Majorka

thumb|Flaga Majorki

Majorka (hiszp. i kat. Mallorca) – największa w archipelagu Balearów wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym o długości około 100 km i powierzchni 3640 km². Według danych spisu ludności INE na 1 stycznia 2024 roku zamieszkiwało ją 957 726 mieszkańców. Głównym miastem i stolicą wyspy jest Palma.

Geografia Południowo-wschodnią część wyspy zajmuje wyżyna z rozwiniętą rzeźbą krasową, część centralna natomiast ma charakter nizinny. Leży w strefie klimatu śródziemnomorskiego z suchym latem i opadami w zimie, sięgającymi 650 mm rocznie.

Wyspa jest zbudowana głównie z wapieni mezozoicznych. Wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży wyspy rozciąga się skrasowiałe pasmo górskie Serra de Tramuntana, z najwyższym szczytem Puig Major, wznoszącym się na wysokość 1445 m n.p.m. Drugim co do wysokości szczytem jest Puig de Massanella – 1367 m n.p.m. W 2011 roku krajobraz kulturowy Serra de Tramuntana został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Historia Jako pierwsi około 1000 r. p.n.e. zajęli ją Fenicjanie, następnie przez kilka wieków na wyspie panowali Grecy, którzy nadali Balearom nazwę od słowa ballein, czyli strzelać z procy. Z wyspy wywodzili się procarze, którzy brali udział w wojnach punickich. W starożytności należała do Kartaginy i Rzymu (przez 5 wieków), którzy założyli na Majorce miasta Pollentia (obecnie Alcúdia) i Palmaria (obecnie Palma de Mallorca), przejściowo była podbita przez Wandalów i Wizygotów (V i VI wiek n.e), a później przez Arabów, którzy ostatecznie zdobyli Majorkę w 902 r. n.e. W wyniku rekonkwisty od 12 września 1229 w posiadaniu Aragonii. W latach 1276–1349 stanowiła część samodzielnego Królestwa Majorki. Później znowu aragońska i hiszpańska.

W swojej historii Majorka była też wielokrotnie obiektem ataków piratów. U jej zachodniego brzegu, na wysepce Sa Dragonera, Barbarossa miał swoją bazę. Wiele miast w tych czasach powstawało w oddaleniu od brzegu, aby uniknąć złupienia przez piratów.

Po zwycięstwie Burbonów w wojnie o sukcesję hiszpańską Majorka utraciła większość własnych instytucji politycznych i administracyjnych. Dekret Nueva Planta z 1715 roku zlikwidował m.in. Wielką i Generalną Radę (Gran i General Consell), podporządkowując wyspę scentralizowanej administracji monarchii hiszpańskiejMichał Zbigniew Dankowski, Nueva Planta Filipa V – konstytucja absolutyzmu dla Korony Aragonii, Toruń 2023, s. 69..

W latach 1838–1839 przez jakiś czas gościł na niej Fryderyk Chopin, co upamiętnia otwarte w 1929 muzeum kompozytora w miejscowości Valldemossa. W czasach dyktatury generała Franco zakazano używania na wyspie innego języka niż język hiszpański, choć obecnie na wyspie status języka urzędowego ma zarówno język hiszpański, jak i język kataloński.

Od lat 50. XX wieku na Majorce doszło do burzliwego i niekontrolowanego rozwoju turystyki. Początkowo budowano gigantyczne betonowe hotele, które znacznie szpeciły naturalny krajobraz. W latach 90. XX wieku jednak wyburzono wiele betonowych molochów i obecnie powstające hotele mają bardziej kameralny charakter i muszą spełniać warunki ochrony środowiska naturalnego.

W 2001 roku władze regionalne Balearów uchwaliły podatek od pobytów turystycznych, zwany potocznie „ekopodatkiem" (kat. ecotaxa), w wysokości około 1 euro za dobę. Danina, pobierana od maja 2002 roku, spotkała się ze sprzeciwem branży hotelarskiej i po zmianie władz regionu została zniesiona w 2003 roku. W 2016 roku opłatę przywrócono jako podatek od zrównoważonej turystyki (kat. Impost de Turisme Sostenible), pobierany od 1 lipca 2016 roku od wszystkich pobytów w obiektach noclegowych na Balearach; wpływy zasilają fundusz zrównoważonej turystyki.

Turystyka odpowiada obecnie za około 45% PKB Balearów, co czyni je regionem o największym udziale tego sektora w gospodarce spośród wszystkich hiszpańskich wspólnot autonomicznych.

Ludność mały|Valldemossa Na wyspie używany jest języka katalońskiego (zob. dialekty balearskie).

Ponad 21% mieszkańców Balearów stanowią obcokrajowcy. Wśród cudzoziemców zamieszkujących Majorkę liczne grupy stanowią Niemcy, Brytyjczycy, Marokańczycy i Bułgarzy.

Gospodarka W środkowej części wyspy, gdzie znajduje się urodzajna nizina, uprawia się winorośl, oliwki, truskawki, figi, cytrusy i warzywa. W górach prowadzi się wypas owiec. Na wyspie przeważa przemysł spożywczy i rzemiosło artystyczne (biżuteria, ceramika), nastawione na obsługę licznych turystów. Wyspa słynie ze swych kąpielisk i salin morskich. Głównym filarem gospodarki pozostaje turystyka.

Kultura Od 1930 r. w klasztorze kartuzów w Valldemossa odbywa się festiwal chopinowski.

Podział administracyjny Wyspa dzieli się na następujące gminy: Alaró Alcúdia Algaida Andratx Ariany Artà Banyalbufar Binissalem Búger Bunyola Calvià Campanet Campos Capdepera Consell Costitx Deià Escorca Esporles Estellencs Felanitx Fornalutx Inca Lloret de Vistalegre Lloseta Llubí Llucmajor Manacor Mancor de la Vall Maria de la Salut Marratxí Montuïri Muro Palma de Mallorca Petra Sa Pobla Pollença Porreres Puigpunyent Santa Eugènia Santa Margalida Santa Maria del Camí Santanyí Sant Joan Sant Llorenç des Cardassar Selva Sencelles Ses Salines Sineu Sóller Son Servera Valldemossa Vilafranca de Bonany

Galeria

Zobacz też

bitwa o Majorkę

Przypisy

Linki zewnętrzne Majorka na stronie rządu Balearów

Kategoria:Baleary