Kyzył (ros. Кызы́л) – miasto w Azji Środkowej, w Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Tuwy. Miejski kod OKATO to 93 401. thumb|Kyzył, 2016 Informacje ogólne Kyzył jest głównym ośrodkiem politycznym, gospodarczym, naukowym i kulturalnym Tuwy. W mieście mieszka 120–130 tys. osób, co stanowi blisko 40% całej populacji republiki. Struktura narodowościowa miasta uległa w ostatnich dekadach znacznej zmianie – jeszcze w latach 80. XX wieku większość mieszkańców stanowili Rosjanie, natomiast obecnie ok. 70% populacji miasta to rdzenni Tuwińczycy.
Na Kyzył przypada ponad 70% produkcji przemysłowej republiki, ma ona jednak charakter głównie lokalny – obejmuje niewielkie zakłady przetwórstwa spożywczego (mięsnego i mleczarskiego), obróbki drewna, produkcji materiałów budowlanych oraz przemysł wydobywczy. W skali całej republiki – należącej do najbiedniejszych regionów Rosji – kluczową rolę wciąż odgrywa rolnictwo i ekstensywna hodowla owiec, koni oraz jaków.
W mieście funkcjonują kluczowe instytucje kulturalne i naukowe republiki, m.in.: Tuwiński Uniwersytet Państwowy (Тувинский государственный университет), Narodowe Muzeum Republiki Tuwy im. Ałdan-Maadyr (Национальный музей имени Алдан-Маадыр) – posiadające bezcenne eksponaty złota scytyjskiego pochodzące z kurhanów w Dolinie Królów, Tuwiński Państwowy Teatr Dramatyczny im. W. Kok-ooła (Тувинский музыкально-драматический театр).
Miejskie centrum kulturalno-religijne obejmuje zarówno obiekty buddyjskie (np. wielki kompleks klasztorny Thubten Shedrub Ling oraz świątynię Cze Szen-Ling), jak i centra szamańskie oraz prawosławny Sobór Zmartwychwstania Pańskiego.
Region charakteryzuje się bardzo wysokim poziomem przestępczości – Republika Tuwy od lat zajmuje pierwsze miejsce w Federacji Rosyjskiej pod względem wskaźnika zabójstw na 100 tys. mieszkańców.
Geografia Miasto położone jest w południowej Syberii, w Kotlinie Tuwińskiej, na wysokości ok. 630 m n.p.m. Ze względu na otoczenie pasmami górskimi Sajanów, Kyzył należy do najbardziej wyizolowanych miast na południu Rosji (w jej azjatyckiej części). Najbliższe duże miasta to oddalony o ok. 390 km na północny zachód Abakan (stolica sąsiedniej Chakasji) oraz leżący ok. 790 km na północ Krasnojarsk. Odległość w linii prostej do Moskwy wynosi około 3700 km. W granicach Kyzyłu łączy się Wielki Jenisej (tuw. Bii-Chem) z Małym Jenisejem (tuw. Kaa-Chem), dając początek właściwemu Jenisejowi (tuw. Uług-Chem).
Środek Azji: Kyzył słynie z bycia uznawanym za geograficzne centrum kontynentu azjatyckiego. Na nabrzeżu Jeniseju stoi charakterystyczny pomnik-obelisk „Centrum Azji” z rzeźbą przedstawiającą ziemski glob zwieńczony iglicą oraz scenami z mitologii tuwińskiej. Klimat: Miasto leży w strefie wybitnie kontynentalnej. Zimy są długie, mroźne i bezwietrzne (średnia temperatura w styczniu wynosi od −28 °C do −35 °C), natomiast lata krótkie i upalne. Absolutny rekord zimna wynosi −54,0 °C (luty 1945 r.), a rekord ciepła to +40,7 °C (lipiec 2002 r.).
Historia Kyzył założony został w 1914 r. pod nazwą Biełocarsk, w 1918 przemianowano go na Chem-Bełdyr. Dzisiejszą nazwę – oznaczającą po tuwińsku czerwony – nadano miastu w 1926 r.
We wrześniu 2004 r. Kyzył obchodził 90. rocznicę przyznania praw miejskich oraz 60. rocznicę przyłączenia Tuwy do ZSRR.
Transport Do Kyzyłu nie dociera żadna linia kolejowa. Budowa magistrali Kyzył–Kuragino (mającej połączyć miasto z siecią Kolei Transsyberyjskiej) była wielokrotnie wstrzymywana i przekładana. Głównym połączeniem lądowym miasta jest federalna droga R257 „Jenisej”, prowadząca przez przełęcze Sajanów Zachodnich do Abakanu – uważana za jedną z najbardziej malowniczych tras drogowych w Rosji. W mieście działa port lotniczy Kyzył.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne
Lokalizacja na Google Maps
Kategoria:Miasta w Tuwie Kategoria:Kyzył