Edmond O’Brien, właśc. Eamon Joseph O’Brien (ur. 10 września 1915 w Nowym Jorku, zm. 9 maja 1985 w Inglewood) – amerykański aktor i reżyser filmowy, laureat Oscara za rolę drugoplanową w filmie Bosonoga contessa (1954).
8 lutego 1960 otrzymał dwie własne gwiazdy w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdujące się przy 1725 Vine Street (film) i 6523 Hollywood Boulevard (telewizja).
Życiorys Urodził się w nowojorskim Brooklynie jako siódme i najmłodsze dziecko Agnes (z domu Baldwin) i Jamesa O’Brienów. Jego rodzice pochodzili z Irlandii. Ojciec zmarł, gdy chłopiec miał cztery lata. Jednym z jego sąsiadów z czasów dzieciństwa był Harry Houdini. Po sześciu miesiącach nauki na Fordham University, dzięki stypendium rozpoczął naukę w Neighborhood Playhouse School of the Theatre.
W 1936 w wieku 21 lat zadebiutował na Broadwayu w wieku 21 lat w roli grabarza w inscenizacji Hamleta w reżyserii Johna Gielguda. W 1940 powrócił na Broadway, aby zagrać Merkucja u boku Laurence’a Oliviera i Vivien Leigh w Romeo i Julii.
Swoją pierwszą rolę Gringoire’a w Hollywood zagrał w dramacie kostiumowym Dzwonnik z Notre Dame (1939) w reż. Williama Dieterlego. Po świetnie przyjętych kreacjach w takich produkcjach noir jak Zabójcy (The Killers, 1946) Roberta Siodmaka, Biały żar (White Heat, 1949) Raoula Walsha czy Zmarły w chwili przybycia (D.O.A., 1950) Rudolpha Maté, był już gwiazdą. W ekranizacji powieści George’a Orwella 1984 (1956) zagrał postać dręczonego psychicznie Winstona Smitha. Za kreację Raymonda Clarka, senatora z Południa, alkoholika uwięzionego przez wojsko w dreszczowcu politycznym Johna Frankenheimera Siedem dni w maju (Seven Days in May, 1964) z Burtem Lancasterem i Kirkiem Douglasem był nominowany do Oscara.
19 lutego 1941 ożenił się z aktorką Nancy Kelly, z którą rozwiódł się 2 lutego 1942. 26 września 1948 zawarł związek małżeński z aktorką Olgą San Juan. Mieli dwie córki, Bridget Eileen (ur. 1949) i Marię Mercedes (1950–2026), oraz syna Brendana Jamesa (1962–2023). Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1976.
Zmarł 9 maja 1985 w wieku 69 lat w sanatorium św. Ernesta w Inglewood w Kalifornii w wyniku powikłań związanych z chorobą Alzheimera.
Filmografia Filmy 1939: Dzwonnik z Notre Dame jako Pierre Gringoire 1946: Zabójcy jako Jim Riordan 1949: Biały żar jako Vic Pardo 1949: Pod znakiem Koziorożca jako narrator (niewymieniony w czołówce) 1950: Zmarły w chwili przybycia jako Frank Bigelow 1952: Największe widowisko świata jako naganiacz (niewymieniony w czołówce) 1953: Juliusz Cezar jako Casca 1955: Bosonoga contessa jako Oscar Muldoon 1956: 1984 jako Winston Smith 1956: Blondynka i ja jako Marty "Fatso" Murdock 1962: Człowiek, który zabił Liberty Valance’a jako Dutton Peabody 1962: Ptasznik z Alcatraz jako Tom Gaddis 1962: Najdłuższy dzień jako generał Raymond O. Barton, dowódca 4. Dywizji Piechoty 1964: Siedem dni w maju jako senator Raymond Clark 1964: Rio Conchos jako płk. Theron Pardee 1966: Fantastyczna podróż jako generał Carter 1969: Dzika banda jako Freddie Sykes
Seriale 1968: Mission: Impossible – odc. „The Counterfeiter” jako Raymond Halder 1972: Ulice San Francisco – odc. „The Thirty-Year Pin” jako ficer Gustav „Gus” Charnovski, SFPD
Nagrody i nominacje Rok Nagroda Kategoria Film Rezultat 1954 Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych dla najlepszego aktora Najlepszy aktorBosonoga contessa (1954) Nominacja1955 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Wygrana Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy Wygrana1965 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowySiedem dni w maju (1964) Wygrana Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy Nominacja
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Neighborhood Playhouse School of the Theatre Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy radiowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1985