thumb|John MacLean John Maclean (ur. 24 sierpnia 1879 w , zm. 30 listopada 1923)William Knox, Scottish Labour Leaders 1918-1939: A Biographical Dictionary, Edynburg, 1984, s. 179, . – szkocki nauczyciel i działacz socjalistyczny, przeciwnik I wojny światowej, jedna z czołowych postaci okresu „Czerwonego Clydeside”Red Clydeside: Key political figures of the Red Clydeside period.. Jego aresztowanie za działalność antywojenną dało mu sławę i uznanie międzynarodowe. Został honorowym wiceprezesem Zjazdu Sowietów oraz bolszewickim reprezentantem w SzkocjiThe Times, czwartek, 28 listopada 1918 r. – „Bolshevist Candidate: Mr. Barnes’s Fight at Glasgow”..

Wczesne lata życia MacLean urodził się w Pollokshaws, wówczas na przedmieściach Glasgow. Jego ojciec Daniel (1845-1888) pochodził z wyspy Mull, jego matka Ann (1846-1914) z CorpachGuy A. Aldred, John Maclean, Glasgow, 1940, s. 17.. Wychowano go w duchu kalwinizmu. MacLean kształcił się na nauczyciela pod okiem Wolnego Kościoła Szkocji. Zaocznie studiował na Uniwersytecie Glasgow, uzyskując w 1904 r. tytuł magistra.

Zaangażowanie polityczne Pierwszymi organizacjami, których Maclean był członkiem to Pollokshaws Progressive Union oraz Merrie England. Przekonany, że poprawa warunków bytowych klas robotniczych możliwa jest tylko w drodze rewolucji socjalnej, wstąpił do Federacji Socjaldemokratycznej, która przekształciła się później w Brytyjską Partię Socjalistyczną.

MacLean był również aktywnym członkiem Co-operative Movement oraz wspomagał Renfrewshire Co-operative Societies w działalności zmierzającej do wprowadzenia w szkołach dla dorosłych fakultetów z ekonomiiKnox, s. 181..

Marksista Po wybuchu I wojny światowej jego poglądy polityczne zradykalizowały się, aczkolwiek wciąż współpracował z bardziej umiarkowanymi działaczami socjalistycznymi. Był gorącym przeciwnikiem wojny, którą uważał za wojnę imperialistów, która dzieliła klasę robotnicząMaclean, Forward..

Jego działalność szybko zwróciła na siebie uwagę władz. W 1915 r. został aresztowany na podstawie Defence of the Realm ActStrathclyde., a rada szkolna Govan skreśliła go z listy nauczycieli w Lorne Street SchoolMcGuigan, Govan School Board had their excuse to dismiss MacLean from his post as a teacher.. W konsekwencji MacLean w całości poświęcił się działalności wykładowcy marksistowskiego. Organizował wykłady dla robotników Glasgow na temat teorii Marksa. Niedługo potem założył .

Był zaangażowany w działalność środowisk antywojennych. W 1916 r. został z tego powodu więziony, ale wypuszczono go w 1917 r.

Stosunek do Rosji

W styczniu 1918 r. MacLean został wybrany prezesem Trzeciego Wszechrosyjskiego Zjazdu Sowietów, a miesiąc później mianowano go bolszewickim konsulem w SzkocjiIan D. Thatcher, John Maclean: Soviet Versions, w: History t. 77, s. 424, 1992.. MacLean ustanowił konsulat przy 12 Portland Street w Glasgow, ale nie został on uznany przez rząd brytyjskiAldred, s. 21..

Proces i uwięzienie 15 kwietnia 1918 r. MacLean został aresztowany pod zarzutem nawoływania do buntuMilton, s. 164.. Sąd odmówił wypuszczenia go za kaucją i proces rozpoczął się 9 maja w Edynburgu. MacLean nie skorzystał z prawa do adwokata i sam prowadził swoją obronę. Na pytanie sędziego czy ma jakieś zastrzeżenia do członków ławy przysięgłych odpowiedział: Mam dużo zastrzeżeń do każdego z nich. Oskarżenie opierało się na zeznaniach jednego z uczestników wieców na których przemawiał MacLean, który spisał fragmenty jego przemówień zaraz po wiecach. MacLean odrzucił jego zeznania, twierdząc, że jego słowa zostały wyrwane z kontekstuMilton, s. 168..

Przed ławą przysięgłych MacLean wygłosił 75-minutowe przemówienie, które wykorzystał do ataku na system kapitalistycznyMaclean (1918)Speech from the Dock.. Został skazany na 5 lat pracy przymusowej i osadzony w więzieniu Peterhead niedaleko Aberdeen. Wkrótce rozpoczęła się jednak kampania mająca na celu uwolnienie MacLeanaMilton, s. 179.. Po zakończeniu wojny MacLean został 3 grudnia zwolniony z więzienia. Wrócił do Glasgow witany przez tłumy.

Partia Komunistyczna Pomimo iż Brytyjska Partia Socjalistyczna weszła w skład właśnie utworzonej Komunistycznej Partii Wielkiej Brytanii, MacLean nie wstąpił do CPGB, chociaż popierał Międzynarodówkę Komunistyczną. Próbował natomiast utworzyć Szkocką Partię Komunistyczną. Partia zmieniła wkrótce nazwę nd Komunistyczną Partię Pracy i zrezygnowała z części postulatów MacLeana, co sprawiło, że ten opuścił szeregi partii.

Republikański socjalizm W tym czasie MacLean utworzył Szkocką Robotniczą Partię Republikańską w której połączył doktrynę komunistyczną z postulatem szkockiej niepodległości. Nawoływał do utworzenia Szkockiej Republiki KomunistycznejJohn Maclean (1920) All Hail, the Scottish Workers Republic!

Śmierć i dziedzictwo Pobyt w więzieniu Peterhead zrujnował zdrowia MacLeana, który był przymusowo karmiony podczas strajku głodowego John Maclean, Radical Glasgow, Glasgow Caledonian University.. Kiedy zmarł w 1923 r. w jego pogrzebie w Glasgow uczestniczyły tysiące ludzi.

Na jego dziedzictwo powoływali się zarówno szkoccy nacjonaliści, jak i ruch robotniczy. Za spadkobierców MacLeana uważają się członkowie Szkockiej Partii Socjalistycznej.

Przypisy

Bibliografia Tom Anderson, John Maclean MA, Proletarian Press, Glasgow, 1930 Guy Aldred, John Maclean: Martyr of the Class Struggle, Bakunin Press, Glasgow, 1932 Tom Bell, John Maclean, Fighter for Freedom, Communist Party Scottish Committee, 1944 John Broom, John Maclean, Loanhead, 1973 James Clunie, The Voice of Labour, Autobiography of a House Painter, Dunfermline, 1958 William Knox, Scottish Labour Leaders 1918-1939: A Biographical Dictionary, Edynburg, 1984, s. 179, . Kenny McGuigan, John Maclean: A Working Class Hero, Wellred Books, Londyn, 2005 Harry McShane, Joan Smith, No Mean Fighter, Londyn, 1978, . Harry McShane, „Remembering John Maclean: Portrait of a Scottish Revolutionary”, New Edinburgh Review 19, 1972, s. 4-10 Nan Milton, John Maclean, Pluto Press Ltd., 1973, . Brian J. Ripley, John McHugh, John Maclean. Lives of the Left Series. Manchester Univ Press, 1 grudnia 1989, . Dave Sherry, John Maclean. Bookmarks, Londyn, 1998 Ian D. Thatcher, „John Maclean: Soviet Versions”, in History, Vol. 77, Issue 251, s. 421-429, październik 1992 James D. Young, John Maclean: Clydeside Socialist, Clydeside Press, Glasgow, 1992, .

Linki zewnętrzne

The John MacLean Archive John MacLean na portalu Marxists Internet Archive The Ballad of John MacLean Matta McGinna James D. Young, John Maclean, Clydeside Socialist 1879-1923 Robert Pitt, John Maclean and the CPGB Red Clydeside:John MacLean Michael Byers, Red Clydeside:John MacLean Ian R. Mitchell, Red Clydeside:John Maclean’s Pollokshaws John MacLean, The Attitude of the B.S.P.

Kategoria:Szkoci Kategoria:Brytyjscy komuniści Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Zmarli w 1923 Kategoria:Ludzie związani z Glasgow