Mazurach, pracuje jako tłumacz i prowadzi pasiekę.
Wszedł w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025.
Stefan Brzoza nazwał go w swym protest-songu „Zwolnić Kelusa” polskim Woodym Guthrie. Inspirowana jego twórczością i napisana do melodii Kelusa jest piosenka Jacka Kaczmarskiego Powrót sentymentalnej panny „S”Jacek Kaczmarski, Powrót sentymentalnej panny "S", [w:] Ale źródło wciąż bije, Warszawa 2002, s. 570, (nagranie na płycie Live), oraz piosenka Andrzeja Kołakowskiego – „Dla J.K.K.”. Dziennikarz Gazety Wyborczej Wojciech Staszewski opublikował książkę o J.K. Kelusie w formie wywiadu-rzeki „Był raz dobry świat”, a filolog Krzysztof Gajda poświęcił mu książkę „Poza państwowym monopolem – Jan Krzysztof Kelus”.
Jego piosenki przypomnieli między innymi Kuba Sienkiewicz, Jacek Kleyff oraz zespół Akurat.
Odznaczenia 23 września 2006 został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski – pkt 53.. 3 maja 2017, w uznaniu znamienitych zasług w ubogacaniu dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej, za niezłomną i bohaterską postawę w obronie godności i praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, prezydent Andrzej Duda nadał mu Order Orła Białego. 11 lutego 2016 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Tytuły piosenek Lata 60.
Piosenki do tekstów innych autorów Również wykonywał i komponował muzykę do tekstów innych autorów. Między innymi – Ostatnia szychta w KWK „Piast” Jana Michała Zazuli (pseudonim Jakub Broniec). Cytat z tej piosenki posłużył jako tytuł koncertu i płyty Honor jest wasz Solidarni.
Przypisy
Linki zewnętrzne Jan Krzysztof Kelus – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie i współpracownicy KOR Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Niosący pomoc ofiarom represji Czerwca 1976 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Osoby pozbawione pracy w ramach represji politycznych w Polsce Ludowej Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Polscy tekściarze Kategoria:Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Polscy wokaliści Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989