Thomas Bowdler (wym. IPA ; ur. 11 lipca 1754, zm. 24 lutego 1825) – angielski lekarz, opublikował okrojoną wersję dzieł Williama Szekspira, którą uważał za bardziej odpowiednią dla kobiet i dzieci niż oryginał. Podobnie wydał Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego Edwarda Gibbona. Jego edycje były obiektem krytyki i kpin. Poprzez eponim (ang.) bowdlerise (lub bowdlerize)Forma „-ise” występuje częściej w brytyjskim angielskim oraz odmianie angielskiego występującej na Nowej Zelandii, natomiast forma „-ize” jest popularniejsza w odmianie amerykańskiej., jego imię jest obecnie kojarzone z pruderyjną cenzurą literatury, filmów oraz programów telewizyjnych.
Życiorys Bowdler urodził się w pobliżu Bath, był synem szlachcica, studiował medycynę na uniwersytecie St. Andrews oraz w Edynburgu, gdzie w 1776 r. otrzymał dyplom, lecz nie zaczął praktyki. Zamiast tego poświęcił się reformie więziennictwa.
W 1781 został członkiem Royal Society.
Był dobrym graczem w szachy, i rozegrał osiem zapisanych partii z najlepszym graczem tamtych czasów, François Philidor https://web.archive.org/web/20070819084403/http://sbchess.sinfree.net/PhilidorOpponents.html, który był na tyle pewny swej przewagi na Bowdlerem, iż grał z handicapem. Bowdler wygrał dwukrotnie, trzykrotnie przegrał i trzykrotnie zremisował; Philidor przeważnie grał z zawiązanymi oczami, z kilkoma graczami jednocześnie, czasami zaczynając bez jednego pionka. Pierwsza zapisana gra z poświęceniem wieży została rozegrana pomiędzy Bowdlerem (białe) i Henrym Conwayem w Londynie w 1788.http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1282695
W 1818, po odejściu na emeryturę i ulokowaniu się na wyspie Wight, opublikował książkę Family Shakespeare, która odniosła znaczący sukces. Faktycznie edycji dokonywała jego siostra, Harriet, która jednak w tamtych czasach nie mogła występować jako autor, gdyż kobieta nie mogła publicznie się przyznać do rozumienia sprośnych aluzji Szekspira. Następnie próbował zrobić to samo z pracami historyka Edwarda Gibbona, jednak projekt ten nie był tak udany. Bowdlerowska wersja prac Gibbona została opublikowana pośmiertnie w roku 1826.
Bowdler później osiadł na południu Walii, gdzie zmarł; został pochowany w Oystermouth w Swansea. Jego ogromna biblioteka składająca się z (nieokrojonych) tomów zebranych przez jego przodków Thomasa Bowdlera (1638–1700) i Thomasa Bowdlera (1661–1738) została podarowana filii Uniwersytetu Walijskiego w Lampeter.
Family Shakespeare Zmiany w utworach Szekspira Kilka przykładów zmian wprowadzonych przez Bowdlera: W Hamlecie, śmierć Ofelii została przedstawiona jako przypadkowe utonięcie, pominięto sugestie, że mogła planować samobójstwo. „Boże!” (ang. „God!”) jako wykrzyknienie zostało zastąpione przez „Niebiosa!” (ang. „Heavens!”) W Henryku IV, części 2, prostytutka Doll Tearsheet została całkowicie pominięta.
Bibliografia Noel Perrin. David R. Godine. Dr. Bowdler's Legacy: a history of expurgated books in England and America. Boston, 1969. . rozszerzone wydanie z 1992 roku - Nonpareil, Boston, 1992. . Lynch, Jack (2007). Becoming Shakespeare: The Strange Afterlife That Turned a Provincial Playwright into the Bard. New York: Walker & Co.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci University of Edinburgh Kategoria:Angielscy lekarze Kategoria:Brytyjscy szachiści Kategoria:Cenzorzy Kategoria:Członkowie Royal Society Kategoria:Szachiści XVIII wieku Kategoria:Szachiści XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1754 Kategoria:William Shakespeare Kategoria:Zmarli w 1825