thumb|Powierzchnia gminy według podziału na miasto i obszary wiejskie (w km kw.); za 2005 thumb|Liczba mieszkańców gminy według podziału na miasto i obszary wiejskie (według stałego zameldowania); za 2005 r.) thumb|Struktura użytkowania gruntów w gminie; za 2005 thumb|Widok z Wisły na Solec Kujawski thumb|Stawy w Otorowie-Makowiskach widziane ze zbocza wydmy śródlądowej thumb|Wały przeciwpowodziowe na terenie zalewowym Wisły w Łęgnowie – Otorowie thumb|RCN Solec Kujawski na byłym poligonie Kabat w Puszczy Bydgoskiej thumb|Las porastający wydmy śródlądowe thumb|Widok ze Szwedzkiej Góry – najwyższej wydmy w Puszczy Bydgoskiej thumb|Studzienieckie Łąki koło Chrośnej thumb|Rezerwat przyrody Łażyn – zamarły starodrzew sosny thumb|Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Solcu Kujawskim thumb|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Solcu Kujawskim – dawny zbór ewangelicki thumb|Solec Kujawski (stacja kolejowa) thumb|Kolejowa wieża ciśnień w Solcu Kujawskim thumb|Solecki Dom Kultury thumb|JuraPark Solec thumb|Park wodny w Solcu Kujawskim thumb|Spichlerz pomennonicki w Otorowie, tzw. Czarna Warszawa thumb|Dawny młyn w Otorowie thumb|Pomnik zbrodni w Otorowie thumb|Puszcza Bydgoska w gminie Solec Kujawski Solec Kujawski – gmina miejsko-wiejska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim.
Siedzibą gminy jest miasto Solec Kujawski. Gmina stanowi 12,6% powierzchni i 15,1% ludności powiatu bydgoskiegoStudium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Solec Kujawski – Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XVI/138/08 Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim z dnia 27 czerwca 2008 roku. Odznacza się najwyższą lesistością w powiecie i w województwie kujawsko-pomorskim.
W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.
Położenie Gmina Solec Kujawski położona jest w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim. Od zachodu sąsiaduje z Bydgoszczą i gminą Nowa Wieś Wielka, od południa z gminą Rojewo w powiecie inowrocławskim, od wschodu z gminą Wielka Nieszawka, a od północy poprzez Wisłę z gminą Zławieś Wielka – obie w powiecie toruńskim. Stolica gminy – miasto Solec Kujawski położone jest 20 km od Bydgoszczy i 35 km od Torunia.
Sąsiednie gminy: Nowa Wieś Wielka, Rojewo, Wielka Nieszawka, Bydgoszcz, Zławieś Wielka.
Warunki naturalne Gmina Solec Kujawski położona jest w całości w mezoregionie Kotlina Toruńska, w dużej części w mikroregionie Wydmy Puszczy BydgoskiejŚrodowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996.. Przylega od północy do Wisły, a w części centralnej i południowej wznosi się na wysoki taras pradolinny o wysokości bezwzględnej 70–75 m n.p.m., który jest podstawową megaformą Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej. Charakterystycznym urozmaiceniem wyższych powierzchni terasowych są wydmy, porośnięte zwarcie Puszczą Bydgoską. Występujące w gminie Solecko-Chrośnieńskie pole wydm śródlądowych należy do sześciu największych kompleksów tego typu w Puszczy Bydgoskiej. Klasyczne wydmy paraboliczne, wały wydmowe oraz obiekty powstałe z przenikania różnych form terenowych posiadają wysokości względne dochodzące do 30 m, a bezwzględne – ponad 100 m n.p.m.Mrózek W., 1958. Wydmy Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej. [w:] R. Galon (red.), Wydmy śródlądowe Polski cz. II s.1-158.
Na południowych rubieżach gminy koło Chrośnej zlokalizowany jest ostaniec erozyjny w Kotlinie Toruńskiej, zbudowany z morenowych glin piaszczystych i wyniesiony kilka metrów wyżej niż poziom terasy pradolinnej.
Najwyższy punkt gminy 115,9 m n.p.m. znajduje się na szczycie Góry Szwedzkiej na północny wschód od Chrośnej. Jest to najwyższy szczyt w całej Puszczy Bydgoskiej. Najniższy punkt gminy stanowi natomiast brzeg Wisły (30 m n.p.m.).
Terasy zalewowe i nadzalewowe w pobliżu Wisły użytkowane są rolniczo. Dominującym rodzajem gleb występujących na terenie gminy są gleby bielicoziemne i piaskowe, nadające się jedynie do upraw leśnych. Powszechny w gminie (poza terasa zalewową) jest krajobraz eoliczny. Piaszczyste wydmy usypane przez wiatr występują zarówno na niższych terasach nadzalewowych, jak i na zasadniczej terasie pradolinnej. Jedynie w obrębie wysp glacjalnych oraz w rejonie Kabatu, Wypalenisk oraz Chrośnej występują grunty rolne i zabudowa.
Wzdłuż Wisły, na skraju Puszczy Bydgoskiej położone są szlaki komunikacyjne (droga, kolej) oraz większość jednostek osadniczych gminy. Największa z nich to miasto Solec Kujawski, pełniący funkcję centrum gminy ze względu na lokalizacje instytucji publicznych, usług oraz największą liczbę mieszkańców.
Wydmy Puszczy Bydgoskiej stanowią w większości teren bezodpływowy, a opady atmosferyczne zasilają wody podziemne. Jedynym większym ciekiem jest płynąca tuż za wschodnimi rubieżami gminy Zielona Struga, której dopływem jest m.in. Kanał Chrośniański. Z terasy pradolinnej ku Wiśle spływają pojedyncze cieki wodne np. Struga Otorowska, Struga Młyńska, Struga Solecka. Na łąkach nadwiślańskich istnieją rowy melioracyjne m.in. Rów Solecki, Kanał Przyłubie, Kanał Łęgnowo. Niektóre cieki np. w Rudach i Otorowie wykorzystano już w XV w. do napędu młynów wodnych, a obecnie miejscami są podpiętrzone tworząc stawy. W Makowiskach po II wojnie światowej urządzono kompleks stawów hodowlanych. Na terenie Puszczy Bydgoskiej po dawnych zastoiskach wodnych pozostało kilka zagłębień torfowiskowych i podmokłe łąki. Największe z nich to Studzienieckie Łąki, koło Chrośnej położone na południowej rubieży gminy.
Etnicznie gmina obejmuje zachodnią część Kujaw Nadwiślańskich nazywanych Kujawami Piaszczystymi lub Białymi w odróżnieniu od Kujaw Czarnych inowrocławskich.
Struktura powierzchni Miejsko-wiejska gmina Solec Kujawski zajmuje obszar o powierzchni 175,4 km², w tym miasto – 18,7 km² i tereny wiejskie – 156,7 km². Struktura powierzchni wygląda następująco: użytki rolne: 18,2% użytki leśne: 88,3%
Gmina należy do najbardziej zalesionych w województwie kujawsko–pomorskim, wyróżniając się pod tym względem także w kraju.
Demografia Stan obecny Dane z 31 grudnia 2019http://www.soleckujawski.pl/sites/default/files/stat._mieszkancow_wg_wieku_i_plci_-_cala_gmina.pdf (według faktycznego miejsca zamieszkania): Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 15 998 100 8284 51,8 7714 48,2gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 91,23 47,24 43,99 31 grudnia 2019 roku tereny miejskie zamieszkiwało 14 876 osób (93,0%), a tereny wiejskie – 1122 osoby (7,0%)http://www.soleckujawski.pl/sites/default/files/statystyka_ludnosci_-_ilosciowa_dla_calej_geografii.pdf.
Piramida wieku mieszkańców gminy Solec Kujawski w 2017 roku.alt=Piramida wieku gminy Solec Kujawski 2017|600x600px
Ewolucja demograficzna
Miejscowości Sieć osadniczą gminy tworzy miasto Solec Kujawski wraz z 4 osiedlami (jednostki pomocnicze miasta) i 14 miejscowościami wiejskimi o liczbie mieszkańców zawierającej się w przedziale od 1 do ok. 300. Są to: Chrośna, Otorowo, Makowiska, Przyłubie, Rudy, Wypaleniska i Kabat oraz leśnictwa: Chojnaty, Gajtowo, Jarzębiec, Lesisko, Osiek, Ustronie i Zawiszyn. Miejscowości wiejskie wchodzą w skład czterech sołectw liczących do 500 osób. W liczbie mieszkańców gminy w 2013 roku aż 93% stanowiła ludność Solca Kujawskiego. Około 300 mieszkańców liczy Otorowo, powyżej 200 – Przyłubie, a 140 – Rudy, Chrośna i Makowiska.
Gęstość zaludnienia odniesiona do powierzchni obszaru gminy pomniejszonej o powierzchnię lasów, łąk i pastwisk wynosi ok. 1250 osób/km² dla miasta Solec Kujawski (największa w powiecie), a dla otaczających wsi tylko 32 osób/km² (najmniejsza w powiecie). Widoczna jest więc ogromna dysproporcja między dużym skupiskiem ludności, jakim jest stolica gminy, a słabo zaludnionymi okolicami wiejskimi. Wynika to z warunków naturalnych, tj. rekordowej skali powiatu i województwa lesistości.
Zasoby naturalne Na terenie gminy występują udokumentowane złoża kruszywa naturalnego o zasobach pozwalających na ich eksploatację na skalę przemysłową. Eksploatowane są złoża w rejonie Solca Kujawskiego, Przyłubia i Otorowa. Złoża torfu w Chrośnej i Otorowie nie są eksploatowane.
Rolnictwo Gmina Solec Kujawski generalnie posiada mało korzystne uwarunkowania przyrodnicze do rozwoju rolnictwa. Gleby rolnicze występują jedynie na terasie zalewowej i nadzalewowej w pobliżu Wisły, które występują na wschód jak i na zachód od Solca (Otorowo, Przyłubie). Zbudowane są z mułków, piasków pylastych i drobnoziarnistych o miąższości 2–4 m. Terasa zalewowa ma szerokość do 0,7- 0,8 km. Terasy nadzalewowe położone są na wysokości 36 – 48 m n.p.m. Maja one charakter erozyjny.
Łącznie w gminie Solec Kujawski jest 2707 ha użytków rolnychAktualizacja Programu ochrony środowiska dla Miasta i Gminy Solec Kujawski na lata 2012 – 2015 z perspektywą na lata 2016–2019, z czego 1589 ha to grunty orne, 731 ha łąki, a 378 ha pastwiska. Aż 13103 ha w gminie zajmują lasy i grunty leśne. W 2002 r. liczba gospodarstw rolnych wynosiła 357, z czego 355 stanowiły gospodarstwa indywidualne.
Leśnictwo Trzy czwarte powierzchni gminy zajmują lasy, należące do Puszczy Bydgoskiej. Są to lasy ochronne, w tym lasy glebo i wodochronne. Lesistość gminy wynosi 74,0% (80,2% na obszarze wiejskim gminy) co daje 2. miejsce w województwie kujawsko-pomorskim oraz 30 pozycję wśród gmin w Polsce. Większość lasów to lasy państwowe będące w zarządzie Nadleśnictwa Solec Kujawski (część zachodnia i centralna gminy) i Cierpiszewo (część wschodnia). Są one przyporządkowane administracyjnie do leśnictw: Solec-Miejskie, Zagórzanka, Jezierce, Łażyn, Chrośna, Grodzyna, Chojnaty i Jarki. W obrębie Solec przeważają siedliska boru świeżego (80%) oraz boru mieszanego świeżego (17%), a w obniżeniach terenowych znajdują się także siedliska lasowe (2%) oraz olsy. Wśród borów świeżych występują zarówno niewielkie płaty ubogich fitocenoz boru suchego, jak i płaty żyźniejszego kontynentalnego boru mieszanegoPlan Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa Solec Kujawski, obręby Leszyce i Solec, sporządzony na okres od 1 stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2021 roku na podstawie stanu lasu na dzień 1 stycznia 2012 roku.
Dominują zdecydowanie drzewostany sosnowe średnich klas wiekowych (w 2012 roku przeciętny wiek drzewostanów w obrębie Solec Kujawski wynosił 62 lata) z niewielkim udziałem gatunków liściastych: brzoza (3,3%), olsza (0,8%), dąb (0,6%), modrzew (0,2%). W latach 2002–2012 największy wzrost udziału w drzewostanie uzyskał dąb, a spadek topola, olcha i brzoza. Gmina położona jest poza zasięgiem naturalnym takich drzew jak: buk, jodła pospolita, brekinia oraz świerk pospolity.
W lasach Puszczy Bydgoskiej pospolicie występują takie zwierzęta jak: jeleń, daniel, sarna, dzik, lis, jenot, borsuk, kuna, zając i królik, bażant, kuropatwa i inne ptaki. Przejściowo występuje łoś, a po 2000 r. pojawiły się pojedyncze watahy wilków.
Ochrona przyrody