Andrzej z BrzeźnicyP. Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce. w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000; Pułtusk i okolice, red. M. Omilanowska, J. Sito (Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. X, z. 20), Warszawa 1999. herbu Gryf, zwany Krakowczykiem (Cracoviensis)J. Umiński, Andrzej I, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102., Andrzej KlimontowicB. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006., Andrzej KlemensicM.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie – genealogia – rozsiedlenie, Wrocław 1993., Andrzej I, Andrzej I KrakowskiJ. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz – Kraków 2003. (zm. 7 stycznia 1244J. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, s. 247; P. Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce. w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, szpalty 8-9.) – biskup płocki w latach 1239 lub 1240Tak P. Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce. w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, s. 22* i B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 386. J. Umiński, Andrzej I, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102, datował rozpoczęcie rządów w diecezji ostrożniej na około 1239; T. Żebrowski, Zarys dziejów diecezji płockiej, Płock 1976, s. 33, datował je z kolei na prawdopodobnie 1239.–1244. Pochodził z rodu Gryfitów, był synem kasztelana płockiego Klemensa i bratem: kasztelana krakowskiego Klemensa z Brzeźnicy, kasztelana cieszyńskiego Jana, Wierzbięty i ŚwiętosławaM.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 44–45, 47; B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 386..

Początki kariery duchownej (do 1232) Karierę duchowną być może rozpoczął już na początku lat 20. XIII wieku. Prawdopodobnie to właśnie przyszły biskup płocki pełnił w 1224 funkcję scholastyka sandomierskiego, i to on w latach 1225–1231 był kanonikiem krakowskim, a następnie w latach 1227–1229 występował w dokumentach jako proboszcz kościoła św. Michała w Krakowie. Dodatkowo w latach 1227–1232 występował w dokumentach małopolskich magister Andrzej, z którym być może można przyszłego biskupa utożsamićJ. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, s. 247 i przypis 180, 181; M.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 45–46., niemniej nie można wykluczyć, że ową postacią był domniemany stryj przyszłego biskupa, również Andrzej syn KlemensaB. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 256, 296, 325, 400, przyp. 10.. Na tamten okres (o ile uznać prawdziwość powyższych domniemań) można datować możliwą przyjaźń kanonika krakowskiego z archidiakonem sandomierskim Radulfem (występują oni wspólnie na kilku dokumentach z tego czasu)M.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 46–47.. Andrzeja uznaje się za pewnegoJ. Umiński, Andrzej I, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102; M.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 47–48 i przypis 49; T. Żebrowski, Zarys dziejów diecezji płockiej, Płock 1976, s. 33. lub jedynie prawdopodobnegoJ. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, s. 247, przyp. 180. jednego z towarzyszy biskupa Iwona Odrowąża w podróży włoskiej w 1229. Według Jana Długosza, wykorzystawszy śmierć biskupa, postarał się (za wstawiennictwem Radulfa) o prowizję apostolską na biskupstwo krakowskieM.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 46–47, przyp. 49., ewentualnie po prostu był on kandydatem części kapituły krakowskiej na urząd biskupa w 1229J. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, s. 247, przyp. 181.. Znów nie można jednak wykluczyć, że owym niedoszłym biskupem krakowskim był domniemany stryj przyszłego biskupa płockiegoB. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 325.. Wobec sprzeciwu Henryka I Brodatego względem tej kandydatury i zapewne przy współudziale arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego z Niałka, papież Grzegorz IX odwołał swoją wcześniejszą nominację i zatwierdził Wisława z Kościelca na stanowisku biskupa krakowskiego. Być może przyszły biskup płocki brał udział w konsekracji arcybiskupa gnieźnieńskiego Pełki w 1232 w ŁęczycyJ. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, s. 247, przyp. 180; J. Umiński, Andrzej I, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102; T. Żebrowski, Zarys dziejów diecezji płockiej, Płock 1976, s. 33..

Scholastyk krakowski i biskup płocki (1234–1244) Na pewno Andrzej w latach 1234–1236 pełnił godność scholastyka kapituły krakowskiej. Wybrany biskupem w 1239 przy akceptacji Bolesława I mazowieckiego otrzymał na biskupstwo płockie prowizję papieską. Wspierał rozwój kasztelanii pułtuskiej – uzyskał od księcia mazowieckiego Bolesława IT. Żebrowski, Zarys dziejów diecezji płockiej, Płock 1976, s. 33; P. Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce. w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, szpalty 8-9: błędnie – Konrad I; por. Zbiór ogólny przywilejów i spominków mazowieckich, wyd. J.K. Kochanowski, Warszawa 1919, s. 478–479. dla niej różne przywileje. Był też orędownikiem misji chrystianizacyjnej w Prusach. Być może w czasie swojego pontyfikatu nadał benedyktynom kościół w Zambskach KościelnychPułtusk i okolice, red. M. Omilanowska, J. Sito (Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. X, z. 20), Warszawa 1999, s. 120..

Biskup płocki zmarł 7 stycznia w roku 1244 (data roczna przyjmowana jest niekiedy z pewną dozą ostrożnościM.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 45–46 i przypis 45; J. Umiński, Andrzej I, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102, T. Żebrowski, Zarys dziejów diecezji płockiej, Płock 1976, s. 33.). Ostatnim dokumentem, w którym Andrzej był uczestnikiem dokonującej się akcji prawnej, jest dokument księcia mazowieckiego Konrada I z 4 sierpnia 1243M.L. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie, Wrocław 1993, s. 45–46, przypis 45; Codex diplomaticus Poloniae. t. 3, wyd. J. Bartoszewicz, Warszawa 1858, nr 22.. Natomiast już z 26 stycznia 1245 pochodzi papieski dokument konfirmacyjny dla jego następcy, biskupa PiotraJ. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, s. 248, przypis 183; Zbiór ogólny przywilejów i spominków mazowieckich, wyd. J.K. Kochanowski, Warszawa 1919, nr 457..

Przypisy

Bibliografia Maciejewski J., Episkopat polski doby dzielnicowej: 1180–1320, Bydgoszcz–Kraków 2003, . Małecki A., Studya heraldyczne, t. II, Lwów 1890 (wersja elektroniczna). Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce. w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, . Pułtusk i okolice, red. M. Omilanowska, J. Sito (Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. X, z. 20), Warszawa 1999, . Semkowicz A., Krytyczny rozbiór dziejów polskich Jana Długosza (do r. 1384), Kraków 1887, wersja elektroniczna. Umiński J., Andrzej I, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, , s. 102. Wójcik M.L., Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie–genealogia–rozsiedlenie (Historia CVII), Wrocław 1993, , . Zientara B., Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, wyd. 3, . Żebrowski T., Zarys dziejów diecezji płockiej, Płock 1976.

Kategoria:Biskupi katoliccy Polski średniowiecznej Kategoria:Biskupi płoccy Kategoria:Ludzie związani z Płockiem (Polska średniowieczna) Kategoria:Zmarli w 1244 Kategoria:Gryfici-Świebodzice