Żmija turecko-irańska (Montivipera wagneri) – jadowity gatunek węża z rodziny żmijowatych (Viperidae).
Opis thumb|left|250px Dorasta maksymalnie do 70–95 cmMallow D, Ludwig D, Nilson G. 2003. True Vipers: Natural History and Toxinology of Old World Vipers. Krieger Publishing Company, Malabar, Florida. 359 pp. ..
Głowa względnie duża, wydłużona i odróżniająca się od szyi. Pysk zaokrąglony, pokryty małymi łuskami. Oczy w szerokim kontakcie z łuskami nadoczodołowymi. Na szczycie głowy 6–7 łusek międzyoczodołowych. 12–13 podwargowych i 9 nadwargowych. Te drugie oddzielone od oka przez 1–2 rzędy łusek. Nozdrze ulokowane przy pojedynczej łusce nosowej.
Środkowa część ciała posiada 23 rzędy łusek grzbietowych, 2–3 łuski przedbrzuszne, 161–170 brzusznych. Odbytowa pojedyncza.
Wzór składa się z rzadko połączonych plamek i cętek biegnących od tyłu głowy do ogona na szarym tle. Plamki te zabarwione są na jasnobrązowo do żółtobrązowego i pomarańczowego z czarną obwódką. Pojedyncza plamka rozpościera się na 4–8,5 łuski.
Na szczycie głowy znajdują się zwykle 2 czarne wydłużone plamy, tworzące literę V bez miejsca połączenia odcinków. Od kącika oka do kąta ust biegnie czarny prążek.
Występowanie Góry wschodniej Turcji i przyległy północno-zachodni Iran. Lokalizacja typowa: „sąsiedztwo jeziora Urmia” (prowincja Azerbejdżan Zachodni w północno-zachodnim Iranie). Według danych IUCN (2008) występuje już tylko w Turcji.
Siedlisko Występuje na wysokości od 1600 do 1900 metrów n.p.m. na terenach skalistych i trawiastych.
Status IUCN klasyfikuje gatunek jako krytycznie zagrożony (critically endangered). Spadek liczebności oszacowano na ponad 80% w ciągu 3 pokoleń (18 lat). Gatunek zagrożony jest z powodu łapania tych węży, by sprzedawać je jako zwierzęta domowe. Zagraża mu także budowa kompleksu zapór wodnych na rzece Araks.
Szacuje się, że całkowita liczebność osobników dojrzałych jest mniejsza niż 2500.
Przypisy
Kategoria:Żmijowate Kategoria:Łuskonośne Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1984 roku Kategoria:Fauna Turcji Kategoria:Fauna Iranu