thumb|Hemideina crassidens thumb|Motuweta isolata thumb|Anostostoma australasiae thumb|Samica Hemideina thoracica thumb|Hemiandrus pallitarsis thumb|Anisoura nicobarica thumb|Libanasidus vittatus Wety (Anostostomatidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych i podrzędu długoczułkowych. Obejmuje ponad 200 opisanych gatunków. Są to głównie duże i ciężkie owady. W zapisie kopalnym znane są od aptu w kredzie.
Morfologia Prostoskrzydłe te w większości przypadków osiągają duże lub bardzo duże jak na owady rozmiary. Maksymalna ich długość wynosi około 90 mm, a Deinacrida heteracantha osiąga masę 71 gramów, należąc do najcięższych owadów. Czułki, z wyjątkiem zaliczanych tu przez część autorów Cooloolinae, są znacznie dłuższe od przedplecza. Odnóża mają zawsze czteroczłonowe stopy pozbawione rozszerzonych przylg i z dwoma przylgami nierozszerzonymi na członie pierwszym. Golenie pierwszej pary mogą być zaopatrzone w narządy tympanalne lub ich pozbawione. Na zewnętrznej stronie ud ostatniej pary występować mogą dobrze rozwinięte listewki rozmieszczone w formie szewronów; mogą być one jednak zredukowane do formy szczątkowej. Aparat strydulacyjny na niższych partiach początkowych tergitów odwłoka może mieć formę drobnych listewek lub nieregularnych ząbków. U samca dziesiąty tergit odwłoka nosi parę haczykowato zakrzywionych wyrostków i może być podzielony na połówki. U samic gatunków z dobrze rozwiniętym pokładełkiem dolna część jego walwy górnej wchodzi w rowek na walwie dolnej.
Ekologia i występowanie Wety zamieszkują głównie krainę australijską i etiopską, mniej licznie zaś krainę neotropikalną i orientalną.
Owady te zasiedlają leśną ściółkę, puste przestrzenie w pniakach i kłodach oraz wykopane nory. Żerują m.in. na owocach i nasionach. Na Nowej Zelandii zajmują niszę ekologiczną niewystępujących tam naturalnie gryzoni. Zawleczenie tam gryzoni przez kolonistów doprowadziło do wymarcia wielu ich gatunków i dużego spadku liczebności innych.
Taksonomia Takson ten wprowadzony został w 1859 roku przez Henriego de Saussure w randze plemienia. Do rangi osobnej rodziny wyniósł go w 1876 roku Carl Stål. Do 2015 roku opisano 210 gatunków z tej rodziny. Ich klasyfikacja według bazy Orthoptera Species File przedstawia się następująco:
podrodzina: Anabropsinae Rentz & Weissman, 1973 plemię: Anabropsini Rentz & Weissman, 1973 Anabropsis Rehn, 1901 Apteranabropsis Gorochov, 1988 Exogryllacris Willemse, 1963 Paterdecolyus Griffini, 1913 Pteranabropsis Gorochov, 1988 plemię: Brachyporini Gorochov, 2001 Brachyporus Brunner von Wattenwyl, 1888 Penalva Walker, 1870 plemię: incertae sedis Brevipenna Shi & Bian, 2016 podrodzina: Anostostomatinae Saussure, 1859 Anostostoma Gray, 1837 Bochus Péringuey, 1916 Borborothis Brunner von Wattenwyl, 1888 Carcinopsis Brunner von Wattenwyl, 1888 Gryllotaurus Karny, 1929 Henicus Gray, 1837 Libanasidus Péringuey, 1916 Motuweta Johns, 1997 Nasidius Stål, 1876 Onosandridus Péringuey, 1916 Onosandrus Stål, 1876 Spizaphilus Kirby, 1906 podrodzina: Cratomelinae Brunner von Wattenwyl, 1888 Cratomelus Blanchard, 1851 podrodzina: Deinacridinae Karny, 1932 Deinacrida White, 1842 Hemideina Walker, 1869 podrodzina: †Euclydesinae Martins-Neto, 2007 †Euclydes Martins-Neto, 2007 podrodzina: Leiomelinae Gorochov, 2001 Leiomelus Ander, 1936 podrodzina: Lezininae Karny, 1932 Lezina Walker, 1869 podrodzina: Lutosinae Gorochov, 1988 Apotetamenus Brunner von Wattenwyl, 1888 Hydrolutos Issa & Jaffe, 1999 Libanasa Walker, 1869 Licodia Walker, 1869 Lutosa Walker, 1869 Neolutosa Gorochov, 2001 Papuaistus Griffini, 1911 Rhumosa Hugel & Desutter-Grandcolas, 2018 Tintiyakus Cadena-Castañeda, Mendes & Heleodoro, 2020 podrodzina: incertae sedis plemię: Glaphyrosomatini Rentz & Weissman, 1973 Cnemotettix Caudell, 1916 Glaphyrosoma Brunner von Wattenwyl, 1888 plemię: incertae sedis Aistus Brunner von Wattenwyl, 1888 Anisoura Ander, 1932 Coccinellomima Karny, 1932 Dolichochaeta Philippi, 1863 Gryllacropsis Brunner von Wattenwyl, 1888 Hemiandrus Ander, 1938 Hypocophoides Karny, 1930 Hypocophus Brunner von Wattenwyl, 1888 Leponosandrus Gorochov, 2001 Transaevum Johns, 1997
Rodzina w zapisie kopalnym znana jest od aptu w kredzie dzięki skamieniałości rodzaju Euclydes ramosfernandesi, znalezionej w północnej Brazylii.
Według wyników analizy filogenetycznej Song Hojuna z 2015 roku Anostostomatidae stanowią grupę siostrzaną dla kladu obejmującego Stenopelmatidae i Gryllacrididae. Z kolei rodzina Cooloolidae zagnieżdża się w obrębie Anostostomatidae i powinna być traktowana jako ich podrodzina.
Przypisy
Kategoria:Wety