Feminizm w muzykologii. Przypływ zainteresowania tematyką kobiecą w muzykologii nastąpił w latach 1960. Za patrona tej zmiany uważany jest Theodor W. Adorno, a także Michel Foucault. Badając obecność kobiet w życiu muzycznym podkreślano, że zazwyczaj były one wykonawczyniami, słuchaczkami, mecenaskami czy też osobami w innych rolach – takich jednak, które pomijane są w podręcznikach do historii muzyki opisujących przede wszystkim najwybitniejsze dzieła – a te tworzyli mężczyźni.
Pierwsza fala zainteresowania kwestią kobiecą przyniosła słowniki poświęcone samym kobietom oraz specjalistyczne publikacje opisujące zapomnianą obecność kobiet w życiu muzycznym. Pojawiły się monografie poświęcone kobietom, zaczęto wydawać ich utwory, a potem coraz częściej nagrywać. Zaczęto organizować konkursy dla komponujących kobiet (np. w Heidelbergu).
Następną falę stworzyła feministyczna muzykologia, a także muzykologia gender. Rozwinęły się przede wszystkim w USA. Za najważniejszą jej przedstawicielkę uważa się . Jej książka Feminine Endings (1991; ), czyli "żeńskie końcówki" (dokładniej: kadencje): muzyka, płeć społeczna i seksualność uważana była za manifest nowego kierunku badań. Kierując się feministycznymi przesłankami, starano się ustalić czy i w jaki sposób twórczość kobieca różni się od męskiej. Niektóre/niektórzy uważali, że zjawisko takie nie występuje, inne/inni doszukiwali się różnic, które można by uzasadnić płcią, jak amerykańska profesorka kompozycji Elisabeth Flynn, która na podstawie utworów swoich studentek i studentów z pierwszego roku stwierdziła, że narracja w utworach dziewcząt opiera się na interakcji, komunikacji lub komunikacji chybionej, tymczasem narracja w utworach mężczyzn jest opowiadaniem o osiągnięciach, rozstaniach, albo niepowodzeniach w działaniuFlynn, Elizabeth. “Composing as a Woman.” Feminism and Composition: A Critical Sourcebook. Kirsch, Gail E., ed. Boston: Bedford/St. Martin’s, 2003. 243-55..
Wkrótce feministyczna muzykologia obudziła rezonans w Niemczech, gdzie skutki wyeliminowania kobiet z życia publicznego przez Hitlera po 1933 roku podobno odczuwane były jeszcze nawet długo po wojnie.
W Polsce feministyczna muzykologia ani muzykologia gender nie obudziła zainteresowania. Panoramę problemu po raz pierwszy naszkicowała w 1997 roku Maria Anna HarleyMaria Anna Harley Po polsku i po babsku, "Ruch Muzyczny" 1997 nr 19, s. 15-16., a w 2001 Danuta GwizdalankaD. Gwizdalanka (Zdeterminowane) emancypantki i (wojujące) feministki, w: Muzyka i płeć, Kraków 2001, s. 187-204., która wspomniała też o istnieniu jednej pracy magisterskiej poświęconej kwestii kobiecejAnna Brzezicka-Kamińska Polskie kompozytorki na festiwalu "Warszawska Jesień", UW 1998.. Specyficznie kobiecej twórczości poświęcone były trzy wystawy: w 1992 ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie (Kobieta w muzyce. Twórczość i inspiracja) w 2003 w Katowicach, poświęcona polskim kompozytorkom 1816–1939M. Dziadek, L. Moll Oto artyści pełnowartościowi, którzy są kobietami... Polskie kompozytorki 1816–1939. Katowice 2003 w 2005 w Katowicach, prezentująca obecność muzyki w czasopismach kobiecych tudzież krytykę muzyczną uprawianą przez kobiety w latach 1818-1939M. Dziadek, L. Moll Odrodźmy się w muzyce! Muzyka na łamach polskich czasopism kobiecych i "kobieca" krytyka muzyczna 1881-1939. Katowice 2005. Inicjatorkami wystaw w Katowicach były i Lilianna Moll.
Zobacz też gender studies kobiety w muzyce
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Feminizm Kategoria:Muzykologia