Józef Wolczyński (ur. 1 kwietnia 1880 w Opatówku, zm. 1 listopada 1954 w Łodzi) – polski działacz spółdzielczy, społeczny i samorządowy, minister, poseł i . Dyrektor fabryki włókienniczej „I.K. Poznański” przy ul. Ogrodowej (obecnie centrum handlowe „Manufaktura”).

Życiorys Urodził się 1 kwietnia 1880 w Opatówku, w powiecie kaliskim, w rodzinie Antoniego i Marii z d. Bujnowicz. Był absolwentem szkoły przemysłowo-handlowej i kursów tkackich w Łodzi.

W kwietniu 1918 roku został wybrany członkiem Rady Stanu Królestwa PolskiegoM.P. z 1918 r. nr 43, s. 2 Wybory do Rady Stanu [dostęp 2023-01-19]..

Na początku lat 30. został mianowany dyrektorem naczelnym jednych z największych zakładów włókienniczych (przemysł bawełniany) – „I.K. Poznański” przy ul. Ogrodowej (dziś kompleks handlowo-rozrywkowy „Manufaktura”). Był nim do października 1939 roku. W okresie międzywojennym mieszkał najpierw w kamienicy Towarzystwa „I.K. Poznański” u zbiegu obecnych ulic Legionów i Gdańskiej, a od ok. 1936 w 2-rodzinnej wilii wraz z bratem Mieczysławem (technologiem zatrudnionym w fabryce „I.K. Poznański”) przy ul. Malwowej 6 na JulianowieKsięga adresowa m. Łodzi, 1937–1939.. W latach 30. był jednym z najbardziej popularnych działaczy społeczno-politycznych w Łodzi, stąd zapraszany do licznych stowarzyszeń, towarzystw, kół. Uczestniczył w każdej większej uroczystości, spotkaniu na terenie Łodzi.

Na początku okupacji niemieckiej, 13 września 1939 roku w Łodzi został aresztowany. Był przetrzymywany i maltretowany w więzieniu przy ul. S. Sterlinga 16Stanisław Rapalski, Byłem w piekle. Wspomnienia z Radogoszcza. Łódź 1965, wyd. II s. 90., z którego został zwolniony 2 listopada 1939Eksterminacja Inteligencji Łodzi i okręgu łódzkiego, 1939–1940. Łódź 1992, s. 120, poz. 760 (wykaz Zbigniewa Piechoty)..

Zmarł 1 listopada 1954 w Łodzi, pochowany w części katolickiej cmentarza przy ul. Ogrodowej w Łodzi (kwatera 7a-5-23Zbigniew Piąstka, W cieniu alei cmentarnych; Łódź 1990.. W 2017 jego grób i pomnik zostały gruntownie odnowione staraniem Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem w Łodzi.

Był żonaty z Zofią Wolczyńską (z d. Korkosińska; 1884-1940), aktywną działaczką społeczną na terenie Łodzi, szczególnie protektorką Stowarzyszenia Śpiewaczego im. St. Moniuszki w Łodzi wspieranego również przez dyrekcję zakładów I.K. Poznański w ŁodziZdjęcie portretowe z informacją o jubileuszu 25-lecia pracy społecznej kulturalno-oświatowej; [w:] "Łódź w Ilustracji", 8 XII 1935, nr 49, s. 5. Daty życia z pomnika na cmentarzu..

Funkcje polityczne Politycznie związał się z chadecją. Pełnione funkcje: członek Rady Stanu (1917–1918), członek Polskiego Związku Pracy, skupiającego ówczesne polskie stronnictwa prawicowe (od października 1918), minister Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy w rządzie Józefa Świeżyńskiego (26 października – 4 listopada 1918), zastępca posła do Sejmu Ustawodawczego RP z listy Związku Narodowego, w okręgu wyborczym nr 12 (Łódź), mały|324x324px|Józef Wolczyński (1935)thumb|Grób rodziny Wolczyńskich na Cmentarzu Starym przy ul. Ogrodowej w Łodzi, gdzie jest pochowany Józef Wolczyński; 2015poseł na Sejm II RP w III kadencja (1930–1935), z listy BBWR, w okręgu wyborczym nr 13.

Funkcje społeczne jeden z organizatorów polskiej spółdzielczości w Łodzi na początku XX w., we współpracy z Romualdem Mielczarskim, członek związku zawodowego „Jedność” w Łodzi (od 1905), następnie członek Związku Zawodowego Majstrów Fabrycznych w Łodzi, działacz w łódzkich kołach organizacji „Oświata Narodowa” oraz Polskiej Macierz Szkolnej, w okresie I wojny światowej, w latach 1914–1915 członek Głównego Komitetu Obywatelskiego w Łodzi (gdy odmówił niemieckim władzom okupacyjnym przyjęcia mandatu radnego Magistratu m. Łodzi został aresztowany i osadzony w więzieniu w Celle, gdzie przebywał do 1917 r.), członek Rady Miejskiej w Łodzi, przez długi czas jej wiceprzewodniczący (1919–1939); przewodniczący Koła Radnych Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego (od przewrotu majowego w maju 1935 r.), kontroler Łódzkiej Rady Opiekuńczej, I wiceprezes Zarządu Łódzkiej Straży Ogniowej OchotniczejM.P. z 1927 r. nr 87, poz. 210 „za wybitne zasługi, położone na polu pożarnictwa w m. Łodzi”., prezes zakładowego (przy fabryce „I.K. Poznański”) klubu sportowego IKP-Łódź (1927–1939), współzałożyciel z Józefem Pilarskim teatru „Popularnego” w Łodzi, który działał w latach 1923–1939 w budynku zakładowego domu kultury fabryki IKP, przy ul. Ogrodowej 18, prezes Rady Kościelnej przy kościele św. Józefa Oblubieńca NMP, ul. Ogrodowa 22, prezes zarządu Towarzystwa Śpiewaczego im. S. Moniuszki w Łodzi (1906–1936), współzałożyciel i członek Stowarzyszenia Przyjaciół Julianowa w Łodzi (powstało w 1930), prezes Łódzkiego Klubu Sportowego (od stycznia 1934 do września 1939), I wiceprezes Towarzystwa Muzycznego im. F. Chopina w Łodzi (1935), prezes łódzkiego Komitetu Budowy kościoła w Sokolnikach (1937), szósty i ostatni w okresie międzywojennym, prezes oddz. łódzkiego Ligi Morskiej i Kolonialnej (1938 – wrzesień 1939), długoletni prezes honorowy Związku Majstrów Fabrycznych RP; do września 1933 r. prezes czynnyKrótki zarys historji Związku Majstrów Fabrycznych Rzeczypospolitej Polskiej: 1890–1930..

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Złoty Krzyż Zasługi (12 kwietnia 1927)

Upamiętnienie Jego nazwisko znajduje się na tablicy pamiątkowej ku czci Józefa Pilarskiego (Łódź, ul. Ogrodowa 18), wspomniany jako współzałożyciel teatru „Popularnego”.

Przypisy

Bibliografia USC-Łódź, akt zgonu Józefa Wolczyńskiego, sygn. I–878/1954. Archiwum Państwowe w Łodzi APŁ, akta Kolei Elektrycznej Łódzkiej (KEŁ; 1898–1947), k. 228. Album w 25. lecie istnienia parafii św. Józefa w Łodzi. Łódź 1925, s. 10. Eksterminacja inteligencji Łodzi i okręgu łódzkiego, 1939–1940. Łódź 1992, s. 120, poz. 160 (mylnie zapisane nazwisko: „Wołczyński”). Kto był kim w II Rzeczpospolitej. Warszawa 1994 (biogram nr 1605). Andrzej Kempa, Marta Zawadzka, Tablice pamięci, Łódź 2000, s. 30.

Kategoria:Członkowie Ligi Morskiej i Kolonialnej (1930–1939) Kategoria:Członkowie Rady Stanu Królestwa Polskiego (1918) Kategoria:Działacze społeczni i kulturalni związani z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Opatówku Kategoria:Ministrowie pracy II Rzeczypospolitej Kategoria:Ministrowie zdrowia II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Politycy Królestwa Polskiego (1916–1918) Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy tkacze Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935) Kategoria:Pracownicy fabryki Izraela Poznańskiego w Łodzi Kategoria:Prezesi ŁKS Łódź Kategoria:Radni Łodzi Kategoria:Samorządowcy II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Więźniowie więzienia przy ul. Sterlinga 16 w Łodzi (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1954