Bitwa pod Karánsebes – domniemane zdarzenie mające miejsce prawdopodobnie 17 września 1788 podczas VIII wojny austriacko-tureckiej (1787–1791), pod miastem Karánsebes w Banacie (tur. Karánşebeş/Şebeş, współcześnie Caransebeș w Rumunii).

Z uwagi na pojawienie się wzmianek o starciu dopiero po 40 latach, historycy formułują opinie kwestionujące wielkość odniesionych strat, jak i sam fakt zaistnienia takiego zdarzeniaBitwa pod Karansebes. Bitwa, której nie było i Austria, która przegrała sama ze sobą, „Do Rzeczy” 09.10.2021.Punch Drunk at Karansebes –The Austrian Army That Fought Itself..

Geneza Od roku 1787 toczyła się wojna pomiędzy Rosją i Turcją. Będący w sojuszu z Katarzyną II władca Świętego Cesarstwa Rzymskiego Józef II Habsburg postanowił wykorzystać tę sytuację i dokonać rozbioru Imperium Osmańskiego, zdając sobie sprawę ze słabości państwa Abdülhamida I. Do swego kanclerza, księcia Kaunitza napisał: „Doniesiono mi, że Wysoka Porta wypowiedziała wojnę mojej sojuszniczce carycy. Zgodnie z traktatami zawartymi pomiędzy Rosją a nami, jestem zobligowany pomóc Cesarzowej. Nakazuję panu powiadomić Wysoką Portę, że Austria i Turcja są w stanie wojny.” (Briefe von Joseph II an Fürst Kaunitz, 1788).

Siły stron Cesarz zgromadził ogromną armię. W sześciu korpusach było łącznie 245 tysięcy ludzi z 36 tysiącami koni. Pod jego osobistym dowództwem znajdowała się główna armia licząca 125 tysięcy żołnierzy i 22 tysiące koni. Artyleria miała do dyspozycji 898 dział, a prowiantura dla wykarmienia armii dysponowała 800 tonami mąki i 200 wołami rzeźnymi dziennie. Komenda była niemiecka, a w jej skład oprócz Austriaków wchodzili także: Serbowie, Węgrzy, Chorwaci, Słoweńcy, Włosi, Czesi oraz Polacy i Rusini z I zaboru w większości nieznający niemieckiego, a na dodatek skłóceni między sobą.

Turecki sułtan miał pod swoją komendą 100 tysięcy karnych, dobrze wyszkolonych ludzi podzielonych na dwa korpusy: większym, 70-tysięcznym dowodził wielki wezyr Jusuf Pasza, mniejszym seraskier Rumelii.

Przebieg Początkowo dowodzący osobiście żołnierzami Józef II planował zdobycie Belgradu, obsadzonego przez zaledwie 9 tysięcy Turków. Ostatecznie jednak plan ten zarzucono i podjęto marsz dalej na wschód.

W bezksiężycową noc 17 września 1788 kawaleria straży przedniej przeszła w okolicach miejscowości Karánsebes most na rzece Temesz i rozlokowała się obok obozu Wołochów. Tam kawalerzystów ugoszczono między innymi alkoholem, a ci postanowili kupić jego cały zapas, nie dzieląc się z nadchodzącą piechotą. Wywiązała się kłótnia pomiędzy oddziałami, zakończona strzelaniną i walką na szable. Piechurzy, chcąc zmusić kawalerzystów do odwrotu, zaczęli krzyczeć: Turci, Turci! Szeregi jednych i drugich ogarnęła panika.

Tymczasem na drugim brzegu rozlokowywały się główne siły Józefa II. Gdy wycofująca się w popłochu przez most kawaleria wpadła do obozu, uznano, że nadciągnęli Turcy i otworzono ogień artyleryjski. Wrażenie nagłego tureckiego ataku spotęgowali jeszcze żołnierze piechoty w całkowitym bezładzie biegnący za kawalerzystami.

Oficerowie zaczęli wykrzykiwać komendy. W bałaganie, jaki powstał, wydawane rozkazy Halt! Halt! (niem. Stać!) Słowianie – nie znając niemieckiego – wzięli za Allah! Allah! i rzucili się do ucieczki. Część oddziałów natomiast, widząc nieznane sobie mundury innych jednostek, otworzyła do nich bratobójczy ogień myśląc, że to rzeczywiście Turcy. Ostatecznie cała armia w panice wycofała się, a cesarz Józef z najwyższym trudem zdołał ocaleć, unikając stratowania, utonięcia i przypadkowej kuli.

Skutki Dwa dni później do Karánsebes wkroczył wielki wezyr ze swoją armią, nie napotykając żadnego oporu. Ku jego zdziwieniu, armii habsburskiej nie było nigdzie w pobliżu. Natomiast w okolicy mostu i na drugim brzegu znaleziono blisko 10 tysięcy poległych i rannych żołnierzy Józefa II, których wezyr kazał natychmiast pozbawić głów (za każdą była nagroda 10 dukatów).

W sumie przed i w trakcie „bitwy, której nie było” Józef II utracił około 44 tysięcy ludzi (33 tysiące zmarło przed bitwą w wyniku chorób i waśni między nacjami), sułtan natomiast odniósł największe zwycięstwo w czasie swojego panowania (1774–1789). Jedynie dzięki odwadze i poświęceniu regimentu kawalerii hrabiego Kinsky’ego armia Józefa II nie została starta w proch przez ścigających Turków.

Przypisy

Bibliografia

Bitwa pod Karánsebes Kategoria:Bitwy Imperium Osmańskiego Kategoria:Bitwy w 1788 Kategoria:Bitwy w historii Austrii Kategoria:Bratobójczy ogień Bitwa Bitwa pod Karánsebes