Alfréd Grósz lub GroszKezmarok-sk.szm.com – biogram (ur. 26 sierpnia 1885 w Kieżmarku, zm. 1 marca 1973 tamże) – spiski Niemiec, nauczyciel, taternik, historyk i publicysta. Aktywny działacz Towarzystwa Karpackiego i ratownik Tátrai Önkéntes Mentő Bizottság (niem. Freiwilliger Rettungsausschuss für die Hohe Tátra), węgierskiej organizacji ratownictwa górskiego. Propagator turystyki, narciarstwa i taternictwa wśród młodzieżyRed.: Jubileusz prof. Alfreda Grósza [w:] "Taternik" R. 37, nr 3 (172), wrzesień 1961, s. 158.
Życiorys Ukończył w Budapeszcie studia z zakresu prawa i rolnictwa, a wykształcenie swoje uzupełnił dodatkowo dyplomem fakultetu wychowania fizycznego. Jako pedagog pracował w większości w słynnym liceum w Kieżmarku, jedynie trzy ostatnie lata przed przejściem na emeryturę uczył w gimnazjum w Nowej Wsi Spiskiej. Jeszcze w czasie studiów został członkiem Towarzystwa Karpackiego, a później również akademickiego klubu wspinaczkowego. W latach, w których pracował jako pedagog, cały swój wolny czas poświęcał turystyce górskiej, taternictwu i narciarstwu oraz pozaszkolnej pracy z młodzieżą. Na wycieczki i łatwiejsze drogi wspinaczkowe w Tatrach zwykle chodził ze swoimi wychowankamiŠoltésová Anna: Botanické zbierky Múzea TANAPu a ich zberatelia, w: "Vysoké Tatry" R. XVI, nr 4/1977, s. 6-8.
W latach 1905–1945 dokonał ponad stu pierwszych wejść nowymi drogami w Tatrach, m.in. w masywach Gerlachu, Łomnicy i Kieżmarskiego Szczytu. Za najtrudniejszą uchodziła południowa ściana Lodowej Kopy pokonana w 1912 r. Zdobył jako pierwszy dziesięć szczytów i turni, wspinał się również zimą, wchodząc jako pierwszy m.in. na Ostry Szczyt (1911), Żabiego Konia (1913) i Rumanowy Szczyt (1914). Do jego najczęstszych partnerów wspinaczkowych należeli Lajos Rokfalusy i Tibold Kregczy – nazywano ich spiską trójką.
Grósz publikował na łamach czasopism niemieckich, węgierskich i polskich artykuły poświęcone wspinaczce, ratownictwu górskiemu i ochronie przyrody. M. in. od 1912 r. współpracował z „Taternikiem”. Wydał też opracowanie na temat spiskich baśni i legend, prace na temat nazewnictwa tatrzańskiego i biografie osób związanych z górami. Był cenionym fotografem i autorem wielu zdjęć wykorzystanych w przewodnikach i prasie tatrzańskiej, publikowały je m.in. polskie „Wierchy” i „Taternik”.
W czasie tatrzańskich wycieczek wraz ze swoimi 74 wychowankami zgromadził liczący ponad 900 kart zielnik, który po jego śmierci Muzeum Miejskie w Kieżmarku przekazało do Muzeum TANAP-u w Tatrzańskiej Łomnicy. Najstarszy egzemplarz rośliny pochodzi z 1914 r., najmłodszy z 1946 r. 183 karty z tego zielnika zostały włączone do podstawowego zielnika Muzeum.
Po śmierci Alfréda Grósza jego prochy zostały rozsypane w Tatrach.
Jego nazwiskiem nazwano niektóre formacje skalne w Tatrach, np. Żleb Grosza w Grani HrubegoWładysław Cywiński. Grań Hrubego. Przewodnik szczegółowy, tom 14. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2008, ., czy Żleb Grosza na Sławkowskim Szczycie. Wybrane publikacje Das Freiwillige Rettungskomitee der Tátra, 1914, Über die Lawinenverhältnisse in der Hohen Tátr, 1916, Schafft einen Naturschutz für die Tatra, Karpathen-Post 1934, nr 12, Die Hohe Tatra. Geschichte des Karpatenvereins, Stuttgart 1961, Siedemdziesięciopięciolecie dra Gyuli Komarnickiego, Taternik 1960, nr 3-4, Sagen aus der Hohen Tatra, Monachium 1973.
Przypisy
Bibliografia
Bolesław Chwaściński, Ostatni Spiszak. Taternik 1973, nr 3.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Działacze turystyczni Kategoria:Ludzie urodzeni w Kieżmarku Kategoria:Niemcy w Czechosłowacji Kategoria:Ratownicy górscy Kategoria:Niemieccy taternicy Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1973