Mickey Rooney, właśc. Joseph Yule Jr. (ur. 23 września 1920 w Nowym Jorku, zm. 6 kwietnia 2014 w Los Angeles) – amerykański aktor, czterokrotnie nominowany do Oscara za role pierwszo- i drugoplanowe. W 1938 roku został laureatem Specjalnego Oscara za aktorstwo dziecięce, Academy Juvenile Award, a w 1982 otrzymał Honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.
8 lutego 1960 otrzymał cztery własne gwiazdy w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdujące się przy 6211 Hollywood Boulevard (występ na żywo), 1718 Vine Street (film), 6541 Hollywood Blvd. (telewizja) i 6372 Hollywood Blvd. (radio).
Życiorys thumb|left|180px|Mickey Rooney i Judy Garland na planie filmu Andy Hardy zakochany (1938) Urodził się w Brooklynie w Nowym Jorku jako Ninnian Joseph Yule, Jr. Był synem pary artystów wodewilowych − Nellie W. Carter i Ninniana Josepha „Joego” Yule.
Występować zaczął w wieku 17 miesięcy w ramach rutynowych przedstawień organizowanych przez jego rodziców. Na ekranie pierwszy raz pojawił się w 1927 w serii krótkometrażowych filmów Mickey Circus. Występował wówczas pod pseudonimem „Mickey McGuire”. W 1934 podpisał swój pierwszy kontrakt z wytwórnią Metro-Goldwyn-Mayer. W 1938 ukończył Hollywood High School.
W 1938 przyznano mu Specjalnego Oscara za aktorstwo dziecięce, Academy Juvenile Award, razem z Deanną Durbin. W tym samym roku wystąpił u boku Judy Garland w filmie Babes in Arms, co przyniosło mu nominację do Oscara rok później. Występ w filmie Komedia ludzka przyniósł mu kolejną nominację. Szczyt popularność przypadł na czasy II wojny światowej. Wystąpił wówczas w wielu znanych dziś filmach, m.in. Wielka nagroda, Laski na Broadwayu czy serii filmów w których wcielał się w rolę Andy’ego Hardy. W latach 50. i 60. jego kariera zaczęła podupadać – występował wówczas w mało znanych serialach i niskobudżetowych filmach. Dopiero w roku 1980 powrócił na ekrany filmem Czarny rumak. Za tę rolę otrzymał kolejną nominację do nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej. W 1983 roku został nagrodzony Honorowym Oscarem za całokształt twórczości. W latach 90. wystąpił w kilku filmach dokumentalnych i fabularnych, m.in. Tajemnica Wilczej Góry, Babe: Świnka w mieście czy Cicha noc, śmierci noc V: Mordercze zabawki.
Sukcesem okazał się występ w filmie Noc w muzeum z 2006 roku. W roku 2011 pojawił się na planie Muppetów. W 2013 roku rozpoczął prace na planie filmu Noc w muzeum: Tajemnica grobowca. Film ten miał premierę już po śmierci Rooneya w grudniu 2014 roku.
Rooney zmarł 6 kwietnia 2014 w otoczeniu rodziny w swoim domu w North Hollywood w Los Angeles w wieku 93 lat. Został pochowany na Hollywood Forever Cemetery.
Małżeństwa thumb|180px|Mickey Rooney i Sebastian Cabot w roku 1961 Żona Lata Dzieci Ava Gardner 1942–1943 Betty Jane Rase 1944–1949 Mickey Rooney Jr. (ur. 1945 zm. 2022) Tim Rooney (ur. 1947 zm. 2006) Martha Vickers 1949–1951 Theodore Michael Rooney (ur. 1950) Elaine Devry 1952–1958 Barbara Ann Thomason 1958–1966 Kelly Ann Rooney (ur. 1959) Kerry Rooney (ur. 1960) Michael Rooney (ur. 1962) Kimmy Sue Rooney (ur. 1963) Marge Lane 1966–1967 Carolyn Hockett 1969–1975 Jimmy Rooney (adoptowana z pierwszego związku Carolyn Hockett) (ur. 1966) Jonelle Rooney (ur. 1970) Jan Chamberlin 1978–2014
Filmografia 1927: Orchidee i gronostaje jako Mickey (niewymieniony w czołówce) 1928: Mickey in School jako Mickey thumb|180px|Mickey Rooney w roku 1986 1929: Mickey in Love jako Mickey 1933: Wielka szansa jako Arthur Wilson 1934: Wielki gracz jako Blackie 1936: Młody lord Fauntleroy jako Dick Tipton 1937: Mały dżentelmen jako Timmie Donovan 1937: Życie we dwoje jako Jerry Crump 1938: Miasto chłopców jako Whitey Marsh 1938: Andy Hardy zakochany jako Andy Hardy 1939: Babes in Arms jako Mickey Moran 1940: Andy Hardy Meets Debutante jako Andy Hardy 1941: Laski na Broadwayu jako Tom 1943: Komedia ludzka jako Homer Macauley 1948: Słowa i muzyka jako Lorenz Hart 1948: Letnie wakacje jako Richard Miller 1949: The Big Wheel jako Billy Coy 1950: Ruchome piaski jako Dan 1950: Błyskawica (The Fireball) jako Johnny Casar 1951: Pasek (The Strip) jako Stanley Maxton 1955: Atomowe dziecko jako Barnaby 1956: The Bold and the Brave jako Dooley 1958: Komik jako Sammy Hogarth 1960: Prywatne życie Adama i Ewy jako Nick Lewis 1961: Śniadanie u Tiffany’ego jako pan Yunioshi 1962: Pożegnanie z ringiem jako Army 1964: Misja na Bałkanach jako Terence Scalon 1968: Nadzwyczajny marynarz jako C.J.W. Ogelthorphe 1971: Evil Roy Slade jako Nelson 1976: Szukajcie Wiktorii jako Trigger thumb|180px|Mickey Rooney podczas przemowy W Pentagonie w 2000 roku 1979: Czarny rumak jako Henry Dailey 1981: Bill jako Bill Sackter 1985: Komandosi Hollywood jako Jack Bergan 1989: Eryk wiking jako dziadek Eryka 1991: Cicha noc, śmierci noc V: Mordercze zabawki jako Joe Petto 1994: Na falach jako Gabriel 1998: Chłopcy będą chłopcami jako Wellington 2000: Internet Love jako Mason 2003: Paradise jako Simon 2006: Noc w muzeum jako Gus 2008: Jaja w tropikach jako staruszek Carruthers 2009: Now Here jako Swifty 2010: Lalka Geralda jako doktor 2011: Muppety jako Mieszkaniec Smalltown 2012: The Woods jako Lester 2013: Driving Me Crazy jako pan Cohen 2014: Noc w muzeum: Tajemnica grobowca jako Gus
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1939 Nagroda Akademii Filmowej Oscar Specjalny (wraz z Deanną Durbin) — 1964 Złoty Glob Najlepsza gwiazdor telewizyjny Mickey (1963) 1982 Nagroda Emmy Wybitny aktor pierwszoplanowy w miniserialu lub filmie telewizyjnymBill (1981) Złoty Glob Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym 1983 Nagroda Akademii Filmowej Oscar Honorowy — 1991 Young Artist Award Nagroda za całokształt twórczości dla byłej gwiazdy dziecięcej — 1996 Giffoni Film Festival Nagroda im. François Truffauta —
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy dziecięcy Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy kina niemego Kategoria:Amerykańscy aktorzy radiowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy komicy Kategoria:Artyści wodewilowi Kategoria:Laureaci Oscara honorowego Kategoria:Laureaci Oscara dla małoletnich Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Pisarze z Kalifornii Kategoria:Pochowani w Kalifornii Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 2014