Gorzknik kanadyjski (Hydrastis canadensis L.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju gorzknik (Hydrastis L.). W naturze występuje w Ameryce Północnej we wschodniej części Stanów Zjednoczonych oraz w Ontario w Kanadzie. Roślina lecznicza i ozdobna. Ze względu na duże zapotrzebowanie na kłącze, stanowiące surowiec leczniczy, roślina została w znacznym stopniu wyniszczona. W Polsce gatunek bywa uprawiany.
Morfologia thumb|left|180px|Kwiat thumb|left|180px|Owoc Pokrój Bylina wysokości 20–30 cm o tęgich, poziomo rosnących kłączach. Kłącze Powyginane i guzkowate o długości około 5 cm i grubości 5–10 mm. Powierzchnia jest żółtawa lub brunatnoszara, nieregularnie pomarszczona. Nasady łodyg i łuskowate liście znajdują się na powierzchni górnej. Przełam jest gładki, żywicowaty. Powierzchnia przekroju poprzecznego jest żółtawobrunatna i wykazuje obecność dość szerokiej kory, pierścień 12 do 20 odlegle ułożonych wiązek naczyniowych i duży, położony centralnie rdzeń. Liście Zwykle jeden odziomkowy i do dwóch liści łodygowych w górnej części pędu. Liście są dość duże, 3–5 dłoniastoklapowane (palczastodzielne), z blaszką ząbkowaną na brzegach. Kwiat Pojedynczy, szczytowy, obupłciowy i promienisty. Okwiat 3-listkowy, żółtawy lub różowozielonawy. Pręciki są liczne, ułożone spiralnie. Słupki są wolne (apokarpiczne), w liczbie 8–15, z płaskim, dwułatkowym znamieniem. W każdym słupku znajdują się dwa, rzadko cztery, anatropowe zalążki. Owoc Niewielkie, czerwone jagody lub jagodopodobne, zmięśniałe mieszki, jedno- i dwunasienne, zebrane w zbity, główkowaty owoc zbiorowy. Nasiona są drobne, kuliste i czarne. Zawierają bardzo drobny zarodek i duże bielmo.
Systematyka Roślina stanowi jedynego współczesnego przedstawiciela linii rozwojowej siostrzanej dla rodzaju glaucidium (Glaucidium), wraz z którym tworzy klad bazalny w obrębie rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Ze względu na swą odrębność filogenetyczną roślina ta podnoszona jest do rangi podrodziny Hydrastidoideae Martynov lub nawet rodziny gorzknikowate (Hydrastidaceae Martynov), siostrzanej dla jaskrowatych (system Reveala z 1999 i system Takhtajana z 2009).
Zastosowanie Roślina lecznicza Surowiec zielarski Kłącze gorzknika kanadyjskiego (Hydrastis rhizoma) – całe lub rozdrobnione, wysuszone kłącze i korzeń o zawartości minimum 2,5% oraz 3,0% berberyny. Substancjom czynnym przypisywane jest m.in. działanie hamujące rozrost nowotworów.
Przypisy
Kategoria:Jaskrowate Kategoria:Rośliny lecznicze Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza