Kuna – dawna waluta Chorwacji. Obowiązywała w Niezależnym Państwie Chorwackim w czasie II wojny światowej (1941−1945), ponownie wprowadzona w 1994 roku jako waluta Republiki Chorwackiej. 1 stycznia 2023 roku Chorwacja oficjalnie przyjęła walutę euro.

Jedna kuna dzieliła się na 100 lip. Międzynarodowym skrótem waluty był HRK. Emitentem kuny był Narodowy Bank Chorwacji, a monety były wybijane przez Chorwacką Mennicę (dawniej Chorwacki Instytut Monetarny).

Pochodzenie i znaczenie nazwy Nazwa waluty nawiązuje do okresu średniowiecza, kiedy na terenie Chorwacji skóry kun stosowane były w handlu jako jednostka wartości lub wymiany. Skórami spłacano kary i długi, a nawet opłacano nimi podatki i cła. Pierwsza moneta z wizerunkiem kuny datowana jest na okres panowania króla Beli IV (1235–1270). Najbardziej znaną monetą z wizerunkiem kuny jest bański denar/banovac wybijany w XIII wieku, który znajdował się w obiegu do 1384 roku, kiedy został wycofany przez królową Węgier i Chorwacji Marię Andegaweńską. Również chorwaccy książęta i namiestnicy umieszczali kunę na swoich monetach.

Kuna pojawiła się także na herbie Królestwa Slawonii. Jej źródła w heraldyce sięgają XIII wieku, a król Władysław II Jagiellończyk w Budzie w 1496 roku oficjalnie potwierdził status heraldyczny kuny. Kuna pojawiała się także w XIII wieku na pieczęciach lokalnych szlachty i książąt.

Kuna w herbie Slawonii pojawiała się także na monetach wybijanych przez Habsburgów.

Kuna wraz z inną symboliką i herbami była umieszczana na bonach, obligacjach i banknotach będących w obiegu na terenie Chorwacji w XIX i XX wieku.

Historia thumb|1 kuna z okresu Niepodległego Państwa Chorwackiego Lata 1941–1945 10 kwietnia 1941 roku proklamowano Niepodległe Państwo Chorwackie (NPCh), któremu przewodził Ante Pavelić. Walutą nowego państwa, na mocy dekretu z 7 lipca 1941 roku, została kuna. Jedna kuna dzieliła się na 100 banic. Dekret z 25 września 1942 roku wprowadził do obiegu monety. W głównym obiegu znajdowały się przede wszystkim banknoty. Na terytorium podlegającym władzy NPCh w obiegu znajdowały się także monety próbne, nieoficjalne monety, a także kupony wydawane przez trzy miasta. Antyfaszystowska Rada Wyzwolenia Narodowego Jugosławii wprowadziła do obiegu własne obligacje stanowiące środek płatniczy na zajętych przez siebie terytoriach.

Po rozpadzie Jugosławii W 1991 roku Narodowy Bank Chorwacji wyemitował tymczasowego dinara, który znajdował się w obiegu do 30 maja 1994 roku. Kuna została ponownie wprowadzona 30 maja 1994 roku. Do końca 1994 roku obowiązywał okres przejściowy i wymiany dinara na kunę.

Wybór nazwy waluty wiązał się z licznymi kontrowersjami. Chorwacki rząd bronił swojego wyboru, zwracając uwagę na historyczne nawiązanie do handlu skórami kun, podczas gdy przeciwnicy nazwy podkreślali, że sugeruje ona ciągłość pomiędzy wojennym reżimem i odtworzonym demokratycznym państwem chorwackim. Jako alternatywę proponowano m.in. nazwy kruna czy banica.

Emitentem kuny był Narodowy Bank Chorwacji. Druk banknotów o nominałach 1000, 500, 20, 10 kun odbywał się w monachijskiej drukarni Giesecke & Devrient, a banknoty o nominałach 200, 100 i 50 kun były drukowane przez Österreichische Banknoten und Sicherheitsdruck. Monety były bite przez Chorwacką Mennicę (przed listopadem 2021 roku pod nazwą Chorwacki Instytut Monetarny).

Przyjęcie euro 1 czerwca 2022 roku Komisja Europejska poinformowała w raporcie, że Chorwacja jest gotowa na wejście do strefy euro do 1 stycznia 2023 roku. Komisja uznała, że ustawodawstwo Chorwacji jest zgodne z wymogami Traktatu i Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych. Ostatnie akty prawne upoważniające Chorwację do wejścia do strefy euro zostały zatwierdzone 12 lipca, kurs wymiany został ustalony na 7,53450 kuny za 1 euro. Tego samego dnia Rada UE zatwierdziła przyjęcie Chorwacji do strefy euro z dniem 1 stycznia 2023 roku. Na okres od 1 do 14 stycznia zachowano możliwość płatności w obu walutach, choć reszta powinna być wydawana tylko w euro. Wyjątek stanowiły sytuacje, w których sprzedawca fizycznie nie miał wystarczającej ilość waluty euro. Przelicznik ustalono na stałym poziomie: 7,53450 kuny za 1 euro. Wedle tego przelicznika wprowadzono obowiązek podawania na sklepowych półkach cen w obu walutach od 5 września 2022 do 31 grudnia 2023 roku.

Monety

Motywy chorwackich monet na awersach przedstawiały florę i faunę tego kraju. Od 1993 roku wybijane były monety ze zwyczajowymi (chorwackimi) nazwami gatunków roślin i zwierząt, natomiast od 1994 roku wybijano również monety z naukowymi nazwami przedstawionych roślin i zwierząt. Monety były wybijane przez Chorwacką Mennicę w Zagrzebiu. Wartość Wizerunek Średnica Waga Skład Motyw Awers Rewers1 lipaAwers i rewers17 mm0,7 g stop aluminium i magnezugałązka lipy, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacjikolba kukurydzy, data 2 lipyAwers i rewers 19 mm 0,92 g gałązka lipy, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, chorwacki splot gałązka winorośli z kiścią winogron, data5 lipAwers i rewers18 mm2,5 g stal pokryta brązemgałązka lipy, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacjigałązka dębu z żołędziam, data10 lipAwers i rewers20 mm3,25 ggałązka lipy, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, chorwacki splotkwitnący tytoń, data20 lipAwers i rewers18,5 mm2,9 g stal niklowanagałązka lipy, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, chorwacki splotgałązka oliwna z oliwkami, data50 lipAwers i rewers20,5 mm3,65 ggałązka lipy, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, chorwacki splotdegenia welebicka, data1 kunaAwers i 22,5 mm5 g stop miedzi, niklu, cynkubiegnąca w prawo kuna, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, gałązka oliwna i kłos pszenicysłowik, data2 kunyAwers i rewers24,5 mm6,2 gbiegnąca w prawo kuna, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, gałązka dębu i gałązka laurutuńczyk, data5 kunAwers i rewers26,5 mm7,45 gbiegnąca w prawo kuna, nominał, nazwa państwa, herb Chorwacji, gałązka dębu i gałązka lauruniedźwiedź brunatny, data

Banknoty Wartość Wizerunek Wymiary Kolor Motyw Emisje Awers Rewers5 kunAwers i rewers122 × 61 mmzielonyFran Krsto (1643–1671) i Petar Zrinski (1621–1671)Zamek Varaždin i jego plan 9 lipca 2001 10 kunAwers i rewers 126 × 63 mmszary, brązowy Juraj Dobrila (1812-1882), biskup z Triestu i Poreča Starożytny rzymski amfiteatr w Puli, obrys istryjskiego miasteczka Motovun 20 kunAwers i rewers 130 × 65 mmczerwony chorwacki ban Josip Jelačić (1801 – 1859) Zameczek Eltz w Vukovarze 16 sierpnia 2001 18 marca 2013 50 kunAwers i rewers 134 × 67 mmniebieski chorwacki renesansowy poeta Ivan Gundulić (1589-1638) Historyczne centrum Dubrownika, dubrownicki Pałac Rektorski 25 listopada 2002 100 kunAwers i rewers 138 × 69 mmpomarańczowy, brązowy chorwacki ban i poeta Ivan Mažuranić (1814 – 1890) Kościół św. Wita w Rijece i jego obrys 3 czerwca 2002 1 lipca 2013 200 kunAwers i rewers 142 × 71 mmbrązowy chorwacki polityk Stjepan Radić (1871 – 1928), przeciwnik idei Wielkiej Serbii Budynek sztabu wojskowego w Osijeku, tamtejsza twierdza 12 sierpnia 2002 1 lipca 2013 500 kunAwers i rewers 146 × 73 mmoliwkowy Marko Marulić (1450-1524), pisarz, ojciec literatury chorwackiej Pałac Dioklecjana w Splicie 30 maja 1994 1000 kunAwers i rewers 150 × 75 mmniebieski, szary chorwacki polityk Ante Starčević (1823-1896) Rzeźba konna pierwszego króla chorwackiego Tomisława I, katedra w Zagrzebiu 30 maja 1994

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Banknoty chorwackie na stronie Chorwackiego Banku Narodowego Katalog suvremenog hrvatskog novca

Kategoria:Waluty zastąpione przez euro Kategoria:Gospodarka Chorwacji Kategoria:Historia Chorwacji Kategoria:Historyczne jednostki monetarne Europy