Województwo opolskie – jedno z 16 województw w Polsce leżące w południowej części kraju. Obejmując obszar o powierzchni 9412 km² jest obecnie najmniejszym województwem w Polsce. Według danych z 31 grudnia 2025 r. było też województwem z najmniejszą liczbą mieszkańców – 923 536 mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Opole.

Historia

mały|lewo|Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa opolskiego thumb|Województwo w latach 1950–1975 Pierwsze województwo opolskie zostało utworzone w 1950 r., w 1975 odłączone od niego zostały powiat raciborski i powiat oleski; ten ostatni, powiększony terytorialniePrzyłączono do niego m.in. Dobrodzień, który w przeszłości znajdował się w powiecie lublinieckim., powrócił w granice województwa w wyniku reformy administracyjnej w 1999 r.

Województwo opolskie utworzono w 1950 roku na mocy ustawy z dnia 28 czerwca 1950 rokuUstawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa ()., w wyniku podziału województwa śląsko-dąbrowskiego na województwo katowickie i opolskie. Do województwa opolskiego dołączono powiat brzeski i powiat namysłowski z województwa wrocławskiego. Nowe województwo, liczące 9506 km², było najmniejszym w ówczesnej Polsce. Według danych z 1950 ponad 50% ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, około 25% mieszkańców województwa stanowili KresowianieAtlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl. 53., .Stanisław Rospond, Polszczyzna Śląska, 1970, s. 160.. W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnejUstawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (). powstało nowe województwo opolskie: powiat raciborski przyłączono do województwa katowickiego, a niemal cały powiat oleski do nowo utworzonego województwa częstochowskiego (2 z 8 jednostek pozostały w województwie opolskim). Od 1999 roku, wobec likwidacji województwa częstochowskiego, powiat oleski jest ponownie częścią woj. opolskiego.mały|Krainy historyczne woj. opolskiego i Polski na tle współczesnych granic administracyjnych Geografia mały|Mapa fizyczna województwa mały|Flaga urzędowa województwa z herbem

Według danych z 1 stycznia 2026 r. powierzchnia województwa wynosi 9411,62 km².

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. opolskim lasy obejmowały powierzchnię 249,8 tys. ha, co stanowiło 26,5% jego powierzchni.

Położenie administracyjne Województwo jest położone w południowo-zachodniej Polsce i graniczy z: Czechami (z krajami morawsko-śląskim i ołomunieckim) na długości 192,4 km na południu oraz z województwami: dolnośląskim na długości 193,7 km na zachodzie łódzkim na długości 56,2 km na północnym wschodzie śląskim na długości 230,9 km na wschodzie wielkopolskim na długości 47,7 km na północy

Położenie historyczne Większość obszarów województwa stanowi zachodnią część Górnego Śląska, natomiast cały region jest często określany Śląskiem Opolskim, nie do końca poprawnie, gdyż północno-wschodnie skrawki województwa (gmina Praszka i gmina Rudniki)„Praszka jest jedną z najstarszych osad w dawnej ziemi wieluńskiej”, w: „Tereny gminy [Rudniki] historycznie wchodziły w skład ziemi wieluńskiej”, w: nie leżą na historycznym Śląsku, lecz na Ziemi Wieluńskiej. Zachodnia część obecnego województwa obejmują tereny historycznego Dolnego Śląska: większa część ziemi brzeskiej oraz ziemię namysłowską, które do 1950 roku należały do województwa wrocławskiego. Również takie miasta jak Nysa, Grodków, Otmuchów, Paczków i Głuchołazy położone są na terenach historycznego Dolnego Śląska (dawne księstwo nyskie)Tereny wchodzące w skład księstwa nyskiego w: Historia biskupiego księstwa nyskiego.. Prudnik i jego najbliższe okolice w średniowieczu stanowiły część Moraw (do 1337 roku). W południowej części województwa, w okolicy Kietrza znajduje się enklawa morawska.

Topografia W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 136 km, to jest 1°13′20″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 127 km, co w mierze kątowej daje 1°47′15″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów: północny: 51°11′40″ szer. geogr. N – działka ewidencyjna nr 365/3 (powiat namysłowski), południowy: 49°58′20″ szer. geogr. N – nurt Opawy pomiędzy słupkami granicznymi nr IV/71a a nr IV/71c (powiat głubczycki), zachodni: 16°54′28″ dług. geogr. E – słupek graniczny nr 200 (powiat nyski), wschodni: 18°41′43″ dług. geogr. E – pd.-wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 725 (powiat oleski).

Najwyższym punktem jest wierzchołek Biskupiej Kopy – 889 m n.p.m. Najwyżej położonymi miastami województwa są Głuchołazy i Prudnik.

Stosunki wodne Główną rzeką województwa jest Odra. Pozostałe większe rzeki województwa to Mała Panew oraz Nysa Kłodzka. Największymi jeziorami są zbiorniki sztuczne, tj. Jeziora Nyskie, Otmuchowskie i Turawskie.

Podział administracyjny

Województwo opolskie jest podzielone na 11 powiatów oraz 1 miasto na prawach powiatu (Opole).

Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017, liczba ludności stan na 30 czerwca 2020.

Herb Flaga Powiat Powierzchnia[km²] Ludność Gęstość zaludnienia[osób/km²] Lokata w Polsce według powierzchni Lokata w Polsce według ludności Przeciętna stopa bezrobocia(30 czerwca 2014)Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów ().Zadłużenie samorządu względem dochodów(2014), wspolnota.org.pl. Stopa urbanizacji 24px|link=Herb powiatu brzeskiego (opolskiego) 48px|link=Flaga powiatu brzeskiego (opolskiego) brzeski 875,96 102 158 139 20,5% 5,6% 56,5% 24px|link=Herb powiatu głubczyckiego 48px|Powiat nie posiada flagi głubczycki 672,63 67 231 323 17,7% 22,1% 45,77% 24px|link=Herb powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego 48px|link=Flaga powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego kędzierzyńsko-kozielski 625,13 150 243 129 12,9% 15,8% 64,19% 24px|link=Herb powiatu kluczborskiego 48px|link=Flaga powiatu kluczborskiego kluczborski 851,91 77 164 228 13,2% 52,3% 51,05% 24px|link=Herb powiatu krapkowickiego 48px|link=Flaga powiatu krapkowickiego krapkowicki 441,80 144 296 238 8,8% 20,6% 55,1% 24px|link=Herb powiatu namysłowskiego 48px|link=Flaga powiatu namysłowskiego namysłowski 748,18 57 194 338 17,5% 15,6% 37,67% 24px|link=Herb powiatu nyskiego 48px|link=Flaga powiatu nyskiego nyski 1223,88 111 79 56 18,0% 7,3% 52,70% 24px|link=Herb powiatu oleskiego 48px|link=Flaga powiatu oleskiego oleski 973,38 66 132 234 8,9% 15,1% 36,78% 24px|link=Herb powiatu opolskiego (opolskiego) 48px|link=Flaga powiatu opolskiego (opolskiego) opolski 1534,30 81 29 62 12,8% 6,2% 14,52% 24px|link=Herb powiatu prudnickiego 48px|link=Flaga powiatu prudnickiego prudnicki 571,55 96 268 281 17,4% 38,4% 52,76% 24px|link=Herb powiatu strzeleckiego 48px|link=Flaga powiatu strzeleckiego strzelecki 744,27 100 195 196 8,9% 16,1% 45,19% 24px|link=Herb Opola 48px|link=Flaga Opola Opole (m.n.p.p.) 148,88 860 341 82 6,3% 35,8% 100%

Podregiony statystyczne Województwo opolskie składa się z 2 podregionów statystycznych (GUS)Klasyfikacja jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS). – zgodnych ze standardem NUTS Unii Europejskiej: podregion nyski (kod 523) obejmuje 5 powiatów: powiat nyski, powiat prudnicki, powiat brzeski, powiat namysłowski oraz powiat głubczycki podregion opolski (kod 524) obejmuje 1 miasto na prawach powiatu i 6 powiatów: Opole, powiat opolski, powiat krapkowicki, powiat oleski, powiat kędzierzyńsko-kozielski, powiat strzelecki oraz powiat kluczborski

Urbanizacja

W województwie opolskim jest 38 miast, w tym jedno na prawach powiatu.

Zestawienie na podstawie publikacji GUS z 30 czerwca 2020 roku.

Podkreślone zostały siedziby powiatów, a wytłuszczone miasta na prawach powiatu.

Największym miastem jest Opole. mały|Stare Miasto w Opolu mały|Starostwo w Kędzierzynie-Koźlu mały|Stare Miasto w Nysie mały|Zamek Piastów Śląskich w Brzegu mały|Rynek w Kluczborku mały|Rynek w Prudniku mały|Ruiny zamku w Strzelcach Opolskich Lp. Herb Miasto Powiat Ludność(30 czerwca 2020) Powierzchnia31 grudnia 2017 (km²) Gęstość zaludnienia(os./km²) 1. 24px|link=Herb Opola Opole m.n.p.p. Opole 2. 24px|link=Herb Kędzierzyna-Koźla Kędzierzyn-Koźle kędzierzyńsko-kozielski 3. 24px|link=Herb Nysy Nysa nyski 4. 26x26px|link=Herb Brzegu Brzeg brzeski 5. 24px|link=Herb Kluczborka Kluczbork kluczborski 6. 24px|link=Herb Prudnika Prudnik prudnicki 7. 24px|link=Herb Strzelec Opolskich Strzelce Opolskie strzelecki 8. 24px|link=Herb Namysłowa Namysłów namysłowski 9. 24px|link=Herb Krapkowic Krapkowice krapkowicki 10. 24px|link=Herb Głuchołaz Głuchołazy nyski 11. 24px|link=Herb Głubczyc Głubczyce głubczycki 12. 24px|link=Herb Zdzieszowic Zdzieszowice krapkowicki 13. 24px|link=Herb Olesna Olesno oleski 14. 24px|link=Herb Ozimka Ozimek opolski 15. 24px|link=Herb Grodkowa Grodków brzeski 16. 24px|link=Herb Praszki Praszka oleski 17. 24px|link=Herb Paczkowa Paczków nyski 18. 24px|link=Herb Zawadzkiego Zawadzkie strzelecki 19. 24px|link=Herb Gogolina Gogolin krapkowicki 20. 24px|link=Herb Otmuchowa Otmuchów nyski 21. 24px|link=Herb Niemodlina Niemodlin opolski 22. 24px|link=Herb Kietrza Kietrz głubczycki 23. 24px|link=Herb Wołczyna Wołczyn kluczborski 24. 24px|link=Herb Lewina Brzeskiego Lewin Brzeski brzeski 25. 24px|link=Herb Głogówka Głogówek prudnicki 26. 24x24px|link=Herb Tułowic Tułowice opolski 27. 24px|link=Herb Dobrodzienia Dobrodzień oleski 28. 24px|link=Herb Byczyny Byczyna kluczborski 29. 24px|link=Herb Kolonowskiego Kolonowskie strzelecki 30. 24px|link=Herb Baborowa Baborów głubczycki 31. 24px|link=Herb Prószkowa Prószków opolski 32. 24px|link=Herb Leśnicy Leśnica strzelecki 33. 24px|link=Herb Gorzowa Śląskiego Gorzów Śląski oleski 34. 24px|link=Herb Białej Biała prudnicki 35. 24px|link=Herb Korfantowa Korfantów nyski 36. 24px|link=Herb Ujazdu (województwo opolskie) Ujazd strzelecki 37. 24px|link=Herb Strzeleczek Strzeleczki krapkowicki 38.24px|link=Herb BranicBranicegłubczycki

Demografia Dane z 31 grudnia 2025 roku: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 923 536 100 477 645 51,72 445 891 48,28powierzchnia 9 411,62 km²gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 98,1 50,8 47,3

Województwo zamieszkuje w centrum i na wschodzie ludność autochtoniczna, identyfikująca się głównie jako Niemcy oraz Ślązacy. Obecnie większość mieszkańców województwa (ok. 2/3) stanowi ludność napływowa (oraz ich potomkowie), która przybyła na ten teren po roku 1945, w związku z przekazaniem przez Związek Sowiecki oraz Aliantów Zachodnich wcześniej niemieckiej części Górnego Śląska PolsceDanuta Berlińska. 1999. Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości. Opole: Stowarzyszenie Instytut Śląski i Państwowy Instytut Naukowy-Instytut Śląski w Opolu; Tomasz Kamusella. 2001. Podstawowe parametry do konstrukcji historii regionu Śląsk Opolski (s 10-24). 2001. Śląsk Opolski. No 3.. Językiem dnia codziennego ludności niemieckiej i śląskiej jest dialekt śląskiNiemcy w województwie opolskim w 2010 roku: pytania i odpowiedzi: badania socjologiczne członków Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim. 2011. Gliwice i Opole: Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej.. Etnicznie polska ludność składa się ze Ślązaków i osadników z międzywojennej Polski centralnej oraz (tzw. Kresowiaków) ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej (tzw. Kresów) zagarniętych przez Związek Sowiecki, a obecnie leżących w granicach Litwy, Białorusi i Ukrainy. Duża grupa etnograficzna Opolan, dzieląca się także na mniejsze, nie stanowi obecnie odnośnika identyfikacyjnego dla współczesnych mieszkańców województwa opolskiego. Owi Opolanie to dzisiejsi Niemcy i Ślązacy.

Piramida wieku mieszkańców W. opolskiego w 2014 690x480px

+LiczbaUdziałPolacy (Bez innych deklaracji)837 34387,76%Inna niż polska116 79012,24%Ślązacy