Alina Joanna Kowalczykowa (ur. 19 lutego 1936 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 2022 tamże) – profesor historii literatury polskiej, autorka publikacji naukowych z dziedziny humanistyki, członkini Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk, PEN Clubu, Komitetu Nauk o Literaturze PAN oraz Instytutu Badań Literackich PAN. W swoich pracach zajmowała się głównie zagadnieniami romantyzmu.
Życiorys W czasie II wojny światowej od 1941 przebywała w Bronowicach na Lubelszczyźnie, a następnie w Podkowie Leśnej koło Warszawy. Po zakończeniu okupacji powróciła do stolicy. W latach 1949–1953 była członkiem Związku Młodzieży Polskiej. W 1952 rozpoczęła studia na Wydziale Fizyki UW, z których zrezygnowała po pierwszym roku i przeniosła się na Wydział Polonistyki UW. Pracę magisterską obroniła w 1957 i rozpoczęła swoją pierwszą pracę jako asystent w Pracowni Bibliografii Retrospektywnej Instytutu Badań Literackich PAN. Jej pierwszą opublikowaną pracą naukową był artykuł Zza kulis Sowizdrzała, wydrukowany w „Przeglądzie Humanistycznym” w 1959. W 1966 obroniła pracę doktorską pt. Rozwój twórczości lirycznej Słonimskiego w latach 1918–1935, a promotorem był profesor Kazimierz Wyka. Została stałą współpracowniczką czasopisma „Pamiętnik Literacki”, w którym publikowała w latach 1967–1983 prace historycznoliterackie.
W 1976 uzyskała habilitację w Instytucie Badań Literackich (praca pt. Romantyczni szaleńcy). W 1981 została członkiem Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk, w zarządzie którego zasiadała w latach 1992–1995. W 1982 usunięta dyscyplinarnie ze względów politycznych z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w KielcachWspółcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan. Warszawa 1996. Tom 4, s. 312.. W tym samym roku pracowała również na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. W 1987 przystąpiła do działalności w Polskiej Partii SocjalistycznejAlina Kowalczykowa, O Janie Józefie Lipskim – dopowiedzenie, „Teksty Drugie: teoria literatury, krytyka, interpretacja” nr 1/2 (13/14), s. 95–96., gdzie była założycielką łódzkiego Okręgowego Komitetu Robotniczego, zasiadając także w składzie redakcji jego pisma „Robotnik”Opis łódzkiego „Robotnika” w Encyklopedii Solidarności..
W 1988 została członkiem PEN Clubu, w którym w latach 1991–1995 pełniła funkcję sekretarza generalnego, później członka zarządu. W 1991 uzyskała tytuł profesora oraz została członkiem Komitetu Nauk o Literaturze PAN.
Autorka podręczników szkolnych do języka polskiego (Romantyzm. Podręcznik dla szkół ponadpodstawowych, Warszawa 1994).
Została pochowana na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie.
Życie prywatne Córka Stanisława Lorentza i Ireny z domu Nasfeter. Jej starszą siostrą była socjolożka Irena Nowak. W trakcie studiów, w 1956, zawarła związek małżeński z architektem Wojciechem Kowalczykiem.
Dorobek naukowy Liryki Słonimskiego 1918–1935, Warszawa 1967 Słonimski, Warszawa 1972 Romantyczni szaleńcy, Warszawa 1977 Programy i spory literackie w dwudziestoleciu. 1918–1939, Warszawa 1978 Siedmiu bohaterów romantycznych, Warszawa 1981 Stefan Żeromski w Zamku, Warszawa 1985 Warszawa romantyczna, Warszawa 1987 Czym był romantyzm?, Warszawa 1990 Kordian Juliusza Słowackiego, Warszawa 1990 Piłsudski i tradycja, Chotomów 1991 Słowacki, Warszawa 1994 Słownik literatury polskiej XIX wieku, pod red. J. Bachórza i A. Kowalczykowej, Wrocław 1991 Dramat i teatr romantyczny, Warszawa 1997 Romantyzm. Nowe spojrzenie, Warszawa 2008 Świadectwo autoportretu, Warszawa 2008
Wydania Biblioteki Narodowej Juliusz Słowacki. Krąg pism mistycznych. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. BN I, 245. Wrocław 1982. Idee programowe romantyków polskich. Antologia. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. BN I, 261. Wrocław 1991. Juliusz Słowacki. Sen srebrny Salomei. Romans dramatyczny w pięciu aktach. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. BN I, 57. Wrocław 1992.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1997)...
Inne wyróżnienia 11 kwietnia 2018 Doktorat honoris causa Uniwersytetu w BiałymstokuProf. Alina Kowalczykowa i dr hab. Halina Krukowska doktorami honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku.Nie żyje prof. Alina Kowalczykowa – doktor honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku.
Przypisy
Bibliografia Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan. Warszawa 1996. Tom 4. .
Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk o Literaturze PAN Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1987–1990) Kategoria:Polscy autorzy podręczników szkolnych Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 2022