Speedway 2. Ekstraliga – druga w hierarchii klasa ligowych rozgrywek żużlowych w Polsce. Organizowana w latach 1948–1950 i ponownie od sezonu 1955 (do 1999 pod nazwą II liga żużlowa, a następnie do 2023 jako I liga żużlowa), przekształcona na zawodową przed sezonem 2024.

Rozgrywki ligowe w Polsce ruszyły w 1948 roku. Komisja Sportowa PZM wytypowała wówczas szesnaście klubów, które w pierwszej kolejności rywalizowały w eliminacjach. Prawo startu na pierwszym poziomie ligowym wywalczyło dziewięć zespołów, natomiast pozostałe siedem, do których dokooptowano jeszcze dwa, utworzyło drugi poziom. Po sezonie 1999 II ligę przemianowano na I ligę (dotychczas pod tą nazwą funkcjonowała najwyższa klasa rozgrywkowa), którą od sezonu 2024 zastąpiła w pełni zawodowa Speedway 2. Ekstraliga.

Do 2023 roku zarządzana przez Polski Związek Motorowy (Główną Komisję Sportu Żużlowego), zaś od listopada 2023 przez Ekstraligę Żużlową. Od tego czasu do udziału w jej rozgrywkach zostają dopuszczone wyłącznie kluby posiadające status profesjonalny (tj. działające w formie spółki akcyjnej lub sportowej spółki akcyjnej), które – po spełnieniu wszelkich niezbędnych kryteriów – otrzymały roczną licencję na występy na tym szczeblu (możliwe jest również wydawanie tzw. licencji warunkowych).

Nazwy ligi II liga (1948–1999) I liga (2000–2023) Nice 1. Liga (2011–2019) eWinner 1. Liga (2020–2022) Speedway 2. Ekstraliga (2024–) Metalkas 2. Ekstraliga (2024–)

Format Sezon ligowy składa się z dwóch części: rundy zasadniczej (każdy z każdym mecz u siebie i na wyjeździe) i rundy finałowej (play-off). W ramach rundy zasadniczej przeprowadzanych jest 14 kolejek ligowych (w każdej po 4 mecze) – 7 w I fazie i 7 w II fazie (rewanżowej). Za zwycięstwo w poszczególnym spotkaniu drużyna otrzymuje 2 punkty, za remis 1 punkt, a za porażkę 0 punktów. W II fazie rundy zasadniczej lepszy zespół w dwumeczu dostaje dodatkowo tzw. punkt bonusowy.

Od sezonu 2025 Ekstraliga Żużlowa wprowadziła nowy system rozgrywkowy. Drużyny z miejsc 1-4 walczą w fazie play-off. Lider klasyfikacji po rundzie zasadniczej otrzymuje pierwszeństwo wyboru swojego półfinałowego rywala, a dwie pozostałe drużyny mierzą się w drugim półfinale. Zwycięzcy meczów w fazie play-off mierzą się w dwumeczu finałowym, natomiast przegrani kończą sezon na pozycjach 3-4. Zwycięzca finału awansuje bezpośrednio do Speedway Ekstraligi, natomiast przegrany trafia do baraży, w których mierzy się z przedostatnią drużyną SE. Drużyny z miejsc 5-8 rywalizują w fazie play-down. Drużyna z 5. miejsca po rundzie zasadniczej otrzymuje prawo wyboru swojego przeciwnika, a dwie pozostałe drużyny mierzą się w drugim starciu. Zwycięzcy meczów w fazie play-down kończą sezon na pozycjach 5-6, a przegrane zespoły mierzą się w dwumeczu o 7. miejsce. Zwycięzca zapewnia sobie utrzymanie, natomiast przegrany spada bezpośrednio do Krajowej Ligi Żużlowej.

Triumfatorzy Zestawienie SezonI miejsceII miejsceIII miejsceII liga żużlowa1948Polonia BytomRKM-Budowlani RybnikPolonia Bydgoszcz1949Polonia-Gwardia BydgoszczCTCiM CzęstochowaGKM-Związkowiec Gdańsk1950Gwardia BydgoszczWłókniarz CzęstochowaCWKS WarszawaW latach 1951–1954 rozgrywki nie odbywały się.1955Górnik RybnikSparta ŁódźWłókniarz Częstochowa1956W sezonie 1956 rozgrywki II ligi przeprowadzono w dwóch grupach („Północ” i „Południe”), nie ustalając łącznej klasyfikacji końcowej.Włókniarz CzęstochowaStal Gorzów WielkopolskiAMK KatowiceStal ŚwiętochłowiceKKS OstroviaZKS Stal Rzeszów1957ZKS Stal RzeszówUnia LesznoSkra Warszawa1958SKS Start GnieznoKKS Kolejarz RawiczTramwajarz Łódź1959ZKS Stal RzeszówUnia TarnówStal Gorzów Wielkopolski1960Sparta WrocławBKS Wanda KrakówTramwajarz Łódź1961Stal Gorzów WielkopolskiUnia TarnówTramwajarz Łódź1962KS Śląsk ŚwiętochłowiceZgrzeblarki Zielona GóraStal Toruń1963–1964W latach 1963–1968 rozgrywki ligowe były przeprowadzane w cyklu dwuletnim, choć medalistów mistrzostw Polski ustalano co roku.Unia TarnówZgrzeblarki Zielona GóraKarpaty KrosnoWłókniarz CzęstochowaKarpaty KrosnoZgrzeblarki Zielona GóraZgrzeblarki Zielona GóraUnia TarnówKarpaty Krosno1965–1966Włókniarz CzęstochowaUnia TarnówKS Kolejarz OpoleUnia LesznoWłókniarz CzęstochowaKS Kolejarz OpoleWłókniarz CzęstochowaUnia TarnówKS Kolejarz Opole1967–1968KS Śląsk ŚwiętochłowiceUnia LesznoKS Kolejarz OpoleKS Śląsk ŚwiętochłowiceUnia LesznoRKS Motor LublinKS Śląsk ŚwiętochłowiceUnia LesznoKS Kolejarz Opole1969KS Kolejarz OpoleUnia LesznoUnia Tarnów1970Unia TarnówZKS Stal RzeszówZgrzeblarki Zielona Góra1971Zgrzeblarki Zielona GóraWłókniarz CzęstochowaUnia Leszno1972Unia LesznoGKS Wybrzeże GdańskStal Toruń1973Sparta WrocławStal ToruńGKS Wybrzeże Gdańsk1974KS Kolejarz OpoleGKS Wybrzeże GdańskRKS Motor Lublin1975Falubaz Zielona GóraStal ToruńKS Śląsk Świętochłowice1976RKS Motor LublinKS Śląsk ŚwiętochłowiceUnia Tarnów1977Falubaz Zielona GóraKS Śląsk ŚwiętochłowiceSKS Start Gniezno1978Sparta WrocławRKS Motor LublinUnia Tarnów1979SKS Start GnieznoRKS Motor LublinZKS Stal Rzeszów1980KS Kolejarz OpoleZKS Stal RzeszówKS Śląsk Świętochłowice1981ZKS Stal RzeszówRKS Motor LublinGKM Grudziądz1982RKS Motor LublinUnia TarnówWłókniarz Częstochowa1983KS ROW RybnikGKM GrudziądzKS Śląsk Świętochłowice1984KS Śląsk ŚwiętochłowiceUnia TarnówKKS Ostrovia1985Unia TarnówRKS Motor LublinSKS Start Gniezno1986SKS Start GnieznoKS Śląsk ŚwiętochłowiceKKS Ostrovia1987KS Kolejarz OpoleWłókniarz CzęstochowaSparta Wrocław1988KKS OstroviaSparta WrocławRKS Motor Lublin1989RKS Motor LublinKS Kolejarz OpoleWłókniarz Częstochowa1990Unia TarnówSparta WrocławKS Kolejarz Opole1991ZKS Stal RzeszówWłókniarz CzęstochowaGKS Wybrzeże Gdańsk1992KS ROW RybnikUnia LesznoSKS Start Gniezno1993GKS Wybrzeże GdańskWłókniarz CzęstochowaTS Polonia Piła1994TS Polonia PiłaZKS Stal RzeszówRKM Rybnik1995SKS Start GnieznoGKM GrudziądzUnia Leszno1996Unia LesznoZKŻ Zielona GóraGKS Wybrzeże Gdańsk1997GKM GrudziądzTŻ Iskra Ostrów WielkopolskiUnia Tarnów1998WTS WrocławGKS Wybrzeże GdańskWłókniarz Częstochowa1999Włókniarz CzęstochowaZKŻ Zielona GóraTŻ OpoleI liga żużlowa2000ZKŻ Zielona GóraGKM GrudziądzRKM Rybnik2001GKS Wybrzeże GdańskTŻ Iskra Ostrów WielkopolskiŻKS Krosno2002ZKŻ Zielona GóraSKS Start GnieznoRKM Rybnik2003RKM RybnikUnia TarnówTŻ Lublin2004GKS Wybrzeże GdańskTŻ LublinZKS Stal Rzeszów2005ZKS Stal RzeszówKM OstrówRKM Rybnik2006ZKŻ Zielona GóraKM OstrówTŻ Start Gniezno2007Stal Gorzów WielkopolskiKM OstrówGKŻ Wybrzeże Gdańsk2008Polonia BydgoszczGKŻ Wybrzeże GdańskKM Ostrów2009Unia Tarnów Lokomotīve DyneburgSpeedway Stal Rzeszów2010Speedway Stal RzeszówGKS Wybrzeże Gdańsk SATŻ Start Gniezno2011Polonia BydgoszczGKS Wybrzeże Gdańsk SATŻ Start Gniezno2012TŻ Start GnieznoGTŻ GrudziądzKMŻ Lublin2013GKS Wybrzeże Gdańsk SAGTŻ Grudziądz Lokomotīve Dyneburg2014Speedway Stal RzeszówKŻ Orzeł ŁódźGKM Grudziądz SA2015 Lokomotīve DyneburgŻKS OstroviaŻKS ROW Rybnik2016 Lokomotīve DyneburgKŻ Orzeł ŁódźWłókniarz Częstochowa2017Unia TarnówGKŻ Wybrzeże Gdańsk Lokomotīve Dyneburg2018Speedway LublinROW Rybnik SAGTM Start Gniezno2019ROW Rybnik SATŻ OstroviaGTM Start Gniezno2020KS ToruńGTM Start GnieznoKŻ Orzeł Łódź2021TŻ OstroviaWilki KrosnoROW Rybnik SA2022Wilki KrosnoZKŻ Zielona GóraPolonia Bydgoszcz2023ZKŻ Zielona GóraROW Rybnik SAPolonia BydgoszczSpeedway 2. Ekstraliga2024ROW Rybnik SAPolonia BydgoszczTŻ Ostrovia2025Unia LesznoPolonia BydgoszczWilki Krosno2026Polonia BydgoszczPSŻ PoznańROW Rybnik SA

Klasyfikacja Stan po sezonie 2026

Lp.KlubI mscII mscIII mscRazem1.ZKŻ Zielona GóraTakże jako Zgrzeblarki Zielona Góra oraz Falubaz Zielona Góra.841132.Speedway Stal RzeszówTakże jako ZKS Stal Rzeszów.734W tym raz z podziałem na grupy.143.Unia Tarnów574164.Polonia BydgoszczTakże jako Polonia-Gwardia Bydgoszcz oraz Gwardia Bydgoszcz.Uwzględniono starty sekcji klubu BKS „Polonia”, który został rozwiązany po sezonie 2003, oraz stowarzyszenia BTŻ „Polonia”, które za zgodą władz PZM zajęło miejsce dotychczasowego klubu w rozgrywkach, i wywodzącej się z niego spółki ŻKS „Polonia Bydgoszcz” SA.523105.KS Śląsk ŚwiętochłowiceTakże jako Stal Świętochłowice.433106.WTS WrocławTakże jako Sparta Wrocław.42177.KS Kolejarz Opole4138SKS Start Gniezno41389.Włókniarz CzęstochowaTakże jako CTCiM Częstochowa.Uwzględniono starty stowarzyszenia CKM „Włókniarz” oraz dwóch wywodzących się z niego spółek – CKM „Włókniarz” SA, której władze PZM odebrały licencję po sezonie 2014, i „Włókniarz Częstochowa” SA, która powstała pośrednio po odebraniu licencji tej pierwszej.3651410.RKS Motor Lublin3429Unia Leszno342912.GKS Wybrzeże Gdańsk333913.KS ROW RybnikTakże jako RKM-Budowlani Rybnik oraz Górnik Rybnik.31–414.ROW Rybnik SATakże jako ŻKS ROW Rybnik.223715. Lokomotīve Dyneburg212516.Stal Gorzów Wielkopolski211417.GKŻ Wybrzeże GdańskTakże jako GKS Wybrzeże Gdańsk SA.Uwzględniono starty stowarzyszenia GKŻ „Wybrzeże” oraz dwóch wywodzących się z niego spółek – GKS „Wybrzeże” SA, której władze PZM odebrały licencję po sezonie 2014, i Wybrzeże Gdańsk SA, która powstała pośrednio po odebraniu licencji tej pierwszej.141618.GKM Grudziądz131519.KS ToruńTakże jako Stal Toruń.122520.KKS Ostrovia112421.TŻ Ostrovia1113Wilki Krosno111323.RKM Rybnik1–4524.TŻ Start Gniezno1–3425.TS Polonia Piła1–1226.Polonia Bytom1––1Speedway Lublin1––128.KM Ostrów–31429.GKM Grudziądz SATakże jako GTŻ Grudziądz.–213KŻ Orzeł Łódź–21331.TŻ Iskra Ostrów Wielkopolski–2–232.Tramwajarz ŁódźTakże jako Sparta Łódź.–13433.GTM Start Gniezno–12334.TŻ Lublin–11235.KKS Kolejarz Rawicz–1–1BKS Wanda Kraków–1–1ŻKS Ostrovia–1–1PSŻ Poznań–1–139.GKM-Związkowiec Gdańsk––11CWKS Warszawa––11AMK Katowice––11Skra Warszawa––11Karpaty Krosno––11TŻ Opole––11ŻKS Krosno––11KMŻ Lublin––11Italiką oznaczono nieaktywne kluby.

Uwagi

Przypisy