Władysław Zych (ur. 5 czerwca 1899 w Buczaczu, zm. 22 maja 1981 w Chepstow) – polski paleontolog i geolog, profesor, żołnierz AK, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych.
Życiorys Urodził się 5 czerwca 1899 w Buczaczu. Jego ojcem był Franciszek Zych, polski nauczyciel, dyrektor Buczackiego gimnazium. Matką była Maria Zofia (względnie ZofiaStanisława Puchała. Gimnazjum w Buczaczu. „Cracovia Leopolis”.) z domu Schutt (1868–1952)Pałaszewska, s. 347., członkini buczackiego oddziału Ligi Pomocy Przemysłowej. Rodzice mieli troje dzieci. Uczęszczał do szkoły powszechnej i do gimnazjum w mieście rodzinnym.
W czasie wojny polsko-bolszewickiej walczył na froncie jako ochotnik. Od 25 maja do 18 sierpnia 1920 był uczniem 30. klasy Szkoły Podchorążych w Warszawie. 19 stycznia 1921 został mianowany z dniem 15 grudnia 1920 podporucznikiem piechoty. Później, również jako ochotnik walczył w III powstaniu śląskim, gdzie został ranny. W Wojsku Polskim został awansowany na stopień porucznika rezerwy piechoty ze starszeństwem z 1 września 1922.
Absolwent Uniwersytetu Lwowskiego, gdzie także obronił doktorat z filozofii w 1926 oraz pracował jako asystent paleontolog. Był docentem na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Habilitację uzyskał w 1937, a tytuł profesora w 1940. Głównym tematem badawczym Zycha były dewońskie ryby pancerne i bezżuchwowce, które badał na Podolu.
Po wybuchu II wojny światowej działał w podziemiu (pseudonimy: Szary, Dr Falko, Marian Czerkawski) i był przedstawicielem Delegatury Rządu RP na obszar lwowski. Działał w komendzie ZWZ we Lwowie. W 1943 został aresztowany przez Niemców i wysłany do obozu Auschwitz-Birkenau, a następnie do Dachau, w którym przebywał do końca wojny. mały|190px|Nagrobek Józia Zycha na cmentarzu miejskim w BuczaczuPo wojnie nie wrócił do zawodu z powodu utraty zdrowia w obozach. Pozostał na emigracji, mieszkał w Walii, w Hereford, gdzie był wychowawcą młodzieży, działał w polskim harcerstwie, prowadząc stanicę.
Zmarł 22 maja 1981 w szpitalu w Chepstow. Został pochowany na cmentarzu w Hereford.
Publikacje Old-Red podolski. Prace PIG, 1927, 2 (1) Fauna ryb dewonu i downtonu Podola. Pteraspidomorphii: Heterostraci. 1931, Lwów. Cephalaspis kozlowskii n.sp. z downtonu Podola. Arch. nauk, 9, 1936.
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (15 marca 1939) „za zasługi na polu pracy społecznej”. Śląski Krzyż Powstańczy Złoty Krzyż Rycerski I klasy Orderu Wazów (Szwecja)
Przypisy
Bibliografia
Henryk Makowski. Władysław Zych (1899–1981). „Przegląd Geologiczny”. 3, 1982. Mirosława Pałaszewska: Pamiętniki po Władysławie Zychu. „Niepodległość i Pamięć”. 24, s. 347–362, 2006.
Linki zewnętrzne Zych, Władysław na str. Polska podziemna.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Okręgowych Delegatur Rządu Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Harcerze Kategoria:Ludzie urodzeni w Buczaczu Kategoria:Ochotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wazów Kategoria:Polonia w Wielkiej Brytanii Kategoria:Polscy paleontolodzy Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Zmarli w 1981 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej