Marta Aluchna-Emelianow (ur. 29 marca 1906 w Korolówce k. Włodawy, zm. 26 września 1991 w Słupsku) – polska poetka, pracownica oświaty, nauczycielka, bibliotekarka.
Życiorys Urodziła się w rodzinie inteligenckiej. W roku 1923 zdała maturę w gimnazjum im. Klaudyny Potockiej w Pułtusku. Z tego okresu pochodzą jej pierwsze wiersze. Swoje wykształcenie uzupełniła w Wilnie, gdzie ostatecznie złożyła egzamin przed Państwową Komisją Egzaminacyjną i uzyskała uprawnienia pedagogiczne. W 1924 roku rozpoczęła pracę jako nauczycielka w szkole powszechnej i podjęła studia w kierunku filologii polskiej na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Zetknęła się tam z grupą poetów awangardystów Żagary, pod wpływem której sama podjęła próbę pisania. Jako poetka debiutowała w roku 1929 na łamach wileńskiego almanachu cyklem wierszy Spod Arkad, wydanym wspólnie z innymi poetami należącymi do wileńskiej awangardy.
W roku 1939 została pozbawiona przez władze litewskie pracy w szkole. Dwa lata później przeniosła się wraz z rodziną do Warszawy, gdzie sporadycznie udzielała korepetycji i żyła z handlu. Brała udział w pracy konspiracyjnej i w powstaniu warszawskim. Jeszcze w trakcie jego trwania została zatrzymana przez Niemców. 10 sierpnia 1944 roku wraz z innymi powstańcami została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec (do miejscowości Rangsdorf k. Berlina). Tam zastał ją koniec wojny.
Wróciła do Warszawy, skąd w roku 1946 przeniosła się do Olsztyna, a następnie do Słupska, z którym związała się do końca życia. Pod koniec tego też roku podjęła pracę w słupskim szkolnictwie, początkowo w szkole podstawowej, później w Szkole Ćwiczeń i Liceum Pedagogicznym. Na emeryturę przeszła w 1962, nie zerwała jednak z pracą pedagogiczną, m.in. była kierowniczką czytelni dworcowej przeznaczonej głównie dla młodzieży szkolnej dojeżdżającej do słupskich szkół średnich.
Początkowo poetka nie publikowała swojej twórczości. Pierwsze wiersze po wojnie zaczęły ukazywać się w prasie literackiej dopiero od 1957 roku. W latach 1958–1959 należała do grupy literackiej „Meduza” (Koszalin - Słupsk). W 1962 wstąpiła do Związku Literatów Polskich. Publikowała w takich czasopismach jak: „Głos Tygodnia” (1958–1960), „Głos Koszaliński” (1961–1970), „Wiatraki” (1962–1966), „Pobrzeże” (1969–1974), „Głos Pomorza” (1975–1979), „Tęcza”, „Twórczość”, „Życie Literackie”, „Nowa Kultura”, „Miesięcznik Literacki” czy „Poezja”. Zdobywała liczne wyróżnienia w konkursach poetyckich, m.in. na wojewódzkich konkursach w Koszalinie w 1958, 1959, 1961, 1963. Popularność przyniosły jej też tomiki poezji. Za swoją twórczość i zasługi w dziedzinie kultury i oświaty była wielokrotnie nagradzana i odznaczana.
Życie osobiste Dwukrotnie wychodziła za mąż. W 1925 wyszła za mąż za Alfreda Kolatora. Z tego związku przyszło na świat jej jedyne dziecko – córka Aldona. Po rozwodzie z pierwszym mężem w 1941 wstąpiła w związek małżeński z Sergiuszem Emelianowem, od tego momentu przyjmuje nazwisko dwuczłonowe Aluchna-Emelianow. Losy wojenne rozdzieliły ją jednak z mężem, z którym nigdy się już nie spotkała.
Tomiki poezji Próba liryki (1961: Poznań, Wydawnictwo Poznańskie), w ramach almanachu poetyckiego Koszalińskiego Klubu Literackiego Szukanie kształtu (1962: Warszawa, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik) Popiół i proch (1964: Poznań, Wydawnictwo Poznańskie) Wiem i nie wiem (1968: Poznań, Wydawnictwo Poznańskie), wybór wierszy Świta dzień (1975: Poznań, Wydawnictwo Poznańskie) Wiersze wybrane (1929–75) (1978: Warszawa, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik) Tęsknota za jednoznacznością (1989: Słupsk, Bałtic) Wiersze publikowane i niepublikowane (1997, wydane pośmiertnie) Ludzki świat (niewydany) Lustro mej wyobraźni (niewydany)
Ordery i odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976) Złoty Krzyż Zasługi (1969) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1979) Złota Odznaka ZNP
Źródło:.
Nagrody
nagroda WRN w Koszalinie (1968) nagroda m. Słupska (1970) nagroda Urzędu Wojewódzkiego w Słupsku (1979)
Źródło:.
Upamiętnienie W 1997 na frontowej ścianie domu, w którym mieszkała przy ulicy Zamkowej 3 w Słupsku odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą jej pamięci. W 1998 Rada Miejska nadała jej imię jednej z ulic na słupskim Osiedlu Westerplatte. Ponadto w Słupsku od 1996 organizowany jest coroczny, ogólnopolski konkurs literacki jej imienia.
Przypisy
Bibliografia
E. Gontarek, A. Obecny, Słupszczanie – patroni słupskich ulic, Słupsk 2007. Moje Miasto nr 2 (57) z 2005 r.
Linki zewnętrzne Wspomnienie o Marcie Aluchnie-Emelianow
Kategoria:Absolwenci Liceum Ogólnokształcącego im. Piotra Skargi w Pułtusku Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pisarze związani z Wilnem Kategoria:Pisarze związani ze Słupskiem Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1991