Formacja – koncepcja periodyzacyjna Jerzego Ziomka, wprowadzona do badań historycznoliterackich w 1986 roku, oznaczająca nurt literacki o najdłuższym czasie trwania (dłuższym od epoki literackiej). Koncepcja ta jest rozwinięciem propozycji Fernanda Braudela – twórcy wizji "globalnej historii", zgodnie z którą w określonym, stosunkowo długim czasie historycznym można zaobserwować rytmiczne "pasma" czasowe.
Jerzy Ziomek wyróżnił cztery wielkie formacje, które wiążą literaturę polską z kulturą europejską: Średniowiecze (mające trwać do przełomu XV i XVI wieku) Klasycyzm (do początku XIX wieku, obejmująca tradycyjnie wyodrębniony renesans i oświecenie) Romantyzm (XIX wiek, czyli także pozytywizm i początek Młodej Polski) Awangardyzm (wiek XX)
Każda z tych czterech formacji w zupełnie inny sposób odpowiada na problemy stawiane przez sztukę, w tym także literaturę (np. rozumienie twórcy i jego roli, odmienne kategorie estetyczne, wiążący mit dziejowy, podstawowy, określony stosunek do twórczości etc.).
W odróżnieniu od epoki literackiej formacja jest periodyzacją o charakterze linearnym, a nie cyklicznym, tak jak to ma miejsce w przypadku koncepcji prądu literackiego Juliana Krzyżanowskiego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Teoria literatury