Zabród

Zabród (nazwy historyczne i potoczne: Zabrodzie, Bukowina; do 1945 niem. Schönwerder) – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów, w sołectwie Bolechowo.

Przyroda i geografia Osada jest położona ok. 3,5 km na południe od Goleniowa, przy drodze prowadzącej do Bolechowa. Są to tereny Równiny Goleniowskiej, porośnięte lasami Puszczy Goleniowskiej. Nieopodal przepływa rzeka Ina oraz uchodzące do niej Biała Struga i Bielawka. W bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości znajduje się leśniczówka Krzewno.

Królewskie Źródło Na północ od Zabrodu () położone jest źródełko zwane Królewskim Źródłem. Tworzy ono niewielki jar i po kilku metrach spływa do Iny. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Alberta Königa (dosł. „król”), który odkrył je w 1915 roku i obmurował kamieniami. Na jednym z nich umieścił swoje nazwisko. König od 1902 roku prowadził w Goleniowie sklep kolonialny (w miejscu dzisiejszego pawilonu Barnim), a w 1913 roku otworzył destylarnię. Po odkryciu źródełka sprzedawał czerpaną z niego wodę. Teren został uporządkowany w 2016 roku, znajduje się tam tablica informacyjna oraz ławeczka.

Ochrona przyrody Przyległe obszary objęto ochroną w ramach użytku ekologicznego „Dolina Rzeki Iny”. Ponadto w otaczających Zabród lasach znajduje się kilka pomników przyrody:

buki pospolite; daglezje zielone;

dęby szypułkowe.

Szlaki turystyczne Niebieski szlak rowerowy o długości 29 km (Goleniów – Zabród – Bolechowo – Bącznik – Lipa „Anna” w Pucku – Kliniska Wielkie – Rurzyca – Goleniowski Park Przemysłowy – Goleniów); Ścieżka edukacyjna „Uroki Doliny Iny” o długości 3,8 km (trasa leśna z 17 tablicami edukacyjnymi prezentująca nadrzeczne łąki oraz starorzecze Iny).

Historia

Prehistoria Na terenie osady znaleziono toporek kamienny datowany na epokę neolitu.

Okres niemiecki Już w XVII wieku istniał w tym miejscu folwark, będący własnością miasta Goleniów. Nosił pierwotnie nazwę Holländerei, co może wskazywać, że osadę założyli koloniści. W XIX wieku folwark wzięła w użytkowanie wieczyste rodzina Voigtów. 2 maja 1909 roku liczące 800 morgów dobra nabył Richard Paape z Maskow za kwotę 155 000 marek. Choć miejscowość pozostawała jego własnością jedynie przez kilka lat, to właśnie w tym okresie dokonano zmiany nazwy na SchönwerderNazwa notowana w 1911 roku: .

Między rokiem 1911 i 1912 folwark przeszedł w ręce radcy Ludwiga Meyera – emerytowanego wojskowego w stopniu porucznika (Oberleutnant) i urzędnika kolonialnego, który powrócił do ojczyzny z Niemieckiej Afryki Wschodniej.

W 1921 roku łączna powierzchnia dóbr Schönwerder wynosiła 208 ha. Na tę liczbę składało się 123 ha pól uprawnych i ogrodów, 37 ha łąk, 5 ha pastwisk, 37 ha lasów, 3 ha nieużytków oraz 3 ha wód powierzchniowych. Inwentarz żywy liczył 14 koni, 75 sztuk bydła (w tym 40 krów) i 60 świń. Podatek gruntowy wynosił 1600 marek. W 1939 roku dobra wyceniano na 83 100 marek Rzeszy. Ich powierzchnia wynosiła 150 ha, z tego 79,5 ha pól i ogrodów, 20 ha łąk, 9 ha pastwisk, 36 ha lasów, 1,5 ha nieużytków oraz 4 ha wód powierzchniowych. Utrzymywano już jedynie 3 konie, 48 bydła w tym 32 krowy oraz 8 świń. Właścicielem pozostawał Ludwig Meyer.

Ostatnim właścicielem majątku przed 1945 rokiem był syn Ludwiga, Hans Meyer.

Okres polski Po 1945 roku Zabród uznano za część Goleniowa. Osadę wraz z przyległymi lasami ponownie wyłączono z granic miasta z początkiem 1969 roku i włączono w skład gromady Goleniów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

W Zabrodziu funkcjonowała tuczarnia należąca do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego w Szczecinie.

Współczesność Dwór We wsi znajduje się dwór o powierzchni 400 m² zbudowany w stylu neoklasycystycznym na przełomie XIX i XX wieku. Jest to budynek parterowy z użytkowym poddaszem, z dwukondygnacyjnym ryzalitem w osi głównej fasady, założony na rzucie prostokąta, kryty dachem dwuspadowym. W latach 70. XX wieku i w 1982 roku budynek został przebudowany. Obecnie spełnia funkcje mieszkalne. W sąsiedztwie znajdują się zabudowania folwarczne i pojedyncze resztki parku dworskiego.

Mieszkania socjalne Na przełomie lat 2007 i 2008 gmina wybudowała w Zabrodzie mieszkania socjalne w formie kontenerów. Inwestycja była warta niespełna 800 tys. zł. Następnie eksmitowano do nich mieszkańców Goleniowa (13 rodzin), którzy nie płacili czynszu za mieszkania komunalne i otrzymali sądowe nakazy eksmisji.

Warunki panujące w kontenerach wywołały kontrowersje w lokalnych mediach – na osobę przypadało jedynie 5 m², mieszkania nie miały odpowiedniej izolacji cieplnej, a ogrzewanie elektryczne okazało się drogie i nieefektywne. Zdarzało się również, że zamarzała kanalizacja. Kłopotem była także sama lokalizacja osiedla – mieszkańcy niemający samochodu po wszystkie sprawunki musieli chodzić po kilka kilometrów piechotą. Część dotychczasowych mieszkańców Zabrodu w obawie o wzrost przestępczości skierowała do gminy petycję przeciwko sprowadzaniu nowych rodzin.

Burmistrz Andrzej Wojciechowski w wywiadach z mediami otwarcie przyznawał, że standard mieszkań celowo jest niski. Stwierdzał, że mieszkańcy będą do nich przesiedlani „nie w nagrodę, a za karę”, dlatego warunki powinny być dotkliwe. Perspektywa eksmisji do Zabrodu miała w jego opinii działać jako straszak i skłonić mieszkańców zalegających z opłatami do szybkiego ich uregulowania. Choć budowa osiedla rzeczywiście zmotywowała wielu dłużników do spłaty zaległości, gmina zrezygnowała z budowy kolejnych planowanych kontenerów.

W 2008 roku w miejscowości wybudowano plac zabaw.

Demografia

Ludzie związani z Zabrodem Hans Ludwig Meyer (ur. 9 listopada 1904 w Tandze, zm. 13 października 1985 w Zeven) – doktor rolnictwa, ostatni właściciel dóbr Schönwerder przed rokiem 1945. Syn Ludwiga Meyera i Elli z domu Hammer. Uczęszczał do progimnazjum realnego w Goleniowie przez siedem lat (), następnie ukończył naukę w gimnazjum realnym Schillera w Szczecinie (). Po dwuletniej nauce w Turyngii zdał w 1925 roku egzamin izby rolniczej i przez rok pracował jako inspektor w dobrach ojca. W maju 1926 roku rozpoczął studia na . Jesienią tego samego roku zdał egzamin maturalny w gimnazjum w Goleniowie. Wiosną 1929 roku zdał na uniwersytecie w Berlinie egzamin dyplomowy, a z końcem kolejnego semestru egzamin doktorski w Instytucie Fizjologii Zwierząt. Po obronie opublikował artykuł nt. trawienia mięsa i białka kurzego w żołądkach różnych kury, psa, wrony i puszczyka. W 1933 roku w Berlinie poślubił Mathilde Luise Friedę Annę von Below. Pracował i zamieszkiwał wówczas w dobrach Tatów. Po II wojnie światowej zamieszkał w koło Hildesheim, gdzie trudnił się handlem.

Ludwig Meyer (ur. 31 lipca 1863 w Wittstock) – właściciel folwarku Schönwerder, a wcześniej urzędnik kolonialny w stopniu porucznika. Syn Ludwiga Meyera i Antonine z domu Rhens. Uczęszczał do gimnazjum w Wittstock. W 1882 roku służył w pułku piechoty gwardii i otrzymał stopień oficera rezerwy. Następnie studiował filologię i historię. W sierpniu 1887 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel w szkole wojskowej Tiencinie, gdzie Niemcy szkolili chińskich żołnierzy. W 1889 roku rozpoczął karierę w afrykańskich koloniach. Został skierowany na Zanzibar, gdzie pracował w konsulacie oraz w formującej się administracji Niemieckiej Afryki Wschodniej pod kierunkiem Hermanna von Wissmanna. Z początkiem 1891 roku mianowany na stopień oficera pokładowego (Deckoffizier) I klasy w Schutztruppe. Pod koniec tego samego roku został jednym z dowódców ekspedycji Komitetów Zwalczania Niewolnictwa (1. Anti Sklaverei Expedition, która oprócz deklarowanego zwalczania niewolnictwa przecierała szlaki kolonizacji wgłębi lądu). Kierował uzbrojonymi oddziałami oraz grupami tragarzy. W rejonie Tabory został ciężko ranny w walkach z miejscowymi, mimo to zdecydował się na dalszy marsz i we wrześniu 1892 roku dotarł do brzegów Jeziora Wiktorii, gdzie wznosił niemieckie posterunki i uczestniczył w budowie małej stoczni na wyspie Ukerewe. Jego raporty z ekspedycji zostały opublikowane w zbiorze Tagebücher des Baron Fischer von Nagy-Szalatnya, des Leutnant Meyer und Kapitän Spring sowie Berichte des Dr. Baumann. Od 18 kwietnia 1893 roku brał udział w kolejnej wyprawie, tym razem do na wschodnim brzegu Jeziora Wiktorii.

W 1896 objął stanowisko sekretarza w Tandze, a w marcu 1898 roku awansował na i kierował odtąd całym okręgiem Tanga. W 1899 odnotowany został także jako urzędnik w Wilhelmstal (dziś ). W czerwcu 1903 roku został odznaczony Orderem Orła Czerwonego IV klasy, a w styczniu 1905 roku otrzymał tytuł radcy rządowego (). Wspierał ekspedycje badawcze na podległych sobie terytoriach, za co uhonorował go , nazywając jeden z odkrytych przez siebie gatunków grzybów Agaricus meyeri-ludovici. W 1906 roku odbył kilkumiesięczną podróż służbową, odwiedzając Tangę, Bukobę i Muansę. Był orędownikiem modernizacji transportu w koloniach. Krytykował niemieckich handlarzy, którzy kierowali się oszczędnościami i zamiast inwestować w unowocześnienie transportu, woleli zatrudniać rdzennych mieszkańców jako tragarzy. W ten sposób – jak twierdził Meyer – „utrwalali wśród tubylców szkodliwy nawyk wybierania niestałego i prymitywnego życia w karawanie zamiast regularnego, kulturalnego zatrudnienia”Raport Ludwiga Meyera z 11 maja 1906 roku. Cyt. za: . W marcu 1907 roku przeszedł na emeryturę z prawem do renty.

W 1903 roku ożenił się z Ellą Hammer, która jednak zmarła podczas porodu 10 listopada 1904 roku. Ich synem był Hans Meyer. Od stycznia 1907 roku ponownie żonaty z Elsbeth Marggraff, z którą miał córkę Auguste Meyer. Między 1911 i 1912 rokiem nabył dobra Schönwerder. Podczas I wojny światowej otrzymał powołanie do wojska – walczył w 7 kompanii 2 batalionu 210 rezerwowego pułku piechoty i 12 grudnia 1914 roku został ranny na froncie. Odznaczony Krzyżem Żelaznym I klasy.

Był członkiem licznych stowarzyszeń: (Deutsche Landwirtschafts-Gesellschaft; od 1912), (Deutsche Dendrologische Gesellschaft; od 1914) oraz (Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde). Członek założyciel i członek zarządu Weisengenossenschaft Gollnow (1913) oraz Kartoffel-Trockungsgenossenschaft Gollnow (1916), prezes Heimatland Siedlungsgesellschaft mbH, członek rady nadzorczej przy Afrikanische Ölpalmen-AG w Berlinie. W roku bez powodzenia kandydował do Reichstagu z ramienia Niemieckiej Partii Ludowej. Należał do loży wolnomularskiej „Świątynia Jedności” w Poznaniu (Zum Tempel der Eintracht; uczeń od 20 marca 1910, czeladnik od 11 stycznia 1911).

Zobacz też Inne miejscowości o nazwie Zabród oraz Zabrodzie. Okoliczne miejscowości: Goleniów, Bolechowo, Podańsko, Krzewno (osada leśna).

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Legenda opowiadająca o Zabrodzie i Górze Lotnika.

Kategoria:Goleniów (gmina)