mały|Wydma na pustyni w Maroku mały|Wydmy w południowej Francji mały|Wydmy śródlądowe na obszarze Puszczy Bydgoskiej Wydma – piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.
Pojedyncza wydma składa się ze stoku dowietrznego i zawietrznego, które rozdziela grzbiet wydmy. Stoki te są zazwyczaj asymetryczne. Nakładające się wydmy tworzą nieregularne, rozległe formy poprzeczne do kierunku wiatru – pola wydmowe.
Rodzaje wydm Rozróżnia się następujące rodzaje wydm, w zależności od: położenia wydma nadmorska wydma śródlądowa dynamiki wydma ruchoma – ruchoma, tworząca się wydma ustalona – nieruchoma, porośnięta przez roślinność wydma ustalana – w trakcie zatrzymywania i porastania przez roślinność kształtu wydma paraboliczna barchan wydma poprzeczna wydma podłużna wydma gwiaździsta wał wydmowy pole wydmowe pokrywy roślinnej oraz gleby wydma biała – ruchoma, inicjalne stadium zarastania psammofitami, brak gleby wydma szara – ustalana lub ustalona, porośnięta trawą lub wrzosowiskiem, powstawanie arenosoli wydma brunatna – ustalona, porośnięta lasem (bór bażynowy) lub wrzosowiskiem, arenosole i regosole.
Wydmy poza Ziemią mały|Zdjęcie satelitarne fragmentu pola wydm Olympia Undae na północnych równinach Marsa Wydmy mogą występować na wszystkich ciałach niebieskich, na których występuje atmosfera i skały okruchowe o dostatecznie małych ziarnach, aby mogły być poruszane przez wiatr. Pole wydm na obiekcie innym niż Ziemia określa się formalnie nazwą unda.
Poza Ziemią wydmy zaobserwowano na Marsie, Wenus i Tytanie, księżycu Saturna. Wydmy na Marsie występują we wnętrzach kraterów (np. krateru Victoria, odwiedzonego przez łazik Opportunity), gdzie piasek gromadzi się dzięki burzom piaskowym, a także tworzą rozległe pola wydm w północnych okolicach podbiegunowych; największe z nich, Olympia Undae, ma ponad 1500 km średnicy. Na Tytanie ciemne wydmy występują w pasie równikowym, uważa się, że tworzą je ziarna węglowodorów, wytrącających się z bogatej w związki organiczne atmosfery księżyca.
Galeria
Zobacz też Góra Lubek pustynia Indiana Dunes rewa ławica skalna wybrzeże wydmowe procesy eoliczne
Przypisy
Kategoria:Ekosystemy, biomy i formacje roślinne