McDonnell F2H Banshee

McDonnell F2H Banshee – amerykański jednomiejscowy odrzutowy pokładowy samolot myśliwski z okresu po II wojnie światowej, produkowany w latach 1948–1953.

Samolot był wykorzystywany przez United States Navy i United States Marine Corps w latach 1948–1961 oraz Royal Canadian Navy w latach 1955–1962. Był używany bojowo podczas wojny koreańskiej, także jako samolot rozpoznawczy. Stanowił samolot o konstrukcji metalowej i prostych skrzydłach, z dwoma silnikami odrzutowymi umieszczonymi w przykadłubowych częściach skrzydeł i klasycznym usterzeniem, o prędkości poddźwiękowej. Zbudowano 892 samoloty seryjne czterech zbliżonych modeli.

Historia powstania thumb|left|Pierwszy prototyp XF2H-1 Banshee przebudowany jako prototyp wersji F2H-2 Samolot F2H Banshee wywodził się z myśliwca McDonnell FH Phantom, oblatanego 26 stycznia 1945 roku, który był pierwszym pokładowym samolotem odrzutowym w służbie marynarki amerykańskiej (US Navy). Jego osiągi były jednak słabsze od współczesnych mu myśliwców Sił Powietrznych Armii oraz przewidywanych przeciwników, dlatego marynarka zdawała sobie sprawę z konieczności szybkiego wprowadzenia lepszych konstrukcji. 22 marca 1945 roku Biuro Aeronautyki US Navy zleciło firmie McDonnell zbudowanie trzech prototypów samolotu o lepszych osiągach i uzbrojeniu.

24 kwietnia zaprezentowano makietę samolotu, którego głównym konstruktorem był Herman D. Barkey. Otrzymał on typową dla tego producenta nazwę fabryczną Banshee, oznaczającą złośliwego ducha (inne samoloty McDonnella również miały nazwy związane z duchami i demonami, jak: Phantom, Demon, Voodoo).

Przy zachowaniu układu konstrukcyjnego Phantoma, nową konstrukcję powiększono, a przede wszystkim zastosowano dwa nowe silniki odrzutowe Westinghouse J34-WE-22 o prawie dwukrotnie większym ciągu. Jednostki były jednak większe i wymagały powiększenia przykadłubowych części skrzydeł. Mimo niewielkiego wzrostu rozmiarów (rozpiętość o 25 cm, a długość o 10 cm), cała konstrukcja płatowca musiała być nowa, powiększono również statecznik pionowy. Wzmocniono uzbrojenie, stosując w miejsce karabinów maszynowych kalibru 12,7 mm cztery działka kalibru 20 mm, przeniesione z górnej do dolnej części nosa kadłuba, aby nie oślepiać pilota wystrzałami. W nosie ponadto zamontowano dalmierz radarowy. Zmienił się także sposób składania podwozia głównego do wnęk w skrzydłach – w kierunku na zewnątrz od kadłuba zamiast do wewnątrz. Inna, bardziej opływowa stała się kroplowa osłona kabiny.

Prototyp początkowo oznaczono XF2D-1, a w 1947 roku – ostatecznie XF2H-1 (przed 1947 rokiem McDonnell miał przydzieloną literę „D” w systemie oznaczeń samolotów US Navy, następnie zmienioną na „H” wraz z powrotem Douglasa do dostarczania samolotów myśliwskich marynarce). Po raz pierwszy wzleciał z lotniska Lambert Field 11 stycznia 1947 roku (pilot Robert Edholm). Samolot spełnił oczekiwania co do osiągów i już w pierwszym locie pokazał najlepszą prędkość wnoszenia spośród myśliwców tego okresu, osiągając w minutę wysokość 2743 m (45,7 m/s), chociaż na maszynach seryjnych parametr ten był słabszy. Samolot miał początkowo długość 11,89 m i pojemność zbiorników paliwa 1991 litrów (526 galonów). W toku prób między innymi zmieniono stwarzające problemy usterzenie poziome, likwidując jego wznios. Przed skierowaniem do produkcji zmniejszono także przednie oprofilowanie statecznika. Powstały ogółem trzy prototypy o numerach od 99858 do 99860, ostatni dostarczono 29 maja 1948 roku. Już 29 maja 1947 roku marynarka zamówiła 56 maszyn, pod oznaczeniem F2H-1.

Produkcja i wersje left|thumb|F2H-1 Banshee F2H-1 Pierwszą wersją produkcyjną była F2H-1. Pierwszy samolot seryjny wyprodukowano w sierpniu 1948 roku, ogółem powstało ich 56. Napędzały je silniki J34-WE-22 o ciągu 3000 funtów (13,34 kN), wymieniane następnie na J34-WE-30 o ciągu 3150 funtów (14 kN). Prędkość maksymalna wynosiła 944,7 km/h na poziomie morza, a pułap operacyjny 14 783 m. Uzbrojenie stanowiły cztery działka kalibru 20 mm M3 ze 150 nabojami na lufę. W porównaniu do prototypu wydłużono kroplową osłonę kabiny o ok. 61 cm.

W wersji F2H-1 zwiększono też, w porównaniu z prototypem, zapas paliwa – według niektórych publikacji, do 2650 litrów (700 galonów), . Według części publikacji jednak, już w F2H-1 powiększono zbiorniki paliwa do 877 galonów, wraz z przedłużeniem kadłuba do 12,2 m, aczkolwiek według innych miało to miejsce dopiero w wersji F2H-2.

left|thumb|F2H-2 Banshee z VF-11 nad Koreą left|thumb|F2H-2P Banshee, ok. 1956 roku

F2H-2 Najliczniejszą wersją produkcyjną była F2H-2, w której dodano charakterystyczne dodatkowe zbiorniki paliwa na końcach skrzydeł, o pojemności po 757 litrów (200 galonów). Zapas paliwa w zbiornikach wewnętrznych wynosił natomiast 3320 l (877 galonów). Zastosowano silniki J34-WE-34 o ciągu 3250 funtów (14,46 kN). Długość tej wersji wynosiła 12,2 m, a masa własna, na skutek wzmocnienia konstrukcji skrzydeł, wzrosła do 5056 kg. Wzrost masy zmniejszył również prędkość maksymalną, która na poziomie morza wynosiła 925 km/h. Wersja ta jako pierwsza mogła przenosić uzbrojenie podwieszane – dwie bomby o masie 226 kg lub do ośmiu rakiet niekierowanych HVAR kalibru 127 mm. Zbudowano 306 samolotów wersji podstawowej F2H-2, z których pierwszy oblatano 18 sierpnia 1949 roku, a łącznie z jej odmianami opisanymi niżej powstało 436 maszyn tej rodziny.

W ramach produkcji wersji F2H-2 budowano także trzy specjalne odmiany. Wersja F2H-2B miała wzmocnione skrzydła i mogła przenosić 1361 kg bomb lub jedną taktyczną bombę atomową Mk 7 lub Mk 8. Bomba Mk 7 miała moc regulowaną od 8 do 61 kt, natomiast cięższa bomba Mk 8, przeznaczona do użycia przeciw umocnionym celom, około 30 kt. Zbudowano 27 samolotów w tej wersji, które używane były głównie do prób taktyki użycia uzbrojenia. Zbudowano także w 1950 roku 14 myśliwców nocnych F2H-2N wyposażonych w radar AN/APS-19 w wydłużonym nosie. Uzbrojenie pozostało takie samo, z czterech działek kalibru 20 mm, lecz umieszczono je po bokach nosa. Długość samolotu tej wersji wynosiła 13,1 m.

Najliczniejszą odmianą był samolot rozpoznawczy F2H-2P, którego pierwszy prototyp oblatano 12 października 1950 roku, po czym łącznie zbudowano do 1952 roku 89 samolotów. Był on nieuzbrojony i miał wydłużony o 73 cm poszerzony spłaszczony nos mieszczący do sześciu kamer. W nosie znajdowały się po trzy okna po obu bokach i na dole. Przedział kamer był ogrzewany dla zapewnienia lepszych warunków pracy na wysokościach, a kamery mogły być obracane. Stosowano różne zestawy aparatów do zdjęć pionowych lub ukośnych w zależności od potrzeb, a także opcjonalnie kamerę w końcówce nosa. Samolot wyposażony był ponadto w wyrzutniki 20 rac oświetlających pod każdym skrzydłem do zdjęć nocnych. Prędkość maksymalna tego wariantu wynosiła 851 km/h.

thumb|left|F2H-3 Banshee thumb|left|F2H-4 (na pierwszym planie) i rozpoznawczy F2H-2P – widoczne różnice między płatowcami

F2H-3 / F2H-4 Kolejna wersja F2H-3, powstała na bazie doświadczeń z modelu wyposażonego w radar oraz wojny koreańskiej, była myśliwcem przeznaczonym do działania w każdych warunkach atmosferycznych. Wprowadzono w niej zasadniczo zmieniony i wydłużony aż o 2,48 m kadłub. Do budowy prototypu posłużył jeden z F2H-2N. Wersję tę wyposażono w radar Westinghouse AN/APQ-41 z większą anteną w wydłużonym nosie. Przez wydłużenie kadłuba ilość paliwa w zbiornikach wewnętrznych wzrosła do 4171 litrów (1102 galony). Można było przenosić również zbiorniki na końcach skrzydeł o pojemności zmniejszonej do 643,5 l, lecz były one rzadko stosowane. Statecznik poziomy o zmienionym kształcie został przeniesiony ze statecznika pionowego niżej i do tyłu, na koniec kadłuba i otrzymał niewielki wznios. Uzbrojenie pozostało z czterech działek 20 mm, ale nowszego modelu Mk 12 lub Mk 16, z zapasem amunicji zwiększonym do 220 pocisków na lufę górnej pary i 250 na lufę dolnej pary. Górne lewe działko mogło być zastąpione przez sondę do tankowania w powietrzu. Samolot mógł przenosić bombę atomową, a pod koniec lat 50. część samolotów zmodyfikowano także do przenoszenia dwóch pocisków powietrze-powietrze AIM-9 Sidewinder. Pierwszy samolot seryjny został oblatany 29 marca 1952 roku, a do października kolejnego roku wyprodukowano ich 250. Długość wzrosła do 14,7 m, a masa własna do 5980 kg. Silniki pozostały natomiast takie same – WE-34 o ciągu 3250 funtów (14,46 kN). Prędkość na poziomie morza nieco wzrosła do 933 km/h, a pułap praktyczny do 14 204 m. Zrezygnowano z planowanej odmiany rozpoznawczej F2H-3P. W 1962 roku wariant ten otrzymał oznaczenie F-2C.

Ostatnią wersją był myśliwiec przeznaczony do działania w każdych warunkach atmosferycznych F2H-4. Był on taki sam jak F2H-3, a jedynie wyposażony w inny radar Hughes AN/APG-37. Produkowano je równolegle do poprzedniej wersji i do września 1953 roku powstało ich 150. Według niektórych publikacji zastosowano w nim nową wersję silników J34-WE-38 o ciągu 3600 funtów (16 kN), z którą prędkość miała wzrosnąć do 982 km/h, pułap praktyczny do 17 069 m oraz zasięg do 3219 km. Zmiany silników w stosunku do F2H-3 nie potwierdza jednak oficjalna karta charakterystyk samolotu. W 1962 roku wariant ten otrzymał oznaczenie F-2D.

Ogółem powstało 895 samolotów rodziny F2H, wraz z trzema prototypami.

Służba thumb|F2H-2 Banshee z VF-11 z bombami nad Koreą, 1952 rok thumb|Rozpoznawczy F2H-2P z dywizjonu VMJ-1 Marines w Korei (przed samolotem kamery) Dostawy Banshee zaczęły się w sierpniu 1948 roku do doświadczalnego dywizjonu Marynarki USA VX-3, a następnie w marcu 1949 roku do dywizjonu VF-171. W maju otrzymał je też dywizjon VF-172i. W sierpniu 1949 roku prowadzono próby kwalifikacyjne F2H-1 na lotniskowcu USS „Franklin D. Roosevelt”. W służbie potocznie nowe samoloty nazywano „Banjo”. Podstawowa wersja F2H-2 zaczęła wchodzić na wyposażenie dywizjonów latem 1949 roku, zastępując F2H-1. Przede wszystkim samoloty te weszły najpierw na wyposażenie dywizjonów bojowych na lotniskowcach operujących na Atlantyku i Morzu Śródziemnym. Zaletą samolotu był duży pułap operacyjny – ponad 14 km, największy spośród myśliwców Marynarki tego okresu. 9 sierpnia 1949 roku doszło na Banshee do pierwszego w USA ratunkowego użycia fotela wyrzucanego (pilot J. Fruin). W tym samym miesiącu jeden F2H-1 ustanowił nieoficjalny rekord wysokości 15 850 m.

Nieliczne myśliwce nocne F2H-2N weszły na wyposażenie zbiorczego dywizjonu (composite squadron) VC-4, z którego samoloty były przydzielane do lotniskowców Floty Atlantyckiej w razie potrzeb. Samoloty przystosowane do przenoszenia broni nuklearnej F2H-2B, oprócz dywizjonów doświadczalnych (VX), były również przydzielane do dywizjonów zbiorczych VC. Wariant rozpoznawczy F2H-2P był pierwszym odrzutowym samolotem rozpoznawczym Marynarki. Był on ceniony z uwagi na wysoki pułap i zasięg i został wycofany dopiero w 1960 roku, pozostając w służbie dłużej niż F9F-5P Panther tej samej generacji.