Łagiewniki – dawna gmina wiejska istniejąca do 1946 roku w woj. łódzkim. Siedzibą władz gminy były Łagiewniki (obecnie część dzielnicy Bałuty w Łodzi)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933..
1867–1939
Za Królestwa Polskiego gmina Łagiewniki należała do powiatu łodzińskigo (łódzkiego) w guberni piotrkowskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359).
W okresie międzywojennym gmina Łagiewniki należała do powiatu łódzkiego w woj. łódzkim. Obejmowała miejscowości: Chełmy (kolonia), Krogulec (osada), Krzywie (folwark i wieś), Łagiewniki (folwark), Łagiewniki (klasztor), Łagiewniki A (folwark) Łagiewniki Małe (wieś), Łagiewniki Nowe (wieś), Łagiewniki Poklasztorne (wieś), Łagiewniki Stare (wieś), Modrzew (wieś), Rudunki (folwark i (wieś), Skotniki (kolonia, wieś i osada młynarska) i Zegrzanki (wieś i osada fabryczna)Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.
1 września 1933 gminę Łagiewniki podzielono na 10 gromad (sołectw)Łódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 18, poz. 229..
Chełmy – kolonia Chełmy; Krzywie – wieś, folwark i osada Krzywie, osada Krogulec; Łagiewniki Małe – wieś Łagiewniki Małe; Łagiewniki Klasztor – klasztor Łagiewniki, folwark i osada Łagiewniki oraz folwark Łagiewniki A Las; Łagiewniki Nowe – wieś Łagiewniki Nowe i wieś Łagiewniki Poklasztorne; Łagiewniki Stare – wieś Łagiewniki Stare, wieś i osada młynarska Skotniki; Modrzew – wieś Modrzew; Rudunki – wieś i folwark Rudunki; Skotniki – kolonia Skotniki; Zegrzanki – wieś, osada i parcelacja Zegrzanki.
1939–1944 Po wybuchu II wojny światowej, gminę włączono do III Rzeszy. 1 stycznia 1940 Łodzi (odtąd Litzmannstadt) nadano uprawnienia miasta wydzielonego. Tego samego dnia Niemcy wcielili w granice miasta rozległe tereny przyległe, o powierzchni kilkakrotnie większej od dotychczasowej Łodzi (m.in. miasto Ruda Pabianicka, Brus, Radogoszcz, Łagiewniki, Nowosolną, Wiskitno, Chojny i inne)Atlas Historyczny Miasta Łodzi (Mapa rozwoju terytorialnego Łodzi).
PRL
Po zajęciu Łodzi przez wojska sowieckie 19 stycznia 1945, rządy w Łodzi przejęła polska administracja. Ponieważ nowe władze państwowe nie uznały zmian administracyjnych wprowadzonych przez okupanta niemieckiego., przywrócono granice miasta z sierpnia 1939. Doprowadziło to do paradoksalnej sytuacji, kiedy to miejscowości włączone przez Niemców w granice Łodzi odzyskały swój samodzielny bytBandurka M., 1995; Koter M., Geneza układu przestrzennego Łodzi, 1969 (s. 162-163), a co z kolei uniemożliwiało szybkie porządkowanie spraw miasta po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej.
Ponieważ już wcześniej, 10 września 1944, Łódź zaliczono do województw miejskich. wywarło to niewątpliwie duży wpływ na decyzję rządu o powrocie do miasta większości obszarów włączonych do Łodzi w 1940 podczas okupacji niemieckiej. I tak już po ponad roku, 13 lutego 1946, powrócono do zmian niemieckich, w związku z czym gmina Łagiewniki została ponownie zniesiona, s. 66 (PDF – 2), kol. 1.:
część jej obszaru włączono do Łodzi: Łagiewniki, Łagiewniki A, Łagiewniki Małe, Łagiewniki Klasztor, Łagiewniki Podklasztorne i Modrzew; pozostałe gromady przyłączono do gminy Lućmierz w tymże powiecie: Chełmy, Krzywie, Łagiewniki Nowe, Łagiewniki Stare, Rudunki, Skotniki i ZegrzankiWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa..
Zobacz też gmina Łagiewniki
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie łódzkim