Dekanat Oświęcim – jeden z 23 dekanatów katolickich wchodzących w skład diecezji bielsko-żywieckiej, w którego skład wchodzi 7 parafii.
Historia thumb|Spis parafii w 1350 roku Według spisu świętopietrza diecezji krakowskiej z 1326 na dekanat Oświęcim (decanatus de Oswencim) składały się następujące parafie: Oświęcim (Osvencim), Poręba Wielka (Paromba), Grojec (Grozecz), Osiek (Ossek), Witkowice (Mosgront/Witowicz), Kęty (Kant), Gilowice (Gigersdorf/Gerowicz), Miedźna (Medzwna/Cuncendorf), Komorowice (villa Bertholdi), Bestwina (Bestwina), Dankowice (Damcowicz), Pisarzowice (Villascriptoris), Stara Wieś (Antiquo Willamowicz), Jawiszowice (Janissowicz), Lędziny (Lensin), Trzebinia (Trebina), Chrzanów (Crenovia), Brzeźce (Breze), Wisła Mała (Visla), Pszczyna (Plessina), Ćwiklice (Czviclicz), Studzionka (Studna), Suszec (Susechz), Woszczyce (Woskic), (Stary) Żywiec (Zivicz), Wilamowice (Novovillamowicz), Lipnik (Lipnik), Kozy (Duabuscapris/Siffridivilla). W spisie z 1327 wzmiankowano parafię w Łękawicy (Luchowicz)J.w., s. 224..
W 1335 powstał dekanat nowogórski, który przejął parafie w Chrzanowie i Trzebini, a około 1350 wydzielony został dekanat pszczyński (obwód dekanalny: decanatus ruralis de Plessina), który przejął parafie w okolicy Pszczyny.
W 1335 w spisie świętopietrza pojawiła się parafia Rychwałdzie (Lichtinwalth, w latach 1346–1358 Lichtenwald)J.w., s. 374..
W kolejnych spisach świętopietrza z lat 1346–1358 występują nowe parafie w Lipowej (Lippowa), Cięcinie (Czencina) i Raczslawicz/Radslavicz/Raczslavicz (czyli parafia Radziechowy na rzecz której samodzielność straciły parafie Lipowa i Cięcina; w publikacjach czasem podaje się, że parafia powstała dopiero w 1390).
W 1373 wzmiankowano parafie w Łodygowicach (Villa Ludici) i Pietrzykowice (Villa Petri).
Dekanat opisany został przez Jana Długosza w Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, w tym czasie dekanat przejął teren dawnego dekanatu Zator oraz parafię w JaworznieJohannis Długosz Seniori Canonici Cracoviensis Opera Omnia, wyd. A. Przezdziecki, Kraków, t. VIII ..
W przededniu podziału dekanatu Oświęcim dekretem biskupa Piotra Gembickiego z 21 października 1644 w jego skład wchodziło 36 parafii: Oświęcim, Włosienica, Poręba Wielka, Grojec, Jawiszowice, Osiek, Dankowice, Bielany, Wilamowice, Stara Wieś, Witkowice, Nidek, Kęty, Czaniec, Bulowice, Pisarzowice, Kozy, Bestwina, Berełtowice, Lipnik, Mikuszowice, Wilkowice, Komorowice, Łodygowice, Rychwałd, Ślemień, Jeleśnia, Łękawica, Łodygowice, Lipowa, Radziechowy, Cięcina, Milówka, Rajcza, Żywiec Stary, Żywiecwww.parafia.milowka.pl: Dekanat żywiecki..
W latach 1747–1749 dekanat obejmował 15 parafii. Ówczesną liczbę katolików szacuje się 20 128, żydów na 2462, protestantów na 358 (338 kalwinów i 20 luteran).
W 1786 dekanat oświęcimski został włączony, wraz z zawiślańską częścią diecezji krakowskiej, do nowo utworzonej diecezji tarnowskiej i pozostał w niej – poza krótkimi epizodamiB. Kumor, Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej (1772-1918), Kraków 1980, s. 70–73, 166–167. – aż do 1880 rokuB. Kumor, Diecezja tarnowska. Dzieje ustroju i organizacji 1786-1985, Kraków 1985, s. 141–149..
W 1843 miała miejsce kolejna duża reorganizacja dekanatu oświęcimskiego, kiedy to odłączono od niego nowo powstały dekanat BiałaJ.w., s. 553.. W skład dekanatu oświęcimskiego wchodziły odtąd następujące parafie: Bielany, Czaniec, Gierałtowice, Głębowice, Grójec, Kęty, Nidek, Osiek, Oświęcim, Piotrowice, Polanka Wielka, Poręba Wielka, Przeciszów, Witkowice i Zator, a także kapelania w Bulowicach i filia we WłosienicySchematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Tarnoviensis tam Saecularis quam Regularis et Scholarem in eadem existentium Anno Domini 1844, Tarnów 1844, s. 128–134.. W 1910 na mocy dekretu biskupa krakowskiego Adama Stefana Sapiehy powstał dekanat zatorski, do którego przyłączono kilka parafii z dekanatu oświęcimskiego – odtąd w skład tego ostatniego wchodziły parafie: Bielany, Brzeszcze, Bulowice, Czaniec, Grójec, Kęty, Nidek, Osiek, Oświęcim, Polanka Wielka, Poręba Wielka, Witkowice oraz filie w Kobiernicach, Włosienicy i PorąbceElenchus Venerabilis Cleri tam saecularis quam regularis Dioeceseos Cracoviensis S. Sedi Apostolicae immediate subjectae pro Anno domini 1911, Kraków 116-125, 161-166..
W latach 1843–1918 w parafiach dekanatu oświęcimskiego powstało 7 nowych, murowanych kościołów oraz odbudowano podominikański kościół w Oświęcimiu. W tym czasie powstały również nowe placówki zakonne: zmartwychwstanek i klarysek w Kętach oraz serafitek i salezjanów w Oświęcimiu (obok istniejącego niezmiennie klasztoru reformatów w Kętach). Duszpasterstwo tego okresu odchodziło od modelu józefińskiego, promując nowe formy pobożnościowe, zwłaszcza bractwa i stowarzyszenia. Inspiracją ożywiającą działania duszpasterskie stały się misje i rekolekcje parafialne. Mieszkańcy tych ziem regularnie pielgrzymowali na Jasną Górę i do Kalwarii Zebrzydowskiej. Popularne były również lokalne miejsca pielgrzymkowe: Bielany z wizerunkiem Chrystusa Cierpiącego, kaplica św. Jacka Odrowąża i salezjański kościół Matki Bożej Wspomożenia wiernych w Oświęcimiu, a także kościół św. Jana Kantego w KętachT. Chrzan, Dekanat pogranicza. Duszpasterstwo parafialne w dekanacie oświęcimskim w latach 1843–1918, Katowice 2024, s. 296–297..
Przełożeni Dziekan: ks. Mariusz Kiszczak Wicedziekan: ks. Edward Mazgaj Ojciec duchowny: ks. Józef Lach SCJ Dekanalny wizytator katechizacji: ks. Sławomir Szczotka Duszpasterz Służby Liturgicznej: ks. Marcin Wróbel Dekanalny Duszpasterz Młodzieży: ks. Marcin Moskal
Parafie Oświęcim: Parafia św. Józefa Oświęcim: Parafia św. Maksymiliana Męczennika Oświęcim: Parafia Miłosierdzia Bożego Oświęcim: Parafia NMP Wspomożenia Wiernych Oświęcim: Parafia Wniebowzięcia NMP Oświęcim (Brzezinka): Parafia Matki Bożej Królowej Polski Harmęże: Parafia Matki Bożej Niepokalanej
Przypisy
Bibliografia
Oświęcim
Kategoria:Chrześcijaństwo w Oświęcimiu