European Rugby Challenge Cup – coroczne rozgrywki dla najlepszych europejskich klubów rugby union, niższe rangą od European Rugby Champions Cup, odbywające się od sezonu 1996/1997. Ich organizatorem od 2014 jest European Professional Club Rugby.
Historia Pierwsze dwie edycje odbyły się pod nazwą European Conference (1996-1998), kolejne trzy jako European Shield (1998–2001), następne 13 jako European Challenge Cup (2001–2014), a od 2014 turniej nosi oficjalną nazwę European Rugby Challenge Cup. Jednakże ze względów sponsorskich nosił w przeszłości także nazwy Parker Pen Shield (2001–2003), Parker Pen Challenge Cup (2003–2005) i Amlin Challenge Cup (2009–2014).
System rozgrywek Turniej przechodził kilka zmian formatów rozgrywek, pierwszych sześć edycji było rozgrywanych przez 24–32 drużyn systemem grupowym zakończonym fazą play-off. W sezonach 2002/2003 do 2004/2005 zwycięzca był wyłaniany spośród 32 drużyn rozgrywających mecze od początku do końca systemem pucharowym.
Od sezonu 2005/2006 ustalono liczbę drużyn na dwadzieścia, które w pierwszej fazie rozgrywały mecze systemem ligowym podzielone na pięć grup po cztery zespoły. Do fazy play-off awansowali zwycięzcy grup oraz trzy drużyny z drugich miejsc z najlepszym bilansem punktów (w latach 2009–2014 awansowali zwycięzcy grup, a pozostałe miejsca zapełniały drużyny z drugich miejsc w rozgrywkach Pucharu Heinekena). W fazie pucharowej rozgrywane były ćwierćfinały, półfinały i finał (na wszystkich etapach rozstrzygający był jeden mecz).
W 2020 w związku z ograniczeniem liczby uczestników do 14 zmieniono format rozgrywek. W pierwszej fazie nie było podziału na grupy. Drużyny podzielono na dwa koszyki. Każda drużyna w pierwszej fazie miała rozegrać cztery spotkania – po dwa w domu i na wyjeździe, z czterema przeciwnikami z drugiego koszyka pochodzącymi z innych lig. Osiem najlepszych drużyn w tabeli awansowało do fazy pucharowej. Miało dołączyć do nich osiem drużyn z równoległego sezonu European Rugby Champions Cup, które w pierwszej fazie swoich rozgrywek zajęły miejsca 5–8 w swoich grupach. W fazie pucharowej rozgrywane były 1/8 finału, ćwierćfinały, półfinały i finał, w każdym po jednym meczu.
W 2021 liczba uczestników wzrosła do 15. W związku z tym w pierwszej fazie drużyny podzielono na trzy grupy po pięć zespołów (mecze rozgrywane każdy z każdym, bez rewanżów), a do fazy play-off awansowało 10 najlepszych drużyn. Na tym etapie dołączyło do nich sześć drużyn z równoległego sezonu European Rugby Champions Cup, które w pierwszej fazie swoich rozgrywek zajęły miejsca 9–11 w swoich grupach. W 2023 do pierwszego etapu rozgrywek dopuszczono 18 drużyn podzielonych na trzy grupy po sześć zespołów (każdy rozgrywał cztery mecze). Do 1/16 finału awansowały po cztery najlepsze drużyny z każdej grupy, a stawkę na tym etapie uzupełniały cztery drużyny z Champions Cup, które nie dostały się do play-off w tamtych rozgrywkach.
Uczestnicy rozgrywek thumb|System kwalifikacji do 2009 Liczba drużyn z każdego państwa uczestnicząca w European Rugby Challenge Cup jest powiązana z systemem eliminacji do European Rugby Champions Cup. Przed 2020 spośród 20 drużyn 18 uczestników rozgrywek były to drużyny z trzech profesjonalnych lig europejskich, które nie uzyskały awansu do Champions Cup: ligi angielskiej Premiership, francuskiej Top 14 oraz międzynarodowej Pro14, w której grają drużyny z Irlandii, Walii, Szkocji, Włoch i Afryki Południowej (przy czym te ostatnie są wyłączone z uczestnictwa w rozgrywkach europejskich takich jak Champions Cup i Challenge Cup). Pozostałe dwa miejsca w rozgrywkach obsadzały dwie najlepsze drużyny z poprzedniego sezonu rozgrywek europejskich Continental Shield, w których uczestniczyły drużyny z krajów europejskich nie biorących udziału w Pucharze Sześciu Narodów oraz z Włoch.
W 2020 w związku ze zwiększeniem liczy uczestników European Rugby Champions Cup z 20 do 24 oraz rezygnacją z kwalifikacji zespołów spoza lig Pro14, Top 14 i Premiership liczba uczestników European Rugby Challenge Cup została zmniejszona do 14. W kolejnym sezonie było ich 15. W 2023 zwiększono liczbę drużyn do 18 – oprócz tych ekip z trzech lig, które nie zakwalifikowały się do Champions Cup, zaproszono dwie dodatkowe drużyny.
Wyniki finałów Wyniki dotychczasowych finałów: Sezon Zwycięzca Wynik Przegrany Stadion Frekwencja1996/199718:9Stade de la Méditerranée, Béziers10 0001997/199843:5Stade des Sept Deniers, Tuluza12 5001998/199935:16Stade de Gerland, Lyon31 9861999/200034:21Stade des Sept Deniers, Tuluza60002000/200142:33Madejski Stadium, Reading11 2112001/200225:22Kassam Stadium, Oksford12 0002002/200348:30Madejski Stadium, Reading18 0742003/200427:26Madejski Stadium, Reading13 1232004/200527:3Kassam Stadium, Oksford72302005/200636:34Twickenham Stoop, Londyn12 0532006/200722:16Twickenham Stoop, Londyn10 1342007/200824:16Kingsholm Stadium, Gloucester16 1572008/200915:3Twickenham Stoop, Londyn92602009/201028:21Stade Vélodrome, Marsylia48 9902010/201119:18Cardiff City Stadium, Cardiff12 2362011/201221:18Twickenham Stoop, Londyn93762012/201334:13RDS Arena, Dublin20 3962013/201430:16Cardiff Arms Park, Cardiff12 4832014/201519:13Twickenham Stoop, Londyn14 3162015/201626:19Grand Stade de Lyon, Lyon28 5562016/201725:17Murrayfield Stadium, Edynburg24 5942017/201831:30San Mamés, Bilbao32 5432018/201936:16St James’ Park, Newcastle upon Tyne28 4382019/202032:19Stade Maurice-David, Aix-en-Provence10002020/202118:17Twickenham Stadium, Londyn10 0002021/202230:12Stade Vélodrome, Marsylia51 4312022/202343:19Aviva Stadium, Dublin...2023/202436:22Tottenham Hotspur Stadium, Londyn34 7612024/2025; 37:12Principality Stadium, Cardiff36 705
Zobacz też Rugby union European Rugby Champions Cup
Przypisy