Wiktor Chrisanfowicz Kandinski (, ur. w Biankinie, zm. w Sankt Petersburgu) – rosyjski lekarz psychiatra.
Życiorys Urodził się w małej syberyjskiej miejscowości Biankino nad rzeką Szyłką, w Okręgu Nerczyńskim Guberni Zabajkalskiej jako syn Chrisanta (Chrisanfa) Josafowicza Kandinskiego i Awgusty AppołonownyСанкт-Петербургская психиатрическая больница св. Николая Чудотворца. К 140-летию. Том III. В.Х. Кандинский. СПб: Издательско-полиграфическая компания КОСТА, 2012 s. 593. Ojciec Wiktora był właścicielem Nerczinskich Fabryk i bratem dziadka Wassily Kandinsky’ego.
W 1861 wyjechał do Moskwy i pobierał nauki w 3 Moskiewskim Gimnazjum. W 1872 roku ukończył szkołę medyczną przy Uniwersytecie Moskiewskim. Od 1877 roku służył jako lekarz wojskowy podczas wojny rosyjsko-tureckiej. Jako lekarz okrętowy został wcielony do 2 Czarnomorskiej Floty i 6 stycznia zaokrętowany na okręcie Wielki Książę Konstanty. Gdy w nocy z 30 kwietnia na 1 maja odbyła się pierwsza potyczka z flotą turecką, u Kandinskiego pojawiły się gwałtownie nasilone objawy psychotyczne – usiłował popełnić samobójstwo skacząc do morza. Został odratowany i po zakończeniu rejsu w Sewastopolu 13 maja 1878 skreślony z listy członków załogi.
Później Kandinski sam postawił sobie samemu rozpoznanie „primäre Verrücktheit”, co odpowiadałoby dziś stanowi zbliżonemu do schizofrenii. Od 1881 roku ordynator szpitala św. Mikołaja Cudotwórcy w Sankt Petersburgu, kierowanym wówczas przez Ottona Czeczotta. W 1885 został wybrany na prymariusza w tym szpitalu, na miejsce Iwana Sikorskiego, powołanego na katedrę psychiatrii w Kijowie. 25 stycznia 1886 specjalna komisja z Janem Mierzejewskim na czele przyznała mu jednogłośnie nagrodę im. Filippowa za monografię O pseudohalucynacjach.
W 1889 roku Kandinski doświadczył zaostrzenia swojej choroby, pod wpływem omamów słuchowych popełnił samobójstwo przez przedawkowanie morfiny. Do ostatnich chwil życia zapisywał obserwacje swojego stanu psychicznego. Ostatnimi słowami w jego notatkach były: „Nie mogę dłużej pisać dlatego, że przestaję widzieć. Światła! Światła!”v. Rothe A. Dr. med. W. Ch. Kandynski. Necrolog. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie und Psychisch-gerichtliche Medicin 4, ss. 550-551 (1890).
Był żonaty (od 1 września 1878) z Jelizawietą Karłowną z domu Frejmut, pielęgniarką, córką niemieckiego farmaceuty. Jelizawieta opiekowała się nim po pierwszej próbie samobójczej. Po śmierci męża z własnych środków sfinansowała wydanie jego dzieł przez Petersburskie Towarzystwo Psychiatryczne, w 1890 również odebrała sobie życie, przedawkowując opium.
Dorobek naukowy Między 1874 a 1876 rokiem opublikował 31 prac traktujących o różnych zagadnieniach związanych z medycyną, w tym trzy dotyczące psychiatrii. W 1885 roku opublikował pracę poświęconą pseudohalucynacjom, w której opisał te zaburzenia, w dużej mierze opierając się o swoje doświadczenia. Tłumaczył na rosyjski prace Krafta-Ebbinga, Kahlbauma, Charcota, Magnana, Meynerta i Wundta.
Jego nazwisko wiązane jest do dziś z nazwą zespołu Kandinskiego-Clérambaulta.
W 1882 roku Kandinski przedstawił własną klasyfikację schorzeń psychicznych, wyróżniającą 16 kategorii diagnostycznych: Hallucinationes Melancholia Mania Ideophrenia Paraphrenia Dementia primaria acuta Dementia primaria chronica Paralysis generalis progressiva Psychoepilepsia Psychohysteria Psychosis periodica et psychosis circularis Delirium tremens potatorum, Delirium acutum Dementia secundaria Imbecillitas Idiotismus Psychoses constitutionals cum degeneratione
Lista prac Sostojanie zemskoj mediciny w 1873 g. Medicinskoie obozrienie 1, 1874 O sżiganii trupow. Medicinskoie obozrienie, 1875 Obzor rabot po boleznjam organow dychanija w 1874 g. Medicinskoe obozrenie 2, 1875 Obzor rabot po boleznjam serdca w 1874 g. Medicinskoe obozrenie 3, 1875 Nerwno-psichiczeskij kontagij i duszewnye epidemii. Priroda 2, 1876 K uczeniju o galljucinacjach (К учению о галлюцинациях). Medicinskoie obozrienie 13, 816-824, 1880 Механика душевной деятельности: Речь, произнес. в собр. естествоиспытателей в Висбадене и в Вен. антропол. о-ве проф. Теодором Мейнертом. Пер. Виктора Кандинского. Москва: тип. М.Н. Лаврова и К°, 1880 Основания физиологической психологии. [Соч.] Вильгельма Вундта; Пер. и доп. по новейшим исслед. Виктор Кандинский. Москва : Н.А. Абрикосов, 1880 Obszczeponjatye psichołogiczeskie etjudy (oczerk istorii wozzrenij na duszu czełowieka i żiwotnych) (Общепонятные психологические этюды. Виктора Кандинского. I. Очерк прежних и современных воззрений на психическую жизнь человека и животных. II. Нервно-психический контагий и душевные эпидемии). Москва : А. Ланг, 1881
Sowremennij monizm (Современный монизм. Попул.-филос. этюд). Харьков: В.А. Сыхра, 1882 Kritische und klinische Betrachtungen im Gebiete der Sinnestäuschungen. Centralblatt für Nervenheilkunde und Psychiatrie 7, 481-485, 1884 Kliniczeskie i prakticzeskie izyskanija w obłasti obmanow czuwstw (Клинические и критические изыскания в области чувств). Medicinskoie obozrienie 23, 3, 231-235, 1885 Kritische und klinische Betrachtungen im Gebiete der Sinnestäuschungen. Erste und zweite Studie. Berlin: Friedländer und Sohn, 1885 (170 ss.) O psewdogalljucinacijach (О псевдогаллюцинациях). S.-Petersburg: izd. E. K. Kandinskoj, 1890 O pseudohalucynacjach. Z języka rosyjskiego tłumaczyła dr Lidia Uszkiewicz. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1956 K woprosu o newmenjaemosti (К вопросу о невменяемости). Moskwa: izd. E. K. Kandinskoj, 1890
Przypisy
Bibliografia v. Rothe A. Dr. med. W. Ch. Kandynski. Necrolog. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie und Psychisch-gerichtliche Medicin 4, s. 550–551 (1890)
Tadeusz Nasierowski: „Historia schizofrenii – casus Kandinskiego”. W: Schizofrenia. Różne konteksty, różne terapie. T. 4. Jacek Bomba, Maria Rostworowska, Łukasz Müldner-Nieckowski. Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej, 2006 s. 25-39
Санкт-Петербургская психиатрическая больница св. Николая Чудотворца. К 140-летию. Том III. В.Х. Кандинский. СПб: «Издательско-полиграфическая компания «КОСТА», 2012
Linki zewnętrzne 120 лет классической книге отечественной психиатрии К 100-ЛЕТИЮ КНИГИ В. Х. КАНДИНСКОГО «К ВОПРОСУ О НЕВМЕНЯЕМОСТИ»
Kategoria:Rosyjscy psychiatrzy Kategoria:Rosyjscy samobójcy Kategoria:Urodzeni w 1849 Kategoria:Zmarli w 1889