Sompolno – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, na lewym brzegu Noteci, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sompolno.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto liczyło 3624 mieszkańców.

Było miastem królewskimPrzeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 16., prawa miejskie straciło w 1870 roku.

W latach 1954–1957 wieś była siedzibą władz gromady Sompolno, przekształcono ją w osiedle. W 1971 r. utworzono gromadę Sompolno, do której miejscowość ie należała. W 1973 r. osiedlu ponownie nadano prawa miejskie. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego.

Kalendarium 7 czerwca 1242 – Kazimierz ks. kujawski przebywając w Sompolnie, wydaje akt dla klasztoru w Sulejowie•Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod. red. B. Chlebowskiego, Warszawa 1900, s. 611.. 1477 – Nadanie praw miejskich przez abp Jakuba ze Sienna. 1566 – W mieście pracuje 14 rzemieślników i po 2 szynkarzy piwa i wódkiPiotr Maluśkiewicz, Województwo konińskie : szkic monograficzny, wyd. 1, Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk, 1983, s. 286-288, ISBN 83-01-00534-3, OCLC 11783554. 1793–1807 – Sompolno w granicach Królestwa Prus. 1807–1815 – Sompolno w granicach Księstwa Warszawskiego. 1815 – Miasto zostaje włączone do pozostającego w granicach Rosji Królestwa Polskiego. 1858 – W Sompolnie znajdowało się 52 domy murowane, 99 domów drewnianych i 1714 mieszkańców. W tej liczbie 315 Niemców i 455 Żydów•Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod. red. B. Chlebowskiego, Tom XI, Warszawa 1890,s.72.. 1870 – Wskutek carskiej reformy administracyjnej Sompolno traci prawa miejskie. 1916 – Uruchomienie dla ruchu publicznego kolei wąskotorowej. 1921 – Miejscowość liczy ponad 3700 mieszkańców, w tym 31% Żydów. 1939 – W trakcie kampanii wrześniowej 4 września w rejon Sompolna zostaje przeniesiona 36 eskadra (bez 2 plutonu). W dniach od 7–11 września cofająca się Armia „Poznań” (m.in. 14 DP, Podolska BK.) przechodzi w rejonie Sompolna•W. Rezmer, Armia „Poznań” 1939, Warszawa 1992.. 12 września pluton ON Opalenica nawiązał kontakt bojowy z 69 pułkiem pionierów kolejowych nacierających od strony Piotrkowa Kujawskiego na przedpolach Sompolna. Dzięki wsparciu I ON Poznań i ON Szamotuły udało się odeprzeć atak i zdobyć jeden samochód i dwa rkm-y. Początek okupacji niemieckiej; wcielenie miasta do III Rzeszy, do okręgu „Kraj Warty” (Warthegau), Kreis Warthebrücken (Koło) pod nazwą Sompolno; od 18 V 1943 r. zmiana nazwy na „Deutscheneck”Verordnungsblatt des Reichsstatthalters im Warthegau, z 18 V 1943, nr 12, s. 109, poz. 62.. 1940 – Utworzenie przez Niemców getta dla ludności żydowskiej. 1942 – Likwidacja getta; jego mieszkańcy zostają wywiezieni do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem i wymordowani. 20 stycznia 1945 – Koniec okupacji niemieckiej. 1966 – Ustawienie na rynku pomnika z kamieni polnych ku czci poległych w latach 1945–1948 o utrwalenie władzy ludowejPiotr Maluśkiewicz „Konin i okolice” Wydawnictwo Poznańskie 1979 r, ,str. 126. 1973 – Sompolno po 103 latach odzyskało prawa miejskie. 2001 – Likwidacja kolei wąskotorowej w Sompolnie.

Demografia thumb|center|Piramida wieku mieszkańców Sompolna w 2014 roku

Zabytki thumb|Kaplica św. Hieronima z XVII w. thumb|Kościół św. Marii Magdaleny - widok na XIX-wieczną część (dziś prezbiterium) Drewniana kaplica św. Hieronima z XVII w. Neogotycki kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny z 1847 r. z dobudowaną na przełomie lat 70. i 80. XX w. nową, znacznie większą częścią, w kościele drewniany krucyfiks z XVIII wieku. Plebania przy kościele św. Marii Magdaleny. Późnoklasycystyczny kościół ewangelicko-augsburski z 1849, zbudowany wg projektu Bonifacego Witkowskiego. Murowana synagoga z 1910, obecnie w budynku mieści się Biblioteka Miejska. Ratusz – XIX/XX wiek. Cmentarz ewangelicki.

Kościoły Obecnie na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły: Kościół Rzymskokatolicki Kościół Ewangelicko-Augsburski

Sport W miejscowości działa klub sportowy GKS Sompolno, którego sekcja piłkarska występuje w sezonie 2023/2024 w klasie okręgowej, gr. wielkopolskiej VI.

Oświata W Sompolnie prowadzą działalność edukacyjną trzy zespoły szkół: Zespół Szkolno-Przedszkolny w Sompolnie – w skład zespołu wchodzą: Publiczne Gimnazjum w Sompolnie, Szkoła Podstawowa w Sompolnie oraz Przedszkole. Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Sompolnie. W skład zespołu wchodzą: Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza, Technikum, Branżowa Szkoła I Stopnia, Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych. Centrum Szkoleniowe „Wiedza” Konin – filia Sompolno – prowadzi Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w systemie zaocznym.

Transport W grudniu 1914 roku Niemcy zbudowali w Sompolnie wojskową kolej wąskotorową, otwartą dla ruchu publicznego w 1916 roku. Po I wojnie światowej w Sompolnie powstała węzłowa stacja kolei wąskotorowej, włączona w struktury Kujawskich Kolei Dojazdowych. Stacja została zamknięta w 2001 roku wraz z ustaniem przejazdów na kolei wąskotorowej.

Książki o Sompolnie Antoni Gajda: Monografia Sompolna z dodatkiem o Lubstowie i okolicy, Koło 1936. Albert Breyer: Zur Geschichte von Sompolno und Umgebung. Historische Gesellschaft für Posen, Heft 4, Posen 1938. Jan Czyżewski: Poczta na terenie miasta i gminy Sompolno, Towarzystwo Przyjaciół Sompolna, Sompolno 1987. Hornberger Armin Richard, Moja łódzka młodość; Łódź 2011, ss. 113–126 (przede wszystkim o pobycie w „wiosce dziecięcej” HJ w pałacu w Lubstowie w II połowie 1940 AQUAKON Sp z.o.o

Ludzie związani z Sompolnem

Zobacz też Krycha (część miasta Sompolno) Sompolno (stacja kolejowa) Cmentarz żydowski w Sompolnie

Przypisy

Linki zewnętrzne

Monografia Sompolna z dodatkiem o Lubstowie i okolicy (1936) w bibliotece Polona

Kategoria:Miasta królewskie I Rzeczypospolitej Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku Kategoria:Miasta w województwie wielkopolskim