mały Trasa rowerowa – oznaczony, numerowany ciąg komunikacyjny przeznaczony dla ruchu rowerowego. Trasa rowerowa obejmować może dowolną kombinację dróg dla rowerów, dróg dla pieszych i rowerów, ulice o ruchu uspokojonym (strefa 30 km/h), pasów i kontrapasów ruchu dla rowerów w jezdniach przy czym trasa rowerowa może, ale nie musi korzystać z infrastruktury dla rowerów i gdy takowej brak w ciągu wytyczonej trasy używane są także łączniki rowerowe, drogi wewnętrzne, drogi publiczne o małym natężeniu ruchu samochodowegoKoncepcja sieci głównych tras rowerowych na terenie województwa podkarpackiego; Krzysztof Szpara, Karolina Kiwior;. W skład jednej trasy rowerowej mogą wchodzić dwie (lub więcej) drogi rowerowe, biegnące równolegle (np. po dwóch stronach jezdni czy rzeki). Trasa rowerowa to czytelny i spójny ciąg różnych rozwiązań technicznych, funkcjonalnie łączący poszczególne części miasta, regionu lub kraju.
Nazewnictwo i zakres pojęcia W polskiej praktyce terminologicznej pojęcia „trasa rowerowa” i „szlak rowerowy” bywają używane blisko siebie, jednak odnoszą się do częściowo różnych systemów planowania i oznakowania. W dokumentach dotyczących krajowych i regionalnych tras rowerowych trasa rowerowa jest opisywana jako oznaczony, numerowany ciąg komunikacyjny przeznaczony dla ruchu rowerowego, mogący wykorzystywać różne typy infrastruktury rowerowej oraz drogi o małym natężeniu ruchu samochodowego. Z kolei w instrukcji PTTK szlaki rowerowe są ujmowane jako szlaki turystyczne, dla których określa się zasady prowadzenia, dokumentacji, oznakowania, administracji i ewidencji.
Rozróżnienie to występuje także w opisach systemu numeracji krajowych i regionalnych tras rowerowych, w których trasy oznaczane znakami R-4 odróżnia się od lokalnych szlaków znakowanych kolorami. Regulacje dotyczące krajowych i regionalnych tras rowerowych nie zastępują systemu turystycznych szlaków rowerowych administrowanych przez oddziały PTTK.
Rozróżnienie to występuje także w opisach systemu numeracji krajowych i regionalnych tras rowerowych, w których trasy oznaczane znakami R-4 odróżnia się od lokalnych szlaków znakowanych kolorami. Regulacje dotyczące krajowych i regionalnych tras rowerowych nie zastępują systemu turystycznych szlaków rowerowych administrowanych przez oddziały PTTK.
W dokumentach planistycznych i turystycznych innych krajów trasa rowerowa jest zwykle ujmowana jako ciągły przebieg łączący określone punkty lub jako element sieci tras rowerowych. W dokumentach EuroVelo trasa rowerowa jest definiowana jako połączenie co najmniej dwóch punktów, prowadzone różnymi typami infrastruktury, m.in. drogami dla rowerów, pasami rowerowymi, ulicami rowerowymi lub drogami o małym natężeniu ruchu samochodowego, wyposażone w razie potrzeby w rozwiązania prowadzenia użytkownika. Taka trasa może służyć dojazdom, rekreacji, turystyce albo łączyć kilka funkcji oraz mieć zasięg międzynarodowy, krajowy, regionalny lub lokalny.
Podobne ujęcie występuje we Francji, gdzie véloroute jest definiowana jako średnio- lub długodystansowe, ciągłe, oznakowane i bezpieczne itinerarium rowerowe, prowadzące także przez miasta i wykorzystujące różne typy bezpiecznych dróg, w tym voies vertes. W Nowej Zelandii planowanie trasy rowerowej opisuje się jako analizę wariantów oraz dobór odpowiednich rozwiązań infrastrukturalnych i organizacyjnych w ciągłą trasę, która ma prowadzić rowerzystów bezpiecznie i wygodnie przez podróż.
W części państw funkcjonują również odrębne systemy znakowanych tras turystycznych. W Czechach Klub českých turistů opisuje znakowane trasy jako system obejmujący m.in. trasy piesze, narciarskie, rowerowe, konne i dla osób poruszających się na wózkach, a rowerowe trasy terenowe oznacza odrębnym schematem znaków i drogowskazów.
Ciągłość i czytelność trasy mały|Oznakowanie nakazujące prowadzenie roweru jako przykład przerwania ciągłości jazdy na trasie rowerowej Jakość trasy rowerowej zależy nie tylko od jej oznakowania i formalnego przebiegu, lecz także od zachowania ciągłości, czytelności i wygody przejazdu. Ministerstwo Infrastruktury rekomendowało wytyczne bezpiecznego ruchu rowerowego jako standard dla zarządców dróg i ulic, projektantów infrastruktury drogowej oraz inwestorów; opracowanie obejmowało m.in. badania czytelności, wygody użytkowania, bezpieczeństwa ruchu oraz przejezdności w obrębie skrzyżowań. Odcinki wymagające zejścia z roweru, prowadzenia roweru, pokonywania barier, nieczytelnych przejazdów albo częstych zmian sposobu prowadzenia ruchu mogą obniżać funkcjonalność trasy, nawet jeżeli jej przebieg jest oznakowany w terenie. W kontroli infrastruktury rowerowej w miastach Najwyższa Izba Kontroli wskazała m.in. na nieczytelne oznakowanie, progi i uskoki, bariery oraz brak spójności lub ciągłości infrastruktury rowerowej na skrzyżowaniu.
Numeracja i oznakowanie Oznakowanie szlaków i tras rowerowych nie jest jednolite w skali międzynarodowej. W poszczególnych państwach stosuje się systemy wynikające z krajowych przepisów o znakach drogowych, standardów organizacji turystycznych, zasad sieci regionalnych lub wymagań tras międzynarodowych. Część systemów opiera się na numerowanych trasach, część na znakach kierunkowych z nazwami miejscowości i odległościami, a część na numerowanych węzłach, między którymi rowerzysta wybiera przebieg własnej trasy.W sieci EuroVelo oznakowanie ma charakter ponadnarodowy, ale jest zwykle integrowane z krajowymi lub regionalnymi systemami znaków. Podręcznik oznakowania EuroVelo określa ogólne zasady oznakowania tras rowerowych oraz wymagania dotyczące umieszczania logo i numeru trasy EuroVelo na istniejących tablicach tras rowerowych. We Francji trasy EuroVelo oznacza się dodatkowo ciemnoniebieskim symbolem z numerem trasy otoczonym gwiazdami Unii Europejskiej; na niektórych odcinkach znak ten występuje razem z logo krajowej lub regionalnej trasy rowerowej.
Oznakowanie w Polsce Numeracja i oznakowanie krajowych i regionalnych tras rowerowych powinny być prowadzone zgodnie ze Stanowiskiem nr 7/2019 Konwentu Marszałków Województw RP z dnia 7 czerwca 2019 roku w sprawie systemu numeracji i zasad oznakowania krajowych i regionalnych tras rowerowych zgodnie z jego celem, którym jest stworzenie jednolitego, ogólnopolskiego systemu numeracji krajowych i regionalnych tras rowerowych oznaczonych znakami drogowskazowymi R-4 22Stanowisko nr 7/2019 Konwentu Marszałków Województw RP z dnia 7 czerwca 2019 roku w sprawie systemu numeracji i zasad oznakowania krajowych i regionalnych tras rowerowych.. Powinny być również uwzględnione propozycje zmian przedstawione w Stanowisku Nr 11/2022 Konwentu Marszałków Województw RP z dnia 9 czerwca 2022 r. w sprawie znaków z grupy R-4. Są one niezbędne dla budowy spójnego i czytelnego systemu oznakowania tras rowerowych w PolsceStanowisko Nr 11/2022 Konwentu Marszałków Województw RP z dnia 9 czerwca 2022 r. w sprawie turystycznych znaków z grupy R-4.. centruj|mały|600x600px R-460x60px|Znak R-4informacja o trasie rowerowejR-4a60x60px|Znak R-4ainformacja o rzeczywistym przebiegu trasy rowerowejR-4b90x90px|Znak R-4bzmiana kierunku trasy rowerowejR-4c150x150px|Znak R-4cdrogowskaz tablicowy trasy rowerowejR-4d120x120px|Znak R-4ddrogowskaz trasy rowerowej w kształcie strzałyR-4e150x150px|Znak R-4etablica przeddrogowskazowa trasy rowerowej
Oznakowanie na Świecie W Czechach trasy prowadzone drogami oznacza się żółtymi drogowskazami z symbolem roweru, numerem trasy, kierunkiem i odległościami.
W Danii krajowe trasy rowerowe oznacza się białym numerem trasy w czerwonym polu oraz symbolem roweru na niebieskim, kwadratowym znaku. Trasy krajowe mają numery od 1 do 12, przy czym numery nieparzyste od 1 do 9 prowadzą zasadniczo z północy na południe, a numery parzyste od 2 do 8 ze wschodu na zachód. Trasy regionalne i lokalne wykorzystują podobny układ znaków, ale inne zakresy numerów.
W Niderlandach, Belgii i części sąsiednich regionów stosowany jest system numerowanych węzłów rowerowych. Rowerzysta planuje przejazd jako sekwencję numerów, a w terenie jedzie od jednego węzła do kolejnego. W Flandrii węzły są oznaczane prostokątnymi tablicami, na których podaje się numer aktualnego węzła oraz numery sąsiednich węzłów wskazywane strzałkami.
W Szwajcarii system rozróżnia trasy krajowe, regionalne i lokalne za pomocą numeracji: numery jednocyfrowe oznaczają trasy krajowe, dwucyfrowe regionalne, a trzycyfrowe lub brak numeru trasy lokalne.
W Wielkiej Brytanii oznakowanie ma zapewniać czytelność i spójność całej sieci. Standard projektowy sieci wskazuje, że każdy punkt decyzyjny lub skrzyżowanie powinny być oznakowane, a system prowadzenia użytkownika powinien obejmować znaki, oznakowanie poziome i inne środki prowadzenia użytkowników.
Podział tras rowerowych alt=Destinations of CS7 in the style of a tube line, on a large upright sign.|mały|Punkt początkowy trasy CS7 na stacji metra Colliers Wood
Podział pod względem funkcjonalnym trasy komunikacyjne, trasy rekreacyjne, trasy turystyczne (turystyczne szlaki rowerowe), trasy sportowe.
Podział ze względu na zasięgu Trasy międzynarodowe – trasy rowerowe łączące sąsiadujące kraje w tym trasy europejskie sieci EuroVelo;
Trasy rowerowe krajowa – każda trasa rowerowa wchodząca w sieć priorytetowych korytarzy rowerowych, oznaczonych numerami od 1 do 99, przy czym numery parzyste przypisane są trasom o przebiegu równoleżnikowym a nieparzyste - południkowym; Wykaz rowerowych tras krajowych wraz z ich numeracją prowadzi Zespół ds. mobilności rowerowej działający przy Konwencie Marszałków Województw; Trasa rowerowa regionalna – tras o zasięgu regionalnym, najczęściej w obszarze jednego województwa oznaczona numerację trzycyfrową (100-899); W przypadku tras rowerowych regionalnych przekraczających granice województwa numerem właściwym dla niej jest numer województwa, na terenie którego jest dłuższy jej odcinek. Wykaz rowerowych tras regionalnych wraz z ich numeracją prowadzi Zarząd Województwa. Trasa rowerowa lokalna – każda pozostała trasa rowerowa o krótkim zasięgu.
Trasy rowerowe w Polsce W Polsce trasy rowerowe obejmują zarówno lokalne i turystyczne szlaki rowerowe, jak i trasy regionalne, krajowe oraz odcinki tras międzynarodowych. System numeracji i oznakowania krajowych oraz regionalnych tras rowerowych został ujęty w stanowisku Konwentu Marszałków Województw RP. Dokument ten zakłada stosowanie znaków drogowych typu R-4, jednolity system numeracji oraz prowadzenie tras przez duże miasta, węzły kolejowe, dobrej jakości drogi rowerowe albo drogi publiczne o małym natężeniu ruchu. Regulacje te nie zastępują lokalnych turystycznych szlaków rowerowych administrowanych m.in. przez oddziały PTTK.
Przez Polskę przebiegają odcinki europejskiej sieci EuroVelo, m.in. EuroVelo 2, EuroVelo 4, EuroVelo 9, EuroVelo 10, EuroVelo 11 i EuroVelo 13. Przykładem trasy nadmorskiej włączonej w system europejski jest Velo Baltica, zachodniopomorski odcinek tras EuroVelo 10, czyli Trasy Rowerowej Morza Bałtyckiego, oraz EuroVelo 13, czyli Szlaku Żelaznej Kurtyny.
Jedną z największych ponadregionalnych tras rowerowych w Polsce jest Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo. Trasa główna ma 1887,5 km, a wraz z trasami łącznikowymi i bocznymi ponad 2000 km. Szlak przebiega przez pięć województw Polski Wschodniej: warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie i świętokrzyskie.
Rozwój tras rowerowych w Polsce jest w dużej mierze prowadzony przez samorządy wojewódzkie. Przykładem takiej polityki jest sieć VeloMałopolska, obejmująca osiem głównych tras rowerowych: Wiślaną Trasę Rowerową, VeloDunajec, VeloMetropolis, VeloNatura, VeloPrądnik, VeloSkawa, VeloRaba i VeloRudawa. Podobny charakter ma Koncepcja sieci tras rowerowych Pomorza Zachodniego, która obejmuje trasy europejskie, krajowe i regionalne oraz służy koordynacji inwestycji rowerowych w ujęciu regionalnym, ponadregionalnym i międzynarodowym.