thumb|Głaz z tablicą upamiętniająca miejsce urodzenia Elizy Orzeszkowej Milkowszczyzna () – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Skidel.

Historia Po raz pierwszy wspomina o Dworze Milkowskim przywilej Zygmunta I z 23 października 1508 roku dla Mikołaja Jurijewicza Pacewicza, późniejszego wojewody podlaskiego. Zapewne do końca życia dzierżył całą włość, gdyż jeszcze w 1540 w księgach sądowych grodzieńskich jest o tym wzmiankaАкты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею, Wilno 1890, T. XVII, s. 69..

W roku 1555 dwór znajdował się w dzierżawie Andrzeja Łukaszewicza WołowiczaАкты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею, Wilno 1894, T. XXI, s. 64–65.. W 1558 została zakończona tzw. pomiara włóczna, dzięki której mamy doskonały opis włości MilkowskiejПисцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленскою комиссиею для разбора древних актов. Часть 1, Wilno 1881, s. 120–150.. Cały czas Milkowszczyzna jest częścią Ekonomii Grodzieńskiej. Sytuacja statusu tej włości częściowo zmieniła się w 1662 roku, gdyż sejm zdecydował się wykroić z tego majątku zadośćuczynienie za Szudziałowo dla EysymontówVolumina Legum, Petersburg 1860, T. IV, s. 424–425..

W Metryce Litewskiej nr 133 (Księga Zapisów), podsumowanie tego co weszło w skład przyznanych Eysymontom dóbr z tej włości brzmi następująco:

W czasach zaborów wieś położona była w granicach Imperium Rosyjskiego, w guberni grodzieńskiej, w powiecie grodzieńskim.

W 1841 r. w Milkowszczyźnie urodziła się pisarka i późniejsza właścicielka wsi Eliza Orzeszkowa. Orzeszkowa sprzedała Milkowszczyznę rosyjskiemu pułkownikowi Doury’emu na początku 1871.

Po wybuchu I wojny światowej wieś została włączona do Ober-Ostu okupowanego przez Cesarstwo Niemieckie, w okręgach administracyjnych: Grodno (1915–1916), Białystok-Grodno (1916–1918) i Litwa (1918); a następnie kolejno do Królestwa Litwy, Litewsko-Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad i Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich.

Na początku lat 20. XX wieku, na wschód od wsi znajdował się folwark o tej samej nazwie (obecnie część wsi). Folwark ten posiadał wówczas dwa budynki, które zamieszkiwało 11 osób; z czego 10 było wyznania prawosławnego, a jedna ewangelickiego. Wszystkie deklarowały polską przynależność narodową.

Od 1921 do 1939 r. miejscowość administracyjnie należała do gminy Kamionka w II Rzeczypospolitej – wpierw w powiecie grodzieńskim województwa białostockiego, a następnie w powiecie szczuczyńskim województwa nowogródzkiego (od 21 maja 1929)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o utworzeniu powiatu szczuczyńskiego w województwie nowogródzkiem ().Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej ().. Natomiast w czasie II wojny światowej znalazła się w granicach obwodu białostockiego Białoruskiej SRR (1939–1941, 1944–1945) i Okręgu Białostockiego Prus Wschodnich (1941–1944).

W 1987 r. do Milkowszczyzny przyłączono wioskę Krzywlany, dawniej własność Marii Osipownej Zygmuntowskiej, żony radcy tytularnego.

Atrakcje turystyczne Pozostałości po majątku ziemskim Pawłowskich (m.in. studnia i aleja dwustuletnich klonów, zwana „Aleją Elizy”) Muzeum literacko-krajoznawcze (założone w budynku byłej szkoły, zamkniętej w 2012) Zabytkowa prawosławna cerkiew parafialna Opieki Matki Bożej (wzniesiona w latach 1904–1908) Około kilometr na wschód od pobliskiej wsi Zaleśna mieści się również cmentarz rodzinny Pawłowskich, gdzie m.in. pochowany jest ojciec Elizy – Benedykt.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Fw. Milkowszczyzna na mapie Wojskowego Instytutu Geograficznego (P34 S39), 1:100 000 (1927)

Kategoria:Eliza Orzeszkowa Kategoria:Wsie w rejonie grodzieńskim