250px|right|thumb|Jezioro Genewskie thumb|200px|Ujście Rodanu do Jeziora Genewskiego Jezioro Genewskie (hist. Jezioro Lemańskie, lub , lub , ) – jezioro położone na granicy Szwajcarii i Francji, znajduje się w obniżeniu tektonicznym między Alpami i Jurą. Największe jezioro w Alpach i Europie Zachodniej. Jezioro Genewskie nie zostało uznane największym jeziorem w Szwajcarii, ze względu na obszar należący również do Francji.
Podstawowe dane liczbowe dotyczące jeziora Powierzchnia jeziora wynosi 582 km²; jezioro tradycyjnie dzieli się na trzy części: („Górne Jezioro”, od Villeneuve po linię Lozanna – Évian-les-Bains), (po linię Nyon Yvoire) oraz („Małe Jezioro”, liczące 81,2 km², czyli ok. 15% powierzchni – do Genewy).
Głębokość maksymalna wynosi 308,99 mWedług pomiarów wykonanych przez Uniwersytet Genewski w 2012 r. , średnia 154 m. Długość maksymalna (wzdłuż linii łączącej Villeneuve i Genewę) 72,3 km. Szerokość maksymalna (pomiędzy Évian-les-Bains i Lozanną) 13,8 km. Objętość wód jeziora ok. 89 miliardów m³. Długość linii brzegowej 200,2 km, z tego na Szwajcarię przypada 142,2 km (kanton Vaud – 102 km, kanton Valais – 7,6 km, kanton Genewa – 32,6 km), a na Francję (departament Haute-Savoie) – 58 km. Powierzchnia basenu jeziora (wraz z jeziorem) 7.976 k/m². Podział powierzchni jeziora: do Szwajcarii należy 343 km² (59%), a do Francji – pozostałe 239 km² (41%). Średnie położenie lustra wody na wysokości 372,05 m n.p.m. System śluz u wylotu Rodanu z jeziora w Genewie umożliwia regulację poziomu lustra wody w zależności od aktualnych warunków, zwłaszcza pór roku. Średni wysoki poziom wody w okresie letnim utrzymywany jest na poziomie 372,3 m. Średni niski poziom wody w okresie zimowym wynosi 371,7 m. W latach przestępnych obniża się go do 371,5 m celem wykonywania niezbędnych prac konserwacyjnych. Do jeziora wpływa kilkaset rzek i rzeczek, z których największą jest Rodan; Rodan jest również jedyną rzeką wypływającą z jeziora. Wyprowadza on z jeziora średnio 243 m³ wody/s. Na jeziorze jest 5 wysp (nie licząc wystających z wody skał i większych głazów), są to: , , , i . Według różnych obliczeń, jezioro wypełni się w sposób samoistny osadami za ok. 42 000 (według Colleta) do 64 000 (według Forela) lat. Na jeziorze obserwowany jest cykliczny przypływ, którego wysokość wynosi 4,4 mm (cztery i cztery dziesiąte milimetra), natomiast amplituda ruchów sejszowych na Jeziorze Genewskim może osiągać 20 cm na wysokości Morges i około 40 cm w rejonie Genewy. Gdyby udało się osuszyć jezioro, Rodan potrzebowałby 16 lat i 11 miesięcy, by wypełnić misę jeziorną do obecnego poziomu. Gdyby między portami w Morges i Évian-les-Bains naciągnąć idealnie prosto linę, to na środku szerokości jeziora byłaby ona zanurzona ok. 6 metrów pod lustrem wody (wynika to z kulistości Ziemi). Gdyby cała ludność świata (ok. 6,6 miliarda w listopadzie 2007) zanurzyła się w jeziorze, jego poziom podniósłby się zaledwie o ok. 70 cm.
Na północnym brzegu jeziora znajdują się winnice, zgrupowane w dwa rejony winiarskie: La Côte na zachód od Lozanny i Laveaux na wschód od tego miasta.
Nad jeziorem leżą miasta Genewa, Lozanna i Nyon oraz liczne ośrodki turystyczne, wypoczynkowe, sportowe i uzdrowiskowe m.in.: Montreux – słynie z festiwalu jazzowego Vevey – słynie z winnic Lavaux i Święta Winobrania Thonon-les-Bains Évian-les-Bains Morges.
Fauna jeziora W Jeziorze Genewskim występuje ok. 30 gatunków ryb. Najpospolitsze to płoć, lin, okoń i szczupak. Typowymi gatunkami są tu palia alpejska i kilka podgatunków Salmo trutta. Występuje tu także miętus pospolity, spotykany nawet na największych głębokościach (ok. 300 m) oraz niestanowiący elementu naturalnej fauny jeziora sum pospolity.
Ochrona przyrody Na wybrzeżach Jeziora Genewskiego znajduje się pięć rezerwatów przyrody, cztery w Szwajcarii, jeden we Francji. Ich celem jest głównie ochrona miejsc przebywania i gniazdowania ptaków wodno-błotnych. Są to: Les Grangettes (fr. Réserve naturelle des Grangettes), pomiędzy Villeneuve a Bouveret; L’Île aux Oiseaux (fr. Réserve naturelle de lÎle aux Oiseaux) w Préverenges; Les Crenées (fr. Réserve naturelle des Crenées) w Mies; La Pointe à la Bise (fr. Réserve naturelle de la Pointe à la Bise) w Collonge-Bellerive; Le Delta de la Dranse (fr. Réserve naturelle nationale du Delta de la Dranse) w delcie rzeki Dranse w Publier (Francja). Jezioro stało się inspiracją do stworzenia m.in. „Liryków lozańskich” Adama Mickiewicza i „Rozłączenia” Juliusza Słowackiego.
Przypisy
Kategoria:Jeziora w departamencie Górna Sabaudia Kategoria:Jeziora w Szwajcarii Kategoria:Genewa (kanton) Kategoria:Valais Kategoria:Vaud