thumb|Formacja Hell Creek w pobliżu Fort Peck, w stanie Montana Hell Creek – formacja skalna datowana na przełom kredy i paleocenu (od późnego mastrychtu do wczesnego danu, 68–65 mln lat temu), rozciągająca się na pograniczu stanów Montana, Wyoming, Dakota Północna i Dakota Południowa w Stanach Zjednoczonych. W wielu miejscach osiąga ponad 100 m miąższości, z czego ostatnie kilka metrów należy już do kenozoiku. Próbki pobrane z warstw na granicy mastrychtu i danu wykazują obecność irydu oraz kryształów przeobrażonego kwarcu, dowodzącą kolizji z Ziemią meteorytu bądź komety, około 65,5 mln lat temu. Jest to jedyne stanowisko z zaznaczoną granicą pomiędzy erami mezozoiczną i kenozoiczną, w którym występują skamieniałości dinozaurów.
Nazwa formacji pochodzi od potoku płynącego obok miasteczka Jordan w stanie Montana - Hell Creek (Piekielny Potok).
Formacja Hell Creek składa się z iłowców, mułowców i piaskowców, będących osadami rzecznymi i brakicznymi deponowanymi w korytach rzecznych, deltach i na bagnach.
Największą kolekcję skamieniałości z formacji Hell Creek posiada Museum of the Rockies w Bozeman, stanie Montana, w hrabstwie Gallatin.
Poniżej zalega górnokredowa formacja Fox Hills (ang. Fox Hills Formation).
thumb|Montana Badlands (Formacja Hell Creek)
Skamieniałości Przykłady rodzajów i gatunków zwierząt i roślin, których skamieniałości odnaleziono w Hell Creek:
Teropody (w tym ptaki) Teropody z formacji Hell Creek Takson Obecność Opis IlustracjeRodzaj: Acheroraptor Acheroraptor temertyorum Przedstawiciel rodziny Dromaeosauridae i podrodziny Velociraptorinae.thumb|center|200px|Acheroraptor thumb|center|200px|Anzu thumb|center|200px|Dakotaraptor thumb|center|200px|Nanotyrannus thumb|center|200px|TyrannosaurusRodzaj: Anzu Anzu wyliei Duży przedstawiciel Caenagnathidae. Jeden z okazów zaliczanych do tego gatunku we wcześniejszych publikacjach klasyfikowano jako przedstawiciela rodzaju Chirostenotes o niepewnej przynależności gatunkowej.Rodzaj: Avisaurus Avisaurus archibaldi Ptak, przedstawiciel podgromady Enantiornithes.Rodzaj: Brodavis B. baileyi Ptak z grupy Hesperornithes.Rodzaj: Dakotaraptor D. steini Duży przedstawiciel Dromaeosauridae.Rodzaj: Elmisaurus Elmisaurus elegans Owiraptorozaur, być może gatunek chirostenota. Znaleziony również w Judith River Formation.Rodzaj: Eoneophron
Eoneophron infernalisCenagnatRodzaj: Nanotyrannus Nanotyrannus lancensis Niewielki tyranozauryd, być może synonim rodzaju Tyrannosaurus.Rodzaj: Ornithomimus Ornithomimus sp. Ornitomimid.Rodzaj: Paronychodon Paronychodon lacustris Pospolity celurozaur, prawdopodobnie dromeozauryd. Znaleziony również w formacjach Fruitland, Judith River, Lance oraz Laramie.Rodzaj: Richardoestesia Richardoestesia gilmorei Pospolity celurozaur, być może synonim Paronychodon. Znaleziony również w formacjach Aguja, Judith River, Lance, Oldman i Scollard.Rodzaj: Struthiomimus Struthiomimus sedens Duży ornitomimid.Rodzaj: Troodon Troodon sp. Troodontyd.Rodzaj: Tyrannosaurus Tyrannosaurus rex Tyranozauryd, znany ze skamieniałości kilku osobników, w tym młodocianego, nazwanego „Jane”. Znaleziony również w formacjach Denver, Frenchman, Hill Creek South, Javelina, Kirtland, Lance, McRae, North Horn, Scollard i Willow Creek.
Dinozaury ptasiomiedniczne Dinozaury ptasiomiedniczne z formacji Hell Creek Takson Obecność Opis IlustracjeRodzaj: Anatotitan Anatotitan copei Dinozaur kaczodzioby.thumb|center|200px|Ankylosaurus thumb|center|200px|Edmontosaurus
thumb|center|200px|TriceratopsRodzaj: Ankylosaurus Ankylosaurus magniventris Ankylozaur. Znaleziony również w formacjach Lance i Scollard.Rodzaj: Bugenasaura Bugenasaura infernalis Niewielki ornitopod.Rodzaj: Dracorex Dracorex hogwartsia Pachycefalozaur, być może synonim Pachycephalosaurus.Rodzaj: Edmontonia Edmontonia sp. Nodozauryd.Rodzaj: Edmontosaurus Edmontosaurus annectens Edmontosaurus regalis Bardzo pospolity. Bardzo pospolity. Hadrozaur. Znaleziony również w formacjach Denver, Frenchman, Lance, Laramie i Scollard. Hadrozaur, bardzo pospolity. Znaleziony także w formacjach Kanionu Horseshoe, Lance, Laramie, Scollard oraz St Mary River.Rodzina: Leptoceratopsidae cf. Leptoceratops sp. Prymitywny ceratops.Rodzaj: Pachycephalosaurus Pachycephalosaurus wyomingensis Pachycefalozaur. Znaleziony również w formacjach Judith River i Lance.Rodzaj: Parasaurolophus Parasaurolophus walkeri Lambeozauryn. Znaleziony także w formacji Dinosaur Park.Rodzaj: Sphaerotholus Sphaerotholus bucholtzae Pachycefalozaur, być może synonim Prenocephale.Rodzaj: Stygimoloch Stygimoloch spinifer Pachycefalozaur, być może synonim Pachycephalosaurus. Znaleziony także w formacji Lance.Rodzaj: Thescelosaurus Thescelosaurus neglectus Niewielki ornitopod. Znaleziony również w formacjach Frenchman, Lance, Laramie i Scollard.Rodzaj: Torosaurus Torosaurus latus Ceratops. Znaleziony również w formacjach Frenchman, Javelina, Kirtland, Lance i North Horn.Rodzaj: Triceratops Triceratops horridus Triceratops prorsus Bardzo pospolity. Ceratops, bardzo pospolity. Znaleziony także w formacjach Evanston, Frenchman, Kirtland, Lance, Laramie i Scollard. Ceratops, być może synonim Triceratops horridus, bardzo pospolity. Znaleziony także w formacjach Frenchman i Lance.
Rośliny Rośliny z formacji Hell Creek Takson Obecność Opis IlustracjeRodzaj: Metasequoia Metasequoia sp. Z Hell Creek znane są szyszki z nasionami metasekwoi.Rodzaj: Cobbania Cobbania corrugata Prehistoryczny gatunek rośliny, przypisanej pierwotnie do rodzaju Pistia.Rodzaj: Araukaria Araucaria araucana
Pterozaury Pterozaury z formacji Hell Creek Takson Obecność Opis IlustracjeRodzina: Azhdarchidae cf. Quetzalcoatlus sp. Pojedynczy kręg szyjny azdarchida przypisywany jest kecalkoatlowi.thumb|center|200px|Quetzalcoatlus
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Geografia Dakoty Południowej Kategoria:Geografia Dakoty Północnej Kategoria:Geografia Montany Kategoria:Geografia Wyoming Kategoria:Stanowiska paleontologiczne Kategoria:Geologia Stanów Zjednoczonych Kategoria:Formacje geologiczne