Stronnictwo Wielkiej Polski – partia polityczna o charakterze narodowo-radykalnym, istniejąca w pierwszej połowie 1934.
Tworzenie ugrupowania rozpoczął we wrześniu 1933 Michał Howorka, były działacz Ruchu Młodych, który po delegalizacji OWP nie wstąpił do Stronnictwa Narodowego.
4 marca 1934 w Poznaniu odbył się zjazd 300 zwolenników Howorki, na którym powołano Stronnictwo Wielkiej Polski. Było to pierwsze w Polsce ugrupowanie narodowo-radykalne i zrywające wspólnotę organizacyjną z innymi ugrupowaniami narodowymi. W szeregach organizacji działali m.in. Michał Howorka, Przemysław Warmiński, Stanisław Nycz i Edward Budniak. Przystąpiło do niego też działające od 1933 r. w Toruniu Stowarzyszenie Wielkiej Polski.
Program polityczny ugrupowania zawarł Michał Howorka w broszurze "Walka o Wielką Polskę" (1934). W programie swoim, SWP głosiło m.in., iż stronnictwo opiera się na robotnikach i chłopach, nie obejmuje natomiast bogatych warstw społeczeństwa. "Nie żądajmy od klas posiadających – pisał Howorka – aby otwarcie i jasno stali w naszych szeregach, ale mamy zupełne prawo powiedzieć, że tych szkodników społecznych, którzy prawo własności nadużywają ze szkodą dla obozu narodowego mamy prawo zlikwidować i zlikwidujemy". W programie znalazły się elementy antyniemieckie, antysemickie, przeciwstawiające się ówczesnej dyktaturze sanacyjnej, masonerii, socjalistom i komunistom.
SWP wprowadziło do programu nacjonalistycznego elementy rasistowskie. Do grupy mogli dołączać wyłącznie "Aryjczycy". Autorem rasistowskich koncepcji grupy był Bolesław Kwella, który uważał, że białe narody są predestynowane do rządzenia pozostałymiJ. Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 262.. W związku z radykalnymi poglądami odrzucano możliwość asymilacji Żydów. Zamiast tego proponowano, żeby ich wywłaszczyć, zamknąć w obozach koncentracyjnych i zmusić do wyjazduJ. Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 263.. Jednocześnie nie dopuszczano możliwości mieszania się rasJ. Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 263.. Działacze próbowali łączyć rasizm z chrześcijaństwem, głosząc doktrynę "aryjskiego chrześcijaństwaJ. Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 263..
Nie ukrywano, że doktryna ugrupowania jest inspirowana nazizmem i faszyzmem włoski. Przychylnie patrzono także na imperialną Japonię. Adolf Hitler był dla SWP „pierwszym nowoczesnym pogromcą żydostwa”. Howorka doceniał to, że narodowy socjalizm narodził się w katolickiej Bawarii. W polityce zagranicznej postulowano sojusz z III Rzeszą i stworzenie "bloku aryjskiego"J. Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 267..
Organami prasowymi SWP były "Nowa Polska" i "Szczerbiec". W 1936 r. ideolog niedziałającej już SWP, Stanisław Nycz, założył miesięcznik "Gród i Wieś", gdzie pochwalano faszyzm włoski i niemieckiJ. Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, s. 284..
Stronnictwo Wielkiej Polski posiadało kilkanaście oddziałów na terenie ówczesnego powiatu poznańskiego, skupiających w sumie około 500 osób.
3 maja 1934 władze SWP podjęły decyzję o połączeniu z Obozem Narodowo-Radykalnym.
Przypisy
Bibliografia Z. Kaczmarek, Secesje Młodych w Obozie Narodowym w Wielkopolsce w latach 1933–1934, w: Kwartalnik Historyczny, R. LXXXIV, z. 3, 1977 s. 617–624.
Jarosław Tomasiewicz: W kierunku nacjokracji. Tendencje autorytarne, totalistyczne i profaszystowskie w polskiej myśli politycznej (1933–1939): narodowcy – narodowi radykałowie – narodowi socjaliści. Katowice 2019, s. 259-268
Kategoria:Partie i ugrupowania narodowe w II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie faszystowskie partie i ugrupowania Kategoria:Polskie skrajnie prawicowe partie polityczne Kategoria:Rasizm w Polsce Kategoria:Narodowy radykalizm